HNI 02-9
CHƯƠNG 29. ĂN NÓI CŨNG LÀ MỘT PHẦN CỦA SỨC KHỎE
Có một loại sức khỏe không thể đo bằng cân nặng, huyết áp hay số bước chân mỗi ngày. Đó là sức khỏe trong các mối quan hệ.
Một người có thể ăn uống rất khoa học, tập thể thao đều đặn, ngủ đủ giấc nhưng nếu ngày nào cũng sống trong căng thẳng, tranh cãi, giận dữ, trách móc và tổn thương bởi lời nói, cuộc sống vẫn khó có được sự bình an.
Bởi vậy, chăm sóc sức khỏe toàn diện không chỉ là chăm sóc cơ thể. Chúng ta còn cần học cách ăn nói, lắng nghe và giao tiếp với nhau.
Một câu nói đúng lúc có thể động viên một người đang mệt mỏi. Một lời hỏi han có thể làm ấm lòng người thân. Nhưng cũng có những lời nói tưởng như rất bình thường lại khiến người khác tổn thương trong nhiều năm.
Miệng là một phần của cơ thể, nhưng lời nói lại có sức ảnh hưởng đến cả tâm hồn.
LỜI NÓI CÓ THỂ CHỮA LÀNH HOẶC LÀM TỔN THƯƠNG
Trong cuộc sống, chúng ta thường nhớ rất lâu những lời người khác nói với mình.
Một người mẹ có thể nhớ câu con nói khi mình già yếu.
Một người chồng có thể nhớ câu nói của vợ trong một cuộc tranh cãi.
Một đứa trẻ có thể mang theo lời chê bai của người lớn suốt nhiều năm.
Ngược lại, một câu nói đơn giản như:
“Con làm được.”
“Cảm ơn bạn.”
“Không sao, chúng ta cùng giải quyết.”
“Tôi hiểu bạn đang mệt.”
Có thể tạo ra một cảm giác rất khác.
Vì vậy, trước khi nói, hãy tập dừng lại một chút.
Điều mình sắp nói có cần thiết không?
Có đúng không?
Có thể nói theo cách nhẹ nhàng hơn không?
Không phải lúc nào im lặng cũng tốt, nhưng biết lựa chọn cách nói phù hợp là một biểu hiện của sự trưởng thành.
NÓI ĐÚNG KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ NÓI THẬT ĐAU
Có người thường nói:
“Tôi nói thẳng tính tôi như vậy.”
Nhưng nói thẳng không đồng nghĩa với nói bất cứ điều gì mình nghĩ.
Sự thật có thể được nói bằng nhiều cách.
Cùng một nội dung, nhưng một cách nói khiến người khác muốn thay đổi, còn một cách nói khiến họ chỉ muốn phòng thủ.
Ví dụ, thay vì nói:
“Anh lúc nào cũng vô trách nhiệm.”
Có thể nói:
“Em đang cảm thấy rất áp lực vì việc này chưa được giải quyết. Mình cùng tìm cách xử lý nhé.”
Thay vì:
“Con học hành kiểu gì vậy?”
Có thể nói:
“Mẹ thấy kết quả lần này chưa như mong muốn. Con đang gặp khó khăn ở phần nào để mẹ cùng con tìm cách?”
Cách nói thứ hai không có nghĩa là dễ dãi.
Nó vẫn chỉ ra vấn đề, nhưng không tấn công nhân phẩm của người nghe.
ĐỪNG BIẾN MỘT LỖI THÀNH MỘT CÁI NHÃN
Một trong những thói quen giao tiếp dễ gây tổn thương là dùng những từ tuyệt đối.
“Lúc nào cũng vậy.”
“Bao giờ cũng thế.”
“Anh chẳng làm được gì.”
“Con chẳng bao giờ nghe lời.”
“Cô ấy là người ích kỷ.”
Những câu nói này biến một hành động cụ thể thành một bản án về cả con người.
Một người có thể mắc sai lầm nhưng không phải vì thế mà họ là một người tồi tệ.
Hãy nói về hành vi cần thay đổi, thay vì phủ nhận toàn bộ con người.
“Tôi không hài lòng vì việc này chưa được hoàn thành.”
sẽ khác rất nhiều so với:
“Bạn là người vô trách nhiệm.”
Khi chúng ta nói về hành vi, người nghe có cơ hội sửa.
Khi chúng ta tấn công con người, họ thường chỉ muốn chống trả.
BIẾT LẮNG NGHE CŨNG LÀ MỘT CÁCH YÊU THƯƠNG
Giao tiếp không chỉ là nói.
Giao tiếp còn là nghe.
Nhưng nghe thật sự không đơn giản.
Nhiều khi người khác chưa nói xong, chúng ta đã chuẩn bị câu trả lời.
Họ kể một chuyện buồn, chúng ta lập tức đưa lời khuyên.
Họ phàn nàn, chúng ta lập tức giải thích.
Họ nói mình mệt, chúng ta đáp:
“Ai mà chẳng mệt.”
Có thể chúng ta không có ý xấu.
Nhưng người nghe có thể cảm thấy mình không được thấu hiểu.
Đôi khi người thân không cần chúng ta giải quyết vấn đề ngay.
Họ chỉ cần được lắng nghe.
Hãy nhìn người đối diện.
Để họ nói hết câu.
Không vừa nghe vừa nhìn điện thoại.
Không vội kết luận.
Có thể chỉ cần nói:
“Anh hiểu.”
“Em cứ nói đi.”
“Chắc hôm nay em mệt lắm.”
Những câu rất đơn giản nhưng lại tạo ra sự kết nối.
KHI TỨC GIẬN, HÃY BIẾT DỪNG
Trong lúc tức giận, khả năng kiểm soát lời nói thường giảm xuống.
Một câu nói trong vài giây có thể phá hỏng một mối quan hệ được xây dựng trong nhiều năm.
Vì vậy, khi cảm xúc đang quá mạnh, đôi khi cách giao tiếp tốt nhất là tạm dừng.
Có thể nói:
“Bây giờ tôi đang rất nóng. Cho tôi một chút thời gian rồi chúng ta nói tiếp.”
Đó không phải là chạy trốn.
Đó là tránh để cảm xúc điều khiển lời nói.
Hãy đi bộ một chút.
Uống nước.
Hít thở chậm.
Rời khỏi cuộc tranh luận trong thời gian ngắn.
Sau khi bình tĩnh hơn, hãy quay lại giải quyết vấn đề.
“Bạn khỏe không?”
Nhưng về nhà lại nói những lời khó nghe với cha mẹ, vợ chồng hoặc con cái.
Hãy thử thay đổi.
Khi về nhà, hãy hỏi:
“Hôm nay mọi người thế nào?”
Khi cha mẹ lớn tuổi, hãy hỏi:
“Bố mẹ có mệt không?”
Khi con cái gặp khó khăn, hãy hỏi:
“Con cần bố mẹ giúp điều gì?”
Một gia đình khỏe mạnh không phải là gia đình không có bất đồng.
Đó là nơi mọi người có thể bất đồng mà vẫn tôn trọng nhau.
ĂN NÓI ĐẸP LÀ MỘT THÓI QUEN SỨC KHỎE
Chúng ta thường nghĩ chăm sóc sức khỏe là ăn rau, uống nước, tập thể thao và ngủ đủ.
Nhưng hãy bổ sung thêm một điều:
Nói những lời có trách nhiệm.
Bớt một câu xúc phạm.
Bớt một lời phán xét.
Bớt một cuộc tranh cãi không cần thiết.
Thêm một lời cảm ơn.
Thêm một câu hỏi thăm.
Thêm một lần lắng nghe.
Thêm một lời xin lỗi khi mình sai.
Những điều đó không tốn tiền, nhưng có thể làm cuộc sống nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Sức khỏe của một con người không chỉ nằm trong cơ thể họ.
Nó còn nằm trong cách họ sống với những người xung quanh.
Một lời nói tử tế không làm chúng ta mất đi điều gì. Nhưng nó có thể làm một ngày của người khác trở nên tốt đẹp hơn.
Và đôi khi, cũng chính lời nói tử tế ấy giúp tâm hồn chúng ta bình an hơn.
Hãy nhớ:
ĂN UỐNG LÀ NUÔI CƠ THỂ.
VẬN ĐỘNG LÀ RÈN LUYỆN CƠ THỂ.
NGỦ LÀ PHỤC HỒI CƠ THỂ.
CÒN GIAO TIẾP TỬ TẾ LÀ CHĂM SÓC TÂM HỒN.
Đó cũng là một phần quan trọng của một cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc.
English