CHƯƠNG 1: HỌC CÁCH LÀM NGƯỜI TRƯỚC KHI HỌC CÁCH KIẾM TIỀN
Nền tảng nhân cách quyết định giá trị lâu dài
Có một câu hỏi mà mỗi người nên tự hỏi mình trước khi bước vào hành trình kiếm tiền:
“Tôi muốn trở thành người như thế nào trước khi tôi muốn có bao nhiêu tiền?”
Bởi tiền có thể mua được một ngôi nhà, nhưng không mua được một mái ấm.
Tiền có thể mua một chiếc giường rất đắt, nhưng không mua được một giấc ngủ bình yên.
Tiền có thể mua danh tiếng trong một thời gian, nhưng không mua được sự kính trọng thật sự.
Và tiền có thể giúp một người đứng ở vị trí cao hơn, nhưng không thể biến một con người nhỏ bé về nhân cách thành một người vĩ đại.
Trong cuộc đời, kiếm tiền là một năng lực; làm người là một nền tảng.
Nếu nền tảng không vững, càng có nhiều tiền, con người càng dễ đánh mất chính mình. Nhưng nếu nhân cách đủ lớn, tiền bạc trở thành công cụ để phụng sự, kiến tạo và tạo ra những giá trị tốt đẹp hơn cho bản thân, gia đình và xã hội.
1. Trước khi học kiếm tiền, hãy học làm người
Ngày nay, rất nhiều người được dạy cách kiếm tiền nhưng ít người được dạy cách làm người.
Người ta dạy chúng ta cách bán hàng, cách đầu tư, cách kinh doanh, cách xây dựng thương hiệu, cách sử dụng công nghệ, cách trở nên giàu có. Nhưng đôi khi, chúng ta quên mất một bài học căn bản hơn:
Làm thế nào để trở thành một người tử tế, có trách nhiệm và đáng tin cậy?
Một người có thể rất thông minh nhưng thiếu đạo đức.
Có thể rất tài giỏi nhưng thiếu lòng biết ơn.
Có thể kiếm được rất nhiều tiền nhưng lại không biết giữ chữ tín.
Có thể đứng trên đỉnh cao của danh vọng nhưng bên trong lại trống rỗng.
Khi ấy, thành công bên ngoài càng lớn thì khoảng trống bên trong càng sâu.
Làm người trước hết là biết mình là ai, biết điều gì đúng – sai, biết điều gì nên – không nên, biết tôn trọng người khác và biết chịu trách nhiệm với những gì mình lựa chọn.
Tiền bạc có thể làm thay đổi hoàn cảnh của một người, nhưng nhân cách mới quyết định người đó sẽ sử dụng hoàn cảnh ấy như thế nào.
2. Nhân cách là tài sản không thể định giá
Có những tài sản mất đi có thể kiếm lại.
Mất tiền, có thể kiếm lại.
Mất một công việc, có thể tìm một công việc khác.
Thất bại trong kinh doanh, có thể bắt đầu lại.
Nhưng có những thứ một khi đã mất thì rất khó lấy lại:
Niềm tin. Uy tín. Danh dự. Nhân cách.
Một người có thể mất mười năm để xây dựng uy tín nhưng chỉ cần một hành động sai lầm cũng có thể phá hủy tất cả.
Bởi vậy, trong hành trình trưởng thành, đừng chỉ hỏi:
“Tôi kiếm được bao nhiêu?”
Hãy hỏi thêm:
“Tôi đã trở thành người như thế nào trong quá trình kiếm được số tiền ấy?”
Nếu để có tiền mà phải lừa dối, phản bội, chà đạp người khác, đánh đổi lòng tự trọng hoặc làm tổn thương những người yêu thương mình, thì cái giá ấy có thực sự đáng hay không?
Một thành công khiến ta giàu hơn nhưng thấp kém hơn về nhân cách không phải là thành công trọn vẹn.
3. Chữ tín là nền móng của mọi giá trị lâu dài
Trong kinh doanh cũng như trong cuộc sống, có một thứ tài sản vô hình nhưng có giá trị vô cùng lớn:
Chữ tín.
Một người giữ lời hứa dù không ai kiểm tra sẽ dần trở thành người được tin cậy.
Một người làm đúng điều mình nói sẽ tạo ra uy tín.
Một doanh nghiệp đặt lợi ích khách hàng lên trên sự gian dối có thể đi chậm hơn, nhưng có cơ hội đi xa hơn.
Ngược lại, nếu một người chỉ tử tế khi có người nhìn thấy, chỉ giữ lời khi có lợi cho mình, chỉ trung thực khi không thể gian dối, thì đó chưa phải là nhân cách vững vàng.
Nhân cách thật sự được bộc lộ khi không có ai quan sát.
Hãy sống sao cho lời nói của mình có trọng lượng.
Khi đã hứa, hãy cố gắng thực hiện.
Khi đã sai, hãy biết nhận lỗi.
Khi đã nhận trách nhiệm, hãy làm đến cùng.
Khi không biết, hãy dũng cảm nói rằng mình không biết.
Khi thành công, đừng quên những người đã giúp mình đi qua những ngày khó khăn.
Đó chính là cách một con người xây dựng “tài sản” lớn nhất của đời mình.
4. Tiền là công cụ, không phải thước đo duy nhất của con người
Tiền rất quan trọng.
Không nên phủ nhận sức mạnh của tiền. Tiền giúp con người có điều kiện sống tốt hơn, chăm sóc gia đình, học tập, phát triển doanh nghiệp và đóng góp cho cộng đồng.
Nhưng tiền chỉ là một phần của cuộc sống, không phải toàn bộ giá trị của một con người.
Nếu coi tiền là thước đo duy nhất, chúng ta rất dễ rơi vào cuộc đua không có điểm dừng.
Có một tỷ lại muốn mười tỷ.
Có mười tỷ lại muốn một trăm tỷ.
Có địa vị lại muốn địa vị cao hơn.
Có danh tiếng lại sợ người khác vượt qua mình.
Và cuối cùng, con người có thể sở hữu rất nhiều thứ nhưng lại không sở hữu được chính mình.
Giàu có thực sự không chỉ là có nhiều tiền, mà là có đủ năng lực để tạo ra tiền, đủ nhân cách để giữ tiền, đủ trí tuệ để sử dụng tiền và đủ lòng nhân ái để biến tiền thành giá trị.
5. Hãy dạy thế hệ trẻ cách sống trước khi dạy cách giàu
Một đứa trẻ cần học cách kiếm tiền, nhưng trước đó cần học cách trung thực.
Cần học cách thành công, nhưng trước đó cần học cách chịu trách nhiệm.
Cần học cách cạnh tranh, nhưng trước đó cần học cách tôn trọng người khác.
Cần học cách lãnh đạo, nhưng trước đó cần học cách phục vụ.
Cần học cách làm giàu, nhưng trước đó cần hiểu rằng không phải mọi thứ có thể kiếm được bằng mọi giá đều đáng để kiếm.
Nếu chúng ta chỉ trao cho thế hệ sau công cụ kiếm tiền mà không trao cho họ nền tảng đạo đức, chúng ta có thể tạo ra những con người rất giỏi nhưng không chắc đã tạo ra một xã hội tốt đẹp hơn.
Giáo dục tốt nhất không phải chỉ là biến một đứa trẻ thành người kiếm được nhiều tiền.
Mà là giúp nó trở thành một con người có năng lực, có lòng tự trọng, có trách nhiệm và biết sống vì những giá trị lớn hơn chính mình.
6. Muốn đi xa, hãy xây nền móng thật sâu
Một cái cây muốn vươn cao phải có bộ rễ đủ sâu.
Con người cũng vậy.
Tài năng là cành lá.
Kiến thức là thân cây.
Tiền bạc là quả.
Nhưng nhân cách chính là bộ rễ.
Rễ càng sâu, cây càng vững.
Nhân cách càng vững, con người càng có khả năng đứng trước cám dỗ mà không đánh mất mình; đứng trước thất bại mà không gục ngã; đứng trước thành công mà không kiêu ngạo.
Đừng nóng vội trở thành người giàu có.
Hãy trước hết trở thành một người đáng tin cậy.
Đừng chỉ cố gắng để người khác biết đến mình.
Hãy cố gắng để khi nhắc đến mình, người khác có thể nói:
“Đó là một người tử tế.”
Đừng chỉ xây dựng tài sản bên ngoài.
Hãy xây dựng một tài sản bên trong mà không ai có thể lấy khỏi bạn:
Nhân cách.
7. Lời kết: Thành công lớn nhất là không đánh mất chính mình
Cuộc đời có thể đưa chúng ta đi qua rất nhiều con đường.
Có ngày chúng ta giàu có.
Có ngày chúng ta nghèo khó.
Có ngày được người đời ca ngợi.
Có ngày bị hiểu lầm.
Có ngày đứng trên đỉnh cao.
Có ngày phải bắt đầu lại từ con số không.
Nhưng dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, hãy cố gắng giữ lại một thứ:
Phẩm giá của chính mình.
Bởi đến cuối cùng, câu hỏi quan trọng nhất không phải là:
“Bạn đã kiếm được bao nhiêu tiền?”
Mà là:
“Bạn đã trở thành người như thế nào trong hành trình kiếm tiền ấy?”
Nếu tiền bạc đến mà nhân cách mất đi, đó là một cuộc trao đổi quá đắt.
Nếu thành công đến mà lòng tử tế biến mất, đó chưa phải là thành công.
Nếu quyền lực đến mà con người quên mất trách nhiệm, đó là một sự nguy hiểm.
Nhưng nếu chúng ta có thể vừa phát triển năng lực, vừa giữ gìn đạo đức; vừa tạo ra tài sản, vừa tạo ra giá trị; vừa thành công cho bản thân, vừa mang lại lợi ích cho người khác, thì khi ấy, tiền bạc không còn là đích đến.
Nó trở thành phương tiện để một con người thực hiện sứ mệnh của mình.
Hãy học cách làm người trước khi học cách kiếm tiền.
Bởi tiền có thể làm cho cuộc sống đủ đầy hơn, nhưng chỉ có nhân cách mới làm cho cuộc đời trở nên có ý nghĩa.
Và hãy nhớ:
“Muốn xây một cuộc đời lớn, trước hết hãy xây một con người lớn ở bên trong chính mình.”
English