05/09 PHẦN IX – HENRYLE VÀ HÀNH TRÌNH XÂY DỰNG TƯ DUY TÀI CHÍNH CHƯƠNG 41. HENRY LE — TỪ TƯ DUY KIẾM TIỀN ĐẾN TƯ DUY TẠO GIÁ TRỊ Có một câu hỏi tưởng như rất đơn giản nhưng lại có thể thay đổi hoàn toàn cách một người nhìn về tiền bạc: “Tôi đang cố gắng kiếm tiền, hay tôi đang cố gắng tạo ra giá trị?” Hai câu hỏi này nghe gần giống nhau, nhưng phía sau chúng là hai hệ tư duy hoàn toàn khác biệt. Người chỉ nghĩ đến kiếm tiền thường quan tâm: Làm gì để có thêm thu nhập? Làm sao để bán được nhiều hơn? Làm sao để có một công việc lương cao hơn? Làm sao để tiền đến nhanh hơn? Người có tư duy tạo giá trị lại hỏi: Tôi có thể giải quyết vấn đề gì? Tôi có thể giúp ai tốt hơn? Tôi có thể tạo ra sản phẩm, dịch vụ hay tri thức nào có ích? Làm thế nào để năng lực của mình ngày càng trở nên có giá trị hơn? Tiền thường là kết quả của giá trị. Khi chúng ta chỉ chạy theo tiền, chúng ta dễ bị tiền dẫn dắt. Nhưng khi tập trung vào việc tạo ra giá trị, chúng ta bắt đầu sử dụng tiền như một công cụ. Đó cũng là một trong những thay đổi lớn nhất trong hành trình trưởng thành về tài chính của Henry Le. 1. KIẾM TIỀN KHÔNG XẤU, NHƯNG CHỈ KIẾM TIỀN LÀ CHƯA ĐỦ Không ai có thể sống mà không cần tiền. Tiền giúp chúng ta đáp ứng những nhu cầu cơ bản, chăm sóc gia đình, học tập, xây dựng cuộc sống và thực hiện những mục tiêu dài hạn. Vì vậy, kiếm tiền không phải là điều đáng xấu hổ. Ngược lại, một người có khả năng tạo ra thu nhập bằng lao động, chuyên môn hoặc kinh doanh chính đáng đang tạo ra giá trị cho chính mình và cho xã hội. Nhưng vấn đề bắt đầu xuất hiện khi tiền trở thành mục tiêu duy nhất. Nếu mục tiêu duy nhất là kiếm thật nhiều tiền, con người rất dễ rơi vào vòng xoáy: Làm nhiều hơn → kiếm nhiều hơn → tiêu nhiều hơn → lại phải làm nhiều hơn. Thu nhập tăng nhưng thời gian giảm. Tài sản tăng nhưng áp lực cũng tăng. Có nhiều tiền hơn nhưng chưa chắc có nhiều tự do hơn. Henry Le nhận ra rằng câu hỏi quan trọng không phải là: “Làm sao để tôi kiếm được nhiều tiền nhất?” mà là: “Làm sao để tôi trở thành người có khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn?” Đó là một câu hỏi trưởng thành hơn. 2. TỪ “TÔI MUỐN CÓ BAO NHIÊU?” ĐẾN “TÔI CÓ THỂ TẠO RA BAO NHIÊU?” Khi còn nhỏ, chúng ta thường đo thành công bằng những gì mình có.

Một chiếc xe đẹp. Một căn nhà lớn. Một tài khoản nhiều tiền. Một công việc có chức danh cao. Nhưng càng trưởng thành, chúng ta càng hiểu rằng những thứ đó chỉ là kết quả bên ngoài. Thứ tạo ra kết quả bên ngoài chính là năng lực bên trong. Một người có kiến thức. Một người có kỹ năng. Một người có khả năng giải quyết vấn đề. Một người có khả năng xây dựng đội ngũ. Một người có khả năng phục vụ khách hàng tốt. Một người có khả năng tạo ra sản phẩm hữu ích. Những năng lực đó mới là tài sản sâu sắc nhất. Bởi vì tiền có thể mất. Một công việc có thể mất. Một doanh nghiệp có thể thất bại. Nhưng nếu năng lực vẫn còn, con người vẫn có khả năng đứng dậy và tạo ra giá trị một lần nữa. Vì vậy, Henry Le tin rằng một trong những khoản đầu tư quan trọng nhất của mỗi người là: Đầu tư vào chính khả năng tạo ra giá trị của mình. 3. TIỀN LÀ KẾT QUẢ, GIÁ TRỊ LÀ NGUYÊN NHÂN Hãy hình dung một người nông dân. Nếu chỉ nhìn vào mùa thu hoạch, chúng ta thấy lúa, rau, trái cây và tiền bán hàng. Nhưng người nông dân hiểu rằng mùa thu hoạch chỉ là kết quả. Trước đó phải có đất. Có hạt giống. Có nước. Có công sức. Có kiến thức. Có thời gian. Có sự chăm sóc. Tài chính cũng tương tự. Tiền là mùa thu hoạch. Giá trị là hạt giống. Nếu chỉ chăm chăm nhìn vào tiền mà không xây dựng năng lực tạo giá trị, chúng ta đang muốn thu hoạch mà không gieo trồng. Một người muốn tăng thu nhập bền vững cần hỏi: Tôi đang giỏi điều gì? Tôi đang giải quyết vấn đề gì? Người khác sẵn sàng trả tiền cho giá trị nào tôi tạo ra? Tôi có thể làm tốt hơn điều đó không? Tôi có thể phục vụ nhiều người hơn không? Tôi có thể tạo ra hệ thống để giá trị tiếp tục được tạo ra ngay cả khi tôi không trực tiếp làm mọi việc không? Đây chính là bước chuyển từ tư duy lao động sang tư duy tài sản. 4. TỪ BÁN THỜI GIAN ĐẾN XÂY DỰNG TÀI SẢN Phần lớn mọi người bắt đầu hành trình tài chính bằng cách bán thời gian. Một giờ làm việc tạo ra một khoản thu nhập. Một ngày làm việc tạo ra một khoản tiền. Một tháng làm việc tạo ra một mức lương. Đây là nền tảng cần thiết. Nhưng nếu cả cuộc đời chỉ phụ thuộc vào việc bán thời gian, khả năng tăng trưởng tài chính sẽ bị giới hạn. Một ngày chỉ có 24 giờ. Sức khỏe cũng có giới hạn. Tuổi trẻ cũng có giới hạn.

Vì vậy, tư duy trưởng thành hơn là dùng một phần thu nhập và thời gian để xây dựng những tài sản có khả năng tạo ra giá trị trong tương lai. Đó có thể là: Kiến thức. Kỹ năng. Thương hiệu cá nhân. Doanh nghiệp. Hệ thống kinh doanh. Tài sản tài chính. Nội dung có giá trị. Mối quan hệ chất lượng. Uy tín cá nhân. Đội ngũ có năng lực. Một người giàu thực sự không chỉ có tiền. Họ có khả năng tạo ra tiền và giá trị nhiều lần. 5. ĐỪNG CHỈ HỎI “TIỀN Ở ĐÂU?”, HÃY HỎI “VẤN ĐỀ Ở ĐÂU?” Một trong những nguyên tắc quan trọng mà Henry Le muốn chia sẻ là: Tiền thường xuất hiện ở nơi có vấn đề cần được giải quyết. Con người có nhu cầu di chuyển → xuất hiện ngành vận tải. Con người cần ăn uống → xuất hiện nhà hàng và hệ thống thực phẩm. Con người cần học → xuất hiện trường học, sách, khóa học và nền tảng giáo dục. Doanh nghiệp cần khách hàng → xuất hiện marketing. Con người cần quản lý tài sản → xuất hiện các dịch vụ tài chính. Khi một người có khả năng giải quyết một vấn đề quan trọng, cho nhiều người, với chất lượng tốt và chi phí hợp lý, giá trị kinh tế thường được tạo ra. Do đó, thay vì chạy quanh tìm kiếm “cơ hội kiếm tiền”, hãy tập quan sát cuộc sống. Mọi bất tiện đều có thể chứa một cơ hội. Mọi vấn đề đều có thể chứa một nhu cầu. Và mọi nhu cầu được giải quyết tốt đều có thể tạo ra giá trị. 6. TẠO GIÁ TRỊ KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI LÀM MIỄN PHÍ Có một sự hiểu lầm phổ biến rằng nếu làm điều gì đó vì cộng đồng thì không nên quan tâm đến tiền. Điều đó không hoàn toàn đúng. Một người tạo ra giá trị xứng đáng được nhận phần thưởng tương xứng. Một bác sĩ chữa bệnh. Một kỹ sư xây dựng công trình. Một giáo viên truyền đạt kiến thức. Một doanh nhân tạo việc làm. Một nhà đầu tư cung cấp vốn. Một người sáng tạo nội dung cung cấp thông tin hữu ích. Tất cả đều có thể tạo ra giá trị và nhận thu nhập từ giá trị đó. Tiền không làm mất đi ý nghĩa của giá trị. Điều quan trọng là cách chúng ta kiếm tiền. Nếu kiếm tiền bằng cách lừa dối, bóc lợi, thao túng hoặc gây hại cho người khác, khoản tiền đó có thể làm giàu tài khoản nhưng làm nghèo nhân cách. Ngược lại, nếu tiền đến từ việc tạo ra sản phẩm tốt hơn, dịch vụ tốt hơn, giải quyết vấn đề tốt hơn, thì tiền trở thành một hình thức ghi nhận giá trị.

7. GIÀU CÓ KHÔNG CHỈ LÀ CÓ NHIỀU TIỀN Một người có thu nhập rất cao nhưng luôn lo lắng về tiền chưa chắc đã giàu. Một người sở hữu nhiều tài sản nhưng không có thời gian cho gia đình cũng chưa chắc giàu. Một người có nhiều tiền nhưng sức khỏe suy kiệt cũng khó tận hưởng sự giàu có. Henry Le nhìn sự giàu có theo một cách rộng hơn. Giàu có là có đủ nguồn lực để sống cuộc đời mình coi trọng. Nguồn lực đó bao gồm tiền bạc, thời gian, sức khỏe, kiến thức, các mối quan hệ và quyền tự chủ. Vì vậy, mục tiêu cuối cùng của quản lý tài chính không phải là: “Tôi muốn có thật nhiều tiền.” Mà là: “Tôi muốn có đủ năng lực và nguồn lực để sống một cuộc đời tự chủ, có trách nhiệm và có ích.” Tiền là công cụ để tiến gần đến mục tiêu đó. Không phải mục tiêu cuối cùng. 8. KHI THU NHẬP TĂNG, GIÁ TRỊ CŨNG PHẢI TĂNG Một sai lầm phổ biến là khi thu nhập tăng, con người lập tức nâng cấp lối sống. Lương tăng. Nhà lớn hơn. Xe đắt hơn. Điện thoại mới hơn. Ăn uống nhiều hơn. Du lịch nhiều hơn. Cuối cùng, thu nhập tăng nhưng tài sản ròng không tăng bao nhiêu. Henry Le gọi đây là cái bẫy của lạm phát lối sống. Một nguyên tắc tốt hơn là: Khi thu nhập tăng, hãy để một phần mức tăng đó trở thành tài sản tương lai. Ví dụ, nếu thu nhập tăng thêm 10 triệu đồng mỗi tháng, không nhất thiết phải tiêu thêm toàn bộ 10 triệu. Có thể dành một phần cho chất lượng cuộc sống, một phần để học tập, một phần để đầu tư và một phần để xây dựng quỹ an toàn. Như vậy, mỗi lần năng lực tăng lên, tài chính cũng tiến lên. 9. ĐỪNG CHỈ XÂY DỰNG TÀI SẢN, HÃY XÂY DỰNG CON NGƯỜI Một tài khoản đầu tư tốt có thể tăng giá trị. Một doanh nghiệp tốt có thể tăng doanh thu. Một bất động sản tốt có thể tăng giá. Nhưng tài sản quan trọng nhất vẫn là con người đứng phía sau tất cả những tài sản đó. Nếu một người không có kỷ luật, họ có thể tiêu hết tiền. Nếu không có kiến thức, họ có thể đầu tư sai. Nếu không có đạo đức, họ có thể đánh mất uy tín. Nếu không có sức khỏe, họ khó tận hưởng thành quả. Nếu không chịu học hỏi, họ có thể trở nên lỗi thời. Vì vậy, xây dựng tài chính phải đi song song với xây dựng bản thân. Tài sản bên ngoài không nên phát triển nhanh hơn năng lực bên trong quá nhiều. Nếu không, chính tài sản có thể trở thành gánh nặng.

10. TƯ DUY TẠO GIÁ TRỊ LÀ MỘT HÀNH TRÌNH DÀI HẠN Không phải ngày nào chúng ta cũng nhìn thấy kết quả. Một giờ đọc sách có thể chưa thay đổi cuộc đời. Một ngày tiết kiệm có thể chưa tạo ra tự do. Một tháng học kỹ năng mới có thể chưa giúp thu nhập tăng. Một khoản đầu tư nhỏ có thể chưa tạo ra tài sản đáng kể. Nhưng những điều nhỏ bé được lặp lại đủ lâu sẽ tạo ra sự khác biệt lớn. Đó chính là sức mạnh của lãi kép, không chỉ trong đầu tư mà cả trong năng lực con người. Mỗi ngày học thêm một chút. Mỗi năm giỏi thêm một chút. Mỗi lần phục vụ khách hàng tốt hơn một chút. Mỗi lần quản lý tiền kỷ luật hơn một chút. Mỗi năm xây dựng thêm một tài sản. Sau mười năm, con người có thể trở thành một phiên bản hoàn toàn khác. 11. CÂU HỎI QUAN TRỌNG NHẤT CỦA MỘT NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH Có một thời điểm trong cuộc đời, chúng ta không còn muốn chỉ hỏi: “Tôi có thể nhận được gì?” Mà bắt đầu hỏi: “Tôi có thể đóng góp được gì?” Đây là bước chuyển rất quan trọng. Khi còn nhỏ, chúng ta nhìn cuộc sống từ góc độ nhận. Khi trưởng thành, chúng ta bắt đầu học cách cho đi. Khi trưởng thành hơn nữa, chúng ta hiểu rằng cho đi giá trị cũng là một cách tạo ra giá trị. Một người thầy để lại kiến thức. Một người cha mẹ để lại nền tảng cho con. Một doanh nhân tạo việc làm. Một tác giả để lại tư tưởng. Một người lãnh đạo xây dựng đội ngũ. Một người bình thường cũng có thể tạo ra ảnh hưởng tích cực thông qua những việc nhỏ mỗi ngày. Đó mới là ý nghĩa sâu xa của sự giàu có. 12. HENRY LE VÀ MỘT ĐỊNH NGHĨA KHÁC VỀ THÀNH CÔNG Sau cùng, Henry Le không muốn đo thành công chỉ bằng số tiền trong tài khoản. Một người thành công là người có thể: Tạo ra thu nhập bằng năng lực chân chính. Giữ lại một phần thu nhập để xây dựng tương lai. Kiểm soát ham muốn và chi tiêu. Biến tiền thành tài sản. Bảo vệ những gì mình đã tạo ra. Không ngừng nâng cao năng lực. Tạo ra giá trị cho người khác. Sống có trách nhiệm với gia đình và cộng đồng. Có quyền lựa chọn cách mình sử dụng thời gian. Để lại điều gì đó tốt đẹp hơn sau khi mình đi qua. Đó là một định nghĩa rộng hơn về giàu có. Và cũng là một định nghĩa trưởng thành hơn về tiền. LỜI NHẮN CỦA HENRY LE

Nếu hôm nay bạn đang bắt đầu với một khoản tiền rất nhỏ, đừng cảm thấy mình đang ở quá xa tự do tài chính. Hãy bắt đầu bằng việc học cách giữ lại đồng tiền đầu tiên. Nếu thu nhập của bạn chưa cao, đừng chỉ than rằng mình kiếm được quá ít. Hãy hỏi: “Tôi cần học thêm điều gì để giá trị của mình tăng lên?” Nếu bạn chưa có tài sản, đừng vội chạy theo những khoản đầu tư phức tạp. Hãy bắt đầu xây dựng tài sản lớn nhất: chính bạn. Học một kỹ năng. Đọc một cuốn sách. Hiểu một nguyên tắc tài chính. Làm tốt hơn công việc hiện tại. Phục vụ khách hàng tốt hơn. Xây dựng uy tín. Tiết kiệm đều đặn. Đầu tư có hiểu biết. Tất cả những điều đó đều là những viên gạch nhỏ xây nên tự do. Bởi vì cuối cùng, giàu có không bắt đầu từ việc bạn có bao nhiêu tiền. Giàu có bắt đầu từ việc bạn có thể tạo ra bao nhiêu giá trị. Tiền có thể giúp bạn mua một ngôi nhà. Nhưng giá trị giúp bạn xây dựng một sự nghiệp. Tiền có thể mua một cuốn sách. Nhưng tri thức giúp bạn thay đổi cuộc đời. Tiền có thể mua sự tiện nghi. Nhưng năng lực giúp bạn tạo ra sự tự chủ. Và tiền có thể mất đi. Nhưng một con người biết học hỏi, biết tạo giá trị và biết quản lý những gì mình tạo ra thì luôn có khả năng bắt đầu lại. Đó mới là tài sản thật sự. Vì vậy, từ hôm nay, thay vì chỉ hỏi: “Làm thế nào để kiếm thêm tiền?” hãy bắt đầu hỏi: “Làm thế nào để tôi trở nên có giá trị hơn?” Bởi khi giá trị của bạn tăng lên, khả năng tạo ra thu nhập sẽ tăng lên. Khi thu nhập tăng lên và bạn biết giữ lại, bạn bắt đầu tích lũy. Khi tích lũy được đầu tư đúng cách, bạn bắt đầu xây dựng tài sản. Khi tài sản được bảo vệ và phát triển, bạn bắt đầu có tự do. Và khi sự tự do ấy được sử dụng để tạo thêm giá trị cho gia đình, cộng đồng và xã hội, tiền bạc mới thực sự hoàn thành ý nghĩa cao nhất của nó. Kiếm tiền là bước đầu. Giữ tiền là kỷ luật. Đầu tư tiền là trí tuệ. Bảo vệ tiền là trách nhiệm. Nhưng tạo ra giá trị mới là nền tảng của một cuộc đời giàu có.