29/08 CHƯƠNG 53. HGROUP VÀ KINH TẾ TUẦN HOÀN 53.1. Từ kinh tế tuyến tính đến kinh tế tuần hoàn Trong mô hình kinh tế truyền thống, phần lớn hoạt động sản xuất và tiêu dùng được xây dựng theo chu trình tuyến tính: khai thác tài nguyên, sản xuất, tiêu dùng và thải bỏ. Mô hình này đã tạo ra tăng trưởng kinh tế trong nhiều thập kỷ, nhưng đồng thời cũng tạo áp lực ngày càng lớn lên tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Kinh tế tuần hoàn đưa ra một cách tiếp cận khác. Thay vì coi sản phẩm sau khi sử dụng là chất thải, kinh tế tuần hoàn tìm cách duy trì giá trị của vật liệu, sản phẩm và tài nguyên trong nền kinh tế lâu nhất có thể. Các nguyên tắc như giảm thiểu – tái sử dụng – sửa chữa – tái chế – tái sản xuất trở thành những thành phần quan trọng của mô hình này. Trong bối cảnh chuyển đổi số, công nghệ có thể trở thành công cụ giúp kinh tế tuần hoàn vận hành hiệu quả hơn. Đây cũng là một không gian mà HGroup có thể tham gia thông qua dữ liệu, nền tảng số, AI và hệ sinh thái doanh nghiệp. 53.2. HGroup và nền kinh tế xanh Kinh tế tuần hoàn không chỉ là câu chuyện về môi trường. Nó ngày càng trở thành một phần của chiến lược kinh doanh và năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp sử dụng hiệu quả nguyên vật liệu có thể giảm chi phí. Doanh nghiệp kéo dài vòng đời sản phẩm có thể tạo thêm nguồn doanh thu. Doanh nghiệp quản lý tốt chất thải có thể giảm rủi ro pháp lý và nâng cao hình ảnh thương hiệu. HGroup có thể hướng tới việc kết nối các mục tiêu kinh tế và môi trường thông qua những nền tảng số giúp doanh nghiệp theo dõi dòng nguyên liệu, sản phẩm và chất thải. Thay vì chỉ đo lường doanh thu, doanh nghiệp có thể từng bước theo dõi cả hiệu quả sử dụng tài nguyên và mức độ tuần hoàn của chuỗi cung ứng. 53.3. Dữ liệu – nền tảng của kinh tế tuần hoàn Một trong những trở ngại lớn của kinh tế tuần hoàn là thiếu thông tin xuyên suốt vòng đời sản phẩm. Khi một sản phẩm được sản xuất, vận chuyển, bán, sử dụng, sửa chữa và cuối cùng được thu hồi, rất nhiều thông tin có thể bị phân tán giữa các doanh nghiệp khác nhau. Công nghệ số có thể giúp kết nối những dữ liệu đó.

HGroup có thể phát triển các nền tảng cho phép doanh nghiệp quản lý thông tin về nguồn nguyên liệu, quá trình sản xuất, phân phối, sử dụng và thu hồi sản phẩm. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn dòng chảy của tài nguyên trong toàn bộ chuỗi giá trị. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những ngành có chuỗi cung ứng phức tạp, nơi một sản phẩm có thể đi qua nhiều doanh nghiệp trước khi đến tay người tiêu dùng. 53.4. Truy xuất nguồn gốc và minh bạch Truy xuất nguồn gốc là một thành phần quan trọng của kinh tế tuần hoàn. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm sản phẩm được tạo ra từ đâu, sử dụng nguyên liệu gì, có thể sửa chữa hay tái chế hay không và sau khi sử dụng sẽ được xử lý như thế nào. Một hệ thống truy xuất nguồn gốc số có thể cung cấp những thông tin này một cách minh bạch hơn. HGroup có thể nghiên cứu việc ứng dụng mã định danh số, QR, nền tảng dữ liệu hoặc các công nghệ sổ cái phân tán vào quản lý vòng đời sản phẩm. Mục tiêu không phải là sử dụng công nghệ vì công nghệ, mà là tạo ra một “hộ chiếu số” cho sản phẩm, giúp các bên trong chuỗi giá trị có thể tiếp cận thông tin cần thiết. 53.5. AI và tối ưu hóa tài nguyên AI có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm lãng phí tài nguyên. Trong sản xuất, AI có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu, tối ưu nguyên vật liệu và phát hiện những bất thường trong quá trình vận hành. Trong logistics, các thuật toán có thể hỗ trợ tối ưu tuyến đường và giảm quãng đường vận chuyển không cần thiết. Trong thương mại, dữ liệu có thể giúp doanh nghiệp dự báo nhu cầu chính xác hơn, từ đó giảm tình trạng sản xuất hoặc nhập hàng vượt quá nhu cầu thực tế. HGroup có thể tích hợp AI vào các nền tảng quản trị để giúp doanh nghiệp chuyển từ mô hình “sản xuất càng nhiều càng tốt” sang mô hình sản xuất phù hợp với nhu cầu và tối ưu hóa vòng đời tài nguyên. 53.6. Kinh tế tuần hoàn và thương mại số Thương mại số mở ra một cơ hội quan trọng cho kinh tế tuần hoàn: tạo ra thị trường cho những sản phẩm và tài nguyên đã qua sử dụng. Các nền tảng số có thể kết nối người muốn bán sản phẩm cũ với người có nhu cầu mua lại. Chúng cũng có thể hỗ trợ thị trường sửa chữa, tái sử dụng, cho thuê và trao đổi sản phẩm.

Công nghệ không tự tạo ra kinh tế tuần hoàn. Nhưng công nghệ có thể làm cho những mô hình tuần hoàn trở nên minh bạch hơn, dễ đo lường hơn và có khả năng mở rộng hơn. Từ truy xuất nguồn gốc, quản lý vòng đời sản phẩm, thương mại hàng đã qua sử dụng, tối ưu logistics đến kết nối các dòng vật liệu giữa doanh nghiệp, HGroup có thể từng bước hình thành một hệ sinh thái số hỗ trợ kinh tế tuần hoàn. Trong dài hạn, mục tiêu không chỉ là giảm chất thải. Mục tiêu lớn hơn là hình thành một nền kinh tế trong đó giá trị được tái tạo, tài nguyên được sử dụng hiệu quả và tăng trưởng kinh tế gắn với trách nhiệm đối với môi trường. Đó cũng có thể trở thành một hướng phát triển chiến lược của HGroup: kết hợp công nghệ số với tư duy phát triển bền vững để tạo ra những mô hình kinh doanh vừa có giá trị kinh tế, vừa có khả năng đóng góp tích cực cho xã hội và môi trường. HGroup có thể phát triển các mô hình thương mại số phục vụ kinh tế tuần hoàn, trong đó giá trị của một sản phẩm không kết thúc sau lần bán đầu tiên. Một chiếc điện thoại, máy móc, thiết bị gia dụng hoặc sản phẩm công nghiệp có thể tiếp tục tạo ra giá trị thông qua sửa chữa, nâng cấp, bán lại hoặc tái chế. Điều này mở rộng khái niệm thương mại từ bán sản phẩm sang quản lý vòng đời giá trị của sản phẩm. 53.7. Kết nối doanh nghiệp trong chuỗi tuần hoàn Một doanh nghiệp có thể coi vật liệu dư thừa là chất thải, trong khi một doanh nghiệp khác lại có thể xem đó là nguyên liệu đầu vào. Vấn đề nằm ở chỗ hai bên thường không có thông tin để tìm thấy nhau. Đây là nơi nền tảng số có thể tạo ra giá trị. HGroup có thể xây dựng một mạng lưới kết nối doanh nghiệp, trong đó các loại vật liệu, sản phẩm phụ hoặc tài nguyên dư thừa được đưa lên hệ thống để tìm kiếm đối tác có nhu cầu. Nếu được tổ chức tốt, nền tảng này có thể biến một phần “chất thải” của doanh nghiệp này thành “nguồn lực” của doanh nghiệp khác. Từ đó hình thành những chuỗi giá trị mới, đồng thời giảm lượng tài nguyên phải khai thác từ tự nhiên. 53.8. Kinh tế tuần hoàn trong đô thị Các đô thị là nơi tập trung dân cư, doanh nghiệp và hoạt động tiêu dùng, đồng thời cũng tạo ra lượng lớn chất thải.

HGroup có thể tham gia vào quá trình số hóa quản lý tài nguyên đô thị thông qua các nền tảng hỗ trợ phân loại, thu gom, vận chuyển và tái chế. IoT có thể được sử dụng để theo dõi các điểm thu gom. Dữ liệu có thể giúp tối ưu tuyến vận chuyển. AI có thể hỗ trợ dự báo lượng chất thải. Người dân có thể sử dụng ứng dụng số để tìm điểm thu hồi hoặc tham gia các chương trình tái chế. Khi các công nghệ này được kết nối, quản lý chất thải có thể chuyển từ mô hình phản ứng sang mô hình chủ động và dựa trên dữ liệu. 53.9. Hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam chuyển đổi Đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn có thể là một quá trình khó khăn vì cần thay đổi cả công nghệ, quy trình và mô hình kinh doanh. HGroup có thể hỗ trợ bằng cách cung cấp các công cụ số giúp doanh nghiệp từng bước đo lường và tối ưu hóa hoạt động. Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc số hóa dữ liệu nguyên vật liệu, theo dõi tiêu thụ năng lượng, quản lý tồn kho, giảm hao hụt và xây dựng hệ thống thu hồi sản phẩm. Sau đó, doanh nghiệp có thể tiến tới các mô hình cao hơn như sản phẩm có khả năng sửa chữa, bán lại, tái sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ thay vì chỉ bán sản phẩm. Như vậy, chuyển đổi tuần hoàn không nhất thiết phải diễn ra trong một bước. Nó có thể được thực hiện theo từng giai đoạn, dựa trên năng lực và điều kiện thực tế của từng doanh nghiệp. 53.10. Mô hình kinh doanh mới Kinh tế tuần hoàn có thể làm thay đổi cách doanh nghiệp kiếm tiền. Thay vì bán một sản phẩm rồi kết thúc quan hệ với khách hàng, doanh nghiệp có thể cung cấp dịch vụ thuê, chia sẻ, bảo trì, nâng cấp hoặc thu hồi sản phẩm. Ví dụ, một doanh nghiệp có thể bán “quyền sử dụng” thay vì bán hoàn toàn quyền sở hữu. Khi sản phẩm được thu hồi, doanh nghiệp có thể tái sử dụng linh kiện hoặc đưa sản phẩm sang một vòng đời mới. HGroup có thể hỗ trợ các mô hình này bằng nền tảng quản lý khách hàng, thanh toán định kỳ, theo dõi tài sản và quản lý vòng đời sản phẩm. Đây là điểm giao thoa giữa kinh tế tuần hoàn, thương mại số và tài chính số. 53.11. Niềm tin và tiêu chuẩn Một thị trường tuần hoàn chỉ có thể phát triển nếu người tiêu dùng tin tưởng vào chất lượng sản phẩm tái sử dụng, tái sản xuất hoặc tái chế.

Do đó, nền tảng cần có cơ chế đánh giá chất lượng, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin. HGroup có thể đóng vai trò cung cấp hạ tầng công nghệ để kết nối những tiêu chuẩn này. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn và chứng nhận cần được xây dựng dựa trên quy định và sự tham gia của các tổ chức có thẩm quyền, thay vì chỉ dựa vào tuyên bố của nền tảng. Minh bạch là yếu tố quyết định để tránh tình trạng “xanh hóa hình ảnh” nhưng không tạo ra thay đổi thực chất. 53.12. Tầm nhìn HGroup về kinh tế tuần hoàn Kinh tế tuần hoàn là một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển: từ việc khai thác và tiêu thụ tài nguyên sang việc duy trì giá trị của tài nguyên càng lâu càng tốt. HGroup có thể góp phần vào quá trình này bằng cách xây dựng các nền tảng kết nối dữ liệu, doanh nghiệp, người tiêu dùng và các dịch vụ liên quan.