HNI 7/9

CHƯƠNG 11

TIỀN BẠC LÀ CÔNG CỤ, KHÔNG PHẢI MỤC ĐÍCH CUỐI CÙNG

Đặt tiền đúng vị trí trong đời sống

1. Tiền bạc không xấu – cách con người sử dụng tiền mới quyết định giá trị

Tiền bạc là một trong những phát minh quan trọng của xã hội loài người. Nó giúp con người trao đổi giá trị, xây dựng cuộc sống, chăm sóc gia đình, phát triển doanh nghiệp và tạo ra những cơ hội mới.

Vì thế, tiền không phải là thứ đáng để chúng ta khinh thường, cũng không phải thứ đáng để chúng ta tôn thờ.

Tiền chỉ là một công cụ.

Một con dao có thể dùng để nấu ăn nhưng cũng có thể gây tổn thương. Một chiếc xe có thể đưa ta đến nơi cần đến nhưng cũng có thể trở thành nguyên nhân của tai nạn. Tiền cũng vậy. Nó có thể được dùng để xây dựng hoặc phá hủy, để giúp đỡ hoặc lợi dụng, để tạo ra giá trị hoặc nuôi dưỡng lòng tham.

Điều quan trọng không phải là chúng ta có bao nhiêu tiền, mà là tiền đang phục vụ điều gì trong cuộc đời chúng ta.

Nếu tiền phục vụ cho những giá trị tốt đẹp, nó trở thành phương tiện để con người sống tốt hơn.

Nếu con người trở thành nô lệ của tiền, chính công cụ ấy sẽ quay lại điều khiển cuộc đời họ.

Có những người dành cả tuổi trẻ để kiếm tiền, đến khi có tiền lại phải dùng tiền để mua lại sức khỏe, thời gian và những mối quan hệ mà họ từng đánh mất.

Đó là một nghịch lý rất đáng suy ngẫm.

2. Kiếm tiền là cần thiết, nhưng kiếm tiền không phải là tất cả

Chúng ta cần tiền để sống.

Cần tiền để có một mái nhà, một bữa ăn, để học tập, chăm sóc cha mẹ, nuôi dưỡng con cái, phát triển công việc và thực hiện những ước mơ của mình.

Bởi vậy, tư duy “tiền không quan trọng” đôi khi cũng là một cách nhìn thiếu thực tế.

Tiền quan trọng. Nhưng tiền không phải là tất cả.

Một người trưởng thành không né tránh tiền bạc. Họ học cách hiểu tiền, tạo ra tiền, quản lý tiền và sử dụng tiền một cách có trách nhiệm.

Kiếm tiền chân chính là một năng lực.

Giữ được tiền là một năng lực khác.

Sử dụng tiền đúng cách lại là một năng lực cao hơn.

Và cao nhất có lẽ là không để tiền quyết định mình trở thành người như thế nào.

Có người kiếm được rất nhiều tiền nhưng luôn sống trong bất an.

Có người sở hữu nhiều tài sản nhưng không có thời gian dành cho gia đình.

Có người thành công về tài chính nhưng thất bại trong chính đời sống tinh thần của mình.

Nếu tất cả những gì chúng ta có thể nói về một đời người chỉ là: “Người ấy kiếm được rất nhiều tiền”, thì có lẽ vẫn chưa đủ để gọi đó là một cuộc đời thành công.

3. Đặt tiền đúng vị trí

Tiền nên đứng ở đâu trong cuộc đời?

Câu trả lời không giống nhau với mỗi người, nhưng có một nguyên tắc rất đơn giản:

Tiền nên đứng sau giá trị, chứ không đứng trước nhân cách.

Đừng bán sức khỏe để mua tiền.

Đừng bán thời gian bên gia đình chỉ để có thêm tiền.

Đừng bán lòng tự trọng để đổi lấy lợi ích.

Đừng phản bội niềm tin của người khác chỉ vì một khoản lợi nhuận.

Đừng đánh đổi nguyên tắc sống để đạt được một mục tiêu tài chính.

Bởi vì có những thứ một khi đã mất thì tiền không thể mua lại được.

Tiền có thể mua một chiếc giường nhưng không mua được giấc ngủ.

Tiền có thể mua thuốc nhưng không đảm bảo mua được sức khỏe.

Tiền có thể mua một ngôi nhà nhưng không tự tạo ra một gia đình hạnh phúc.

Tiền có thể mua sự tiện nghi nhưng không mua được bình an trong tâm hồn.

Tiền có thể mua sự chú ý nhưng không nhất thiết mua được tình yêu chân thành.

Vì vậy, hãy để tiền phục vụ cuộc sống, thay vì để cuộc sống chỉ còn là cuộc chạy đua phục vụ tiền.

4. Người giàu thực sự là người làm chủ được tiền

Giàu có không chỉ là có nhiều tiền.

Giàu có còn là khả năng làm chủ những gì mình đang có.

Một người có thu nhập lớn nhưng tiêu dùng không kiểm soát vẫn có thể sống trong áp lực.

Một người có thu nhập vừa phải nhưng biết tiết kiệm, đầu tư, chia sẻ và sống phù hợp với khả năng của mình lại có thể có một cuộc sống bình an hơn.

Điều quan trọng là phải phân biệt giữa nhu cầu và ham muốn.

Nhu cầu giúp chúng ta sống.

Ham muốn vô hạn khiến chúng ta chạy mãi.

Nếu hôm nay ta kiếm được 20 triệu và muốn có 30 triệu, khi đạt 30 triệu ta lại muốn 50 triệu. Có 50 triệu lại muốn 100 triệu. Có 100 triệu lại muốn nhiều hơn nữa.

Nếu không tỉnh thức, chúng ta sẽ bước vào một chiếc máy chạy không có điểm dừng.

Không phải vì tiền có lỗi.

Mà bởi vì lòng tham không có giới hạn nếu con người không biết đủ.

Biết đủ không có nghĩa là ngừng phát triển.

Biết đủ là biết mình đang kiếm tiền để làm gì.

5. Tiền phải đi cùng đạo đức

Một đồng tiền được tạo ra bằng lao động chân chính có giá trị khác với một đồng tiền đến từ sự lừa dối.

Cùng là tiền, nhưng nguồn gốc của tiền phản ánh phẩm chất của người tạo ra nó.

Một doanh nghiệp kiếm lợi nhuận bằng cách tạo ra sản phẩm tốt, phục vụ khách hàng tử tế, chăm sóc người lao động và thực hiện đúng cam kết đang biến tiền thành một dòng chảy của giá trị.

Ngược lại, nếu lợi nhuận được tạo ra bằng cách lừa dối khách hàng, bóc lột người lao động hoặc chà đạp lên niềm tin, thì dù con số trong tài khoản có lớn đến đâu, đó vẫn không phải là sự giàu có trọn vẹn.

Tiền có thể làm đầy tài khoản.

Chỉ có đạo đức mới làm đầy giá trị của một con người.

Bởi vậy, trên hành trình làm giàu, đừng chỉ hỏi:

“Làm thế nào để tôi kiếm được nhiều tiền hơn?”

Hãy hỏi thêm:

“Tôi đang tạo ra giá trị gì?”

“Tôi đang giúp ai?”

“Khoản tiền này được tạo ra bằng cách nào?”

“Nếu mọi người biết cách tôi kiếm tiền, tôi có cảm thấy tự hào không?”

Đó là những câu hỏi giúp tiền bạc nằm đúng vị trí.

6. Dùng tiền để tạo ra những điều có ý nghĩa

Tiền đẹp nhất khi nó trở thành phương tiện để tạo ra giá trị lớn hơn chính nó.

Một người có thể dùng tiền để học thêm một kỹ năng.

Một doanh nhân có thể dùng lợi nhuận để mở rộng doanh nghiệp và tạo việc làm.

Một gia đình có thể dùng tiền để chăm sóc cha mẹ, giáo dục con cái và xây dựng một mái ấm.

Một người thành đạt có thể dùng tiền để giúp đỡ cộng đồng, hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn và đóng góp cho xã hội.

Khi ấy, tiền không còn chỉ là những con số.

Nó trở thành năng lượng của sự trao đổi giá trị.

Hãy thử tưởng tượng một ngày nào đó chúng ta rời khỏi cuộc đời này.

Tài khoản ngân hàng sẽ ở lại.

Nhà cửa sẽ ở lại.

Xe cộ sẽ ở lại.

Những tài sản chúng ta tích lũy cũng sẽ ở lại.

Nhưng những gì chúng ta trao đi, những người chúng ta đã giúp đỡ, những đứa trẻ chúng ta đã giáo dục, những giá trị chúng ta đã tạo dựng và tình yêu chúng ta đã để lại – đó mới là phần tài sản thực sự đi cùng tên tuổi của một con người.

7. Đừng để tiền trở thành thước đo duy nhất của thành công

Xã hội thường có xu hướng đo thành công bằng những con số.

Thu nhập bao nhiêu?

Có bao nhiêu tài sản?

Nhà lớn đến đâu?

Xe gì?

Doanh nghiệp có giá trị bao nhiêu?

Nhưng cuộc đời không chỉ có những con số.

Một người thành công cần có cả tài sản bên ngoài và tài sản bên trong.

Tài sản bên ngoài có thể là tiền bạc, nhà cửa, doanh nghiệp và những thành quả vật chất.

Tài sản bên trong là nhân cách, trí tuệ, sức khỏe tinh thần, tình yêu thương, lòng biết ơn, uy tín và sự bình an.

Nếu chỉ giàu bên ngoài mà nghèo bên trong, con người vẫn có thể cảm thấy trống rỗng.

Ngược lại, nếu vừa biết tạo ra giá trị vật chất, vừa xây dựng được một đời sống tinh thần phong phú, đó mới là sự giàu có bền vững.

8. Hãy để tiền phục vụ sứ mệnh của cuộc đời

Mỗi người nên có một câu trả lời cho câu hỏi:

“Tôi kiếm tiền để làm gì?”

Nếu câu trả lời chỉ là “để có nhiều tiền hơn”, chúng ta rất dễ rơi vào vòng lặp vô tận.

Nhưng nếu câu trả lời là:

“Tôi kiếm tiền để gia đình có cuộc sống tốt hơn.”

“Tôi kiếm tiền để phát triển bản thân.”

“Tôi kiếm tiền để xây dựng một doanh nghiệp có ích.”

“Tôi kiếm tiền để tạo cơ hội cho người khác.”

“Tôi kiếm tiền để có tự do lựa chọn cách mình sống.”

thì tiền bắt đầu có một ý nghĩa khác.

Khi ấy, tiền không còn là đích đến.

Tiền trở thành phương tiện để thực hiện sứ mệnh.

Đó là lúc con người không còn chạy theo tiền một cách mù quáng, mà bắt đầu làm chủ tiền bạc.

 

LỜI KẾT

Tiền bạc không thể quyết định một con người có đáng kính hay không.

Một người đáng kính không phải vì họ có bao nhiêu tiền, mà bởi họ đã tạo ra bao nhiêu giá trị, sống có trách nhiệm như thế nào và đã để lại điều gì cho cuộc đời.

Hãy kiếm tiền bằng năng lực.

Giữ tiền bằng kỷ luật.

Sử dụng tiền bằng trí tuệ.

Và chia sẻ tiền bằng lòng nhân ái.

Đừng để tài khoản ngân hàng trở thành chiếc gương duy nhất phản chiếu giá trị của bản thân.

Bởi cuối cùng, khi ánh đèn của vật chất tắt đi, điều còn lại không phải là chúng ta từng sở hữu bao nhiêu, mà là:

Chúng ta đã sống như thế nào.

Đã yêu thương ai.

Đã giúp được ai.

Đã tạo ra giá trị gì.

Và đã trở thành người như thế nào.

Tiền là công cụ.

Giá trị mới là mục đích.

Nhân cách mới là tài sản lâu dài nhất của một đời người.