07/09 CHƯƠNG 14 — NGƯỜI THỢ ĐIỆN Có những người làm việc trong bóng tối nhưng lại là những người giúp cả một ngôi nhà có ánh sáng. Người thợ điện là một người như vậy. Anh không có cửa hàng lớn. Không có đội ngũ đông người. Không có những hợp đồng được ký trong những văn phòng sang trọng. Anh chỉ có một chiếc túi dụng cụ, vài bộ đồ nghề đã sử dụng nhiều năm và đôi bàn tay quen với những sợi dây điện, những đường ống âm tường và những công trình còn dang dở. Mỗi khi một căn nhà sáng đèn, rất ít người nghĩ đến người đã kéo những đường dây nằm phía sau bức tường. Nhưng anh biết. Anh hiểu rằng có những thứ không cần được nhìn thấy vẫn có thể tạo ra giá trị rất lớn. Và cũng giống như những người thợ khác, anh từng nghĩ rằng chỉ cần mình làm nghề thật tốt thì cơ hội sẽ tự tìm đến. Sau nhiều năm, anh mới nhận ra điều đó chưa đủ. Một người có thể rất giỏi, nhưng nếu chỉ đứng một mình, khả năng của người đó sẽ có giới hạn. 1. Người đàn ông quen với những cuộc gọi Điện thoại của anh thường reo vào những giờ rất khác nhau. Có khi sáng sớm. Có khi giữa trưa. Có khi tối muộn. “Nhà tôi mất điện.” “Anh có thể đến lắp thêm ổ cắm không?” “Máy bơm không chạy.” “Cần lắp đèn cho căn nhà mới.” “Có thể đi lại đường điện không?” Anh nghe máy. Hỏi địa chỉ. Mang dụng cụ. Rồi lên đường. Công việc của anh gần như luôn bắt đầu bằng một vấn đề. Khách hàng gặp sự cố. Anh đến. Tìm nguyên nhân. Sửa chữa. Hoàn thành. Nhận tiền. Sau đó anh trở về nhà và chờ cuộc gọi tiếp theo. Anh không phàn nàn. Anh yêu nghề. Anh tự hào vì mình có thể nhìn thấy một vấn đề mà người khác không nhìn thấy. Một đường dây bị chập. Một thiết bị quá tải. Một vị trí lắp đặt chưa hợp lý. Một hệ thống cần được thiết kế lại. Nhưng anh cũng biết cuộc sống của mình có một giới hạn. Nếu ngày hôm nay không có cuộc gọi, anh gần như không có việc. Nếu có quá nhiều cuộc gọi cùng lúc, anh lại không thể nhận hết. Thu nhập của anh phụ thuộc vào số giờ đôi tay có thể làm việc. 2. Một người giỏi vẫn có thể đứng ngoài cơ hội Một buổi chiều, anh gặp Henryle tại một công trình. Căn nhà đang ở giai đoạn hoàn thiện. Người thợ xây đã dựng xong phần lớn tường. Cô kiến trúc sư đang kiểm tra bản vẽ. Người thợ mộc chuẩn bị đo tủ bếp.

Còn anh đang đi dây điện cho tầng trên. Henryle nhìn anh làm việc rồi hỏi: “Anh thường nhận những công trình như thế này từ đâu?” “Nhà thầu gọi.” “Còn nếu nhà thầu không gọi?” Anh cười: “Thì tôi chờ.” Henryle không nói gì ngay. Một lúc sau, anh hỏi: “Anh có biết bao nhiêu kiến trúc sư?” “Không nhiều.” “Nhà thầu?” “Vài người.” “Thợ mộc?” “Có người quen.” “Thợ nước?” Anh suy nghĩ : “Có.” Henryle hỏi tiếp: “Vậy tại sao những người đó không nằm trong một mạng lưới để khi có công trình, mọi người có thể tìm thấy nhau?” Người thợ điện im lặng. Anh nhận ra mình đang có rất nhiều mối quan hệ rời rạc. Nhưng chúng chưa trở thành một mạng lưới. 3. Một công trình không chỉ cần một người Henryle chỉ vào căn nhà “Anh nhìn xem.” Người thợ điện nhìn quanh. “Có người thiết kế.” “Có.” “Có người xây.” “Có.” “Có người làm gỗ.” “Có.” “Có người làm điện.” “Là tôi.” Henryle mỉm cười. “Nhưng còn rất nhiều người nữa.” Hệ thống nước. Đèn. Camera. Mạng internet. Điều hòa. Thiết bị nhà bếp. Cửa. Kính. Sơn. Đá. Nội thất. Một căn nhà tưởng như chỉ là một sản phẩm cuối cùng, nhưng phía sau nó là hàng chục nghề nghiệp khác nhau. Mỗi nghề đều có một phần việc. Mỗi người đều có một năng lực. Vấn đề là những năng lực ấy phải được kết nối. Người thợ điện bắt đầu hiểu: Anh không cần biết làm tất cả. Anh chỉ cần biết ai có thể làm tốt phần còn lại. 4. Chiếc danh bạ bắt đầu có ý nghĩa khác Tối hôm ấy, anh mở điện thoại. Danh bạ của anh có hàng trăm số. Nhưng lần đầu tiên, anh nhìn chúng theo một cách khác. Đây là người thợ nước. Đây là người làm camera. Đây là người chuyên điều hòa. Đây là người bán thiết bị điện. Đây là nhà thầu. Đây là người từng làm cùng anh ở một công trình lớn. Đây là một người thợ trẻ rất chịu khó. Anh bắt đầu phân loại. Không phải để bán hàng. Không phải để gọi điện quảng cáo. Mà để hiểu mình đang có những nguồn lực nào xung quanh. Henryle nói: “Một danh bạ có nhiều số điện thoại chưa chắc là một mạng lưới.” “Vậy mạng lưới là gì?” “Là khi những người trong đó biết mình có thể tạo giá trị gì cho nhau.” Câu nói ấy khiến anh suy nghĩ rất lâu. 5. Người thợ điện bắt đầu xây dựng hồ sơ

Giống như người thợ xây và người thợ mộc, anh bắt đầu ghi lại công việc của mình. Những công trình từng làm. Những hệ thống đã lắp đặt. Những loại thiết bị có kinh nghiệm. Những công việc có thể nhận. Những tiêu chuẩn anh luôn tuân thủ. Những hình ảnh trước và sau khi hoàn thiện. Anh cũng ghi lại những dự án phức tạp mà mình từng xử lý. Một căn nhà có hệ thống điện thông minh. Một cửa hàng cần nhiều thiết bị cùng hoạt động. Một văn phòng cần hệ thống mạng và camera. Một căn nhà cũ phải đi lại toàn bộ đường điện. Khi những thông tin ấy được tập hợp lại, anh bất ngờ. Anh nói với Henryle: “Trước đây tôi cứ nghĩ mình chỉ là người sửa điện.” Henryle hỏi: “Bây giờ?” Anh nhìn lại hồ sơ : “Có lẽ tôi làm được nhiều hơn tôi nghĩ.” Đó chính là điều một hồ sơ nghề nghiệp tốt có thể làm. Nó không tạo ra năng lực. Nó giúp một người nhìn thấy năng lực mà chính mình đã tích lũy. 6. Cuộc gặp với cô kiến trúc sư Một ngày nọ, cô kiến trúc sư trẻ cần một người phụ trách điện cho công trình mới. Cô không tìm một người chỉ biết kéo dây. Cô cần một người có thể đọc bản vẽ, hiểu thiết kế và phối hợp với những nghề khác. Cô tìm thấy hồ sơ của anh. Hai người gặp nhau. Cô đưa bản vẽ. Anh xem rất kỹ. Sau đó anh chỉ vào một vị trí: “Nếu đặt ổ cắm ở đây, sau này tủ bếp sẽ che mất.” Cô nhìn lại. Anh nói tiếp: “Đèn này nên chia thành hai mạch. Gia đình sẽ dễ sử dụng hơn.” Cô suy nghĩ rồi gật đầu : “Anh có thể làm được không?” “Được.” Cuộc trò chuyện chỉ kéo dài chưa đến một giờ. Nhưng nó mở ra một mối quan hệ mới. Không phải giữa một người đi thuê và một người nhận việc. Mà giữa hai chuyên môn bổ sung cho nhau. Cô có tư duy thiết kế. Anh có kinh nghiệm thực tế. Khi hai thứ ấy gặp nhau, công trình trở nên tốt hơn. 7. Một người không thể làm tất cả Công trình tiếp tục phát triển. Chủ nhà muốn thêm camera. Muốn điều khiển đèn bằng điện thoại. Muốn hệ thống mạng ổn định. Muốn khóa cửa thông minh. Người thợ điện nhìn danh sách và biết mình không nên nhận tất cả một mình. Anh gọi một người chuyên camera. Gọi một người chuyên nhà thông minh. Gọi một người chuyên mạng. Ba người đến công trình. Họ cùng xem bản vẽ. Cùng kiểm tra vị trí. Cùng trao đổi. Không ai tranh công.

Không ai cố chứng minh mình có thể làm mọi thứ. Mỗi người nhận phần việc mình giỏi nhất. Người thợ điện chợt hiểu một điều: Muốn đi xa, không phải lúc nào cũng cần làm nhiều hơn. Đôi khi cần biết kết nối tốt hơn. 8. Từ người làm nghề đến người kết nối Sau công trình ấy, anh bắt đầu nhận được những cuộc gọi khác. Một nhà thầu hỏi: “Anh có biết đội camera nào tốt không?” Anh giới thiệu. Một kiến trúc sư hỏi: “Anh biết thợ nước nào làm cẩn thận không?” Anh giới thiệu. Một người thợ trẻ hỏi: “Anh có công trình nào cần người phụ không?” Anh nhớ đến một đội đang thiếu người. Anh bắt đầu nhận ra một điều kỳ lạ. Trước đây, anh chỉ tạo ra giá trị khi trực tiếp làm việc. Bây giờ, đôi khi anh tạo ra giá trị chỉ bằng một cuộc gọi. Một lời giới thiệu đúng người. Một thông tin đúng lúc. Một kết nối phù hợp. Một cơ hội được chuyển từ người này sang người khác. Anh không mất đi giá trị của mình. Ngược lại, giá trị của anh bắt đầu mở rộng. 9. Niềm tin là dòng điện của mạng lưới Nhưng không phải kết nối nào cũng tốt. Một lần, anh giới thiệu một người cho một công trình. Người đó đến trễ nhiều lần. Không hoàn thành đúng cam kết. Cuối cùng, cả nhóm phải mất thêm thời gian để xử lý. Người thợ điện cảm thấy rất khó chịu. Anh hiểu rằng từ nay, mỗi lời giới thiệu của mình đều có trách nhiệm. Không thể chỉ hỏi: “Người này có làm được không?” Mà còn phải hỏi: “Người này có đáng tin không?” Có giữ lời không? Có tôn trọng khách hàng không? Có phối hợp tốt với người khác không? Có sẵn sàng chịu trách nhiệm khi xảy ra vấn đề không? Anh bắt đầu chọn đối tác cẩn thận hơn. Và sau mỗi công trình, anh lại đánh giá. Ai làm tốt? Ai cần cải thiện? Ai đáng để hợp tác lâu dài? Anh hiểu rằng: Nếu năng lực là dây dẫn, thì niềm tin chính là dòng điện chạy qua mạng lưới. Không có niềm tin, kết nối chỉ là những cái tên nằm trên danh bạ. 10. Một người thợ trẻ bước vào Một ngày nọ, một cậu thanh niên tìm đến anh. Cậu mới học nghề. Tay nghề còn yếu. Kinh nghiệm gần như chưa có. Cậu hỏi: “Chú có cần người phụ không?” Người thợ điện nhìn cậu. Anh nhớ lại những ngày đầu của mình. Ngày ấy, anh cũng từng đứng bên cạnh một người thợ lớn tuổi và chỉ mong được trao cho một công việc nhỏ. Anh nói: “Ngày mai đi với chú.”

Cậu thanh niên vui mừng. Công việc đầu tiên của cậu chỉ là kéo dây, sắp xếp dụng cụ và học cách kiểm tra an toàn. Nhưng cậu được bước vào một công trình thật. Được nhìn thấy kiến trúc sư. Được làm việc với nhà thầu. Được quan sát người thợ mộc. Được học cách giao tiếp với khách hàng. Cậu không chỉ học nghề điện. Cậu bắt đầu học cách trở thành một phần của một đội ngũ. Người thợ điện hiểu rằng nếu muốn mạng lưới tồn tại lâu dài, phải có chỗ cho những người mới. 11. Ánh sáng không thuộc về một sợi dây Một tối, công trình đầu tiên hoàn thành. Người thợ điện bật công tắc. Cả căn phòng sáng lên. Ánh sáng chạy trên trần. Chiếu xuống bàn ăn. Hắt lên những cánh tủ gỗ. Làm nổi bật những đường nét kiến trúc. Chủ nhà bước vào và mỉm cười. Không ai nhìn thấy những sợi dây nằm bên trong tường. Không ai biết anh đã kiểm tra từng đường điện. Không ai biết anh đã sửa một vị trí sai trong bản vẽ. Nhưng anh biết. Henryle đứng bên cạnh và nói: “Anh thấy không?” “Thấy gì?” “Ánh sáng này không phải của riêng anh.” Người thợ điện nhìn anh. Henryle nói: “Kiến trúc sư tạo ra “Kiến trúc sư tạo ra không gian. Người thợ mộc tạo ra nội thất. Anh đưa ánh sáng vào đó. Mỗi người góp một phần.” Người thợ điện gật đầu. Anh hiểu. Giá trị lớn nhất không phải là ai được đứng ở trung tâm. Mà là khi tất cả các phần kết nối với nhau, một điều lớn hơn từng phần riêng lẻ được tạo ra. 12. Từ những sợi dây đến một mạng lưới Trên đường về nhà, người thợ điện nghĩ về công việc của mình. Anh từng dành cả đời để nối những sợi dây. Dây từ nguồn điện đến thiết bị. Dây từ công tắc đến bóng đèn. Dây từ camera đến hệ thống. Dây từ thiết bị này đến thiết bị khác. Nếu một điểm bị ngắt, hệ thống không hoạt động. Nếu kết nối sai, cả hệ thống có thể gặp vấn đề. Anh chợt nhận ra con người cũng vậy. Một người có thể có năng lực. Một người có thể có nhu cầu. Nhưng nếu hai người không thể tìm thấy nhau, giá trị vẫn nằm im. DRHOUSES đang cố gắng làm một việc tương tự. Không phải biến tất cả mọi người thành một. Mà giúp những người khác nhau được kết nối đúng cách. Người thợ xây cần kiến trúc sư. Kiến trúc sư cần người thợ xây. Người thợ mộc cần nhà thầu. Nhà thầu cần vật liệu. Người bán vật liệu cần công trình.

Người thợ điện cần những đội nhóm bổ trợ. Mỗi người là một điểm. Mỗi mối quan hệ là một đường nối. Và khi đủ nhiều điểm được kết nối, một mạng lưới bắt đầu xuất hiện. 13. Anh không còn đứng một mình Vài tháng sau, người thợ điện nhận được một công trình lớn. Lần này, anh không lo lắng như trước. Anh mở danh sách của mình. Gọi cho người camera. Gọi người mạng. Gọi người nhà thông minh. Gọi người điều hòa. Gọi người thợ trẻ. Anh biết ai phù hợp với việc gì. Biết ai có thể hỗ trợ. Biết ai cần được hướng dẫn. Biết ai đáng tin. Anh không còn là một người đứng giữa công trình và cố gắng làm tất cả. Anh trở thành người có thể tập hợp những năng lực phù hợp. Đó là bước trưởng thành lớn nhất trong nghề nghiệp của anh. Không phải từ người thợ thành ông chủ. Mà từ một người làm việc một mình trở thành một người hiểu sức mạnh của đội ngũ. 14. Henryle hiểu thêm một quy luật Henryle nhìn mạng lưới đang dần hình thành. Người thợ xây. Cô kiến trúc sư. Người thợ mộc. Người thợ điện. Những con người ấy ban đầu không hề quen nhau. Mỗi người có một công việc. Một câu chuyện. Một nhu cầu. Một giới hạn. Nhưng sau từng công trình, họ bắt đầu biết đến nhau. Một người giới thiệu một người. Một công trình tạo ra một công trình khác. Một cơ hội mở ra một cơ hội khác. Henryle nhớ lại con số trong những chương trước. Một. Hai. Bốn. Tám. Con số có thể tăng rất nhanh. Nhưng điều quan trọng không phải là con số. Điều quan trọng là mỗi người có thể tạo thêm bao nhiêu giá trị cho người khác. Người thợ điện đã hiểu điều đó. Anh từng nghĩ mình chỉ có đôi tay. Sau này anh nhận ra mình còn có kinh nghiệm. Có uy tín. Có các mối quan hệ. Có khả năng kết nối. Và khi tất cả những thứ ấy được đặt trong một mạng lưới, giá trị của anh không còn bị giới hạn bởi số giờ anh có thể trực tiếp làm việc. 15. Bài học của người thợ điện Trước khi rời công trình, Henryle hỏi: “Nếu nói một câu về điều anh học được, anh sẽ nói gì?” Người thợ điện suy nghĩ rất lâu. Sau đó anh nói: “Trước đây tôi nghĩ muốn có nhiều việc thì phải làm thật giỏi.” “Còn bây giờ?” “Bây giờ tôi nghĩ phải làm thật tốt, rồi giúp những người tốt khác tìm thấy nhau.” Henryle mỉm cười. Đó chính là điều anh muốn mọi người hiểu.

Một hệ sinh thái không được tạo ra bởi những người cố gắng giành hết cơ hội về mình. Nó được tạo ra bởi những người biết tạo giá trị và chia sẻ giá trị. Một người thợ điện có thể làm sáng một căn phòng. Nhưng nhiều người cùng kết nối có thể làm sáng cả một công trình. Và một mạng lưới tốt có thể làm sáng con đường nghề nghiệp của rất nhiều người. 16. Những sợi dây vô hình Đêm xuống. Người thợ điện trở về nhà. Chiếc túi dụng cụ đặt bên cửa. Điện thoại nằm trên bàn. Anh nhìn danh bạ một lần nữa. Những cái tên từng chỉ là những số điện thoại xa lạ giờ đã trở thành những con người anh có thể tin tưởng. Anh hiểu rằng giữa họ tồn tại những sợi dây vô hình. Không phải dây điện. Không phải dây cáp. Mà là sự tin tưởng. Sự hợp tác. Những lời giới thiệu. Những cơ hội. Những công trình đã cùng nhau hoàn thành. Anh mỉm cười. Ngày mai, anh vẫn sẽ đi làm. Vẫn mang theo chiếc túi dụng cụ. Vẫn cúi xuống những hộp điện. Vẫn kiểm tra từng đường dây. Vẫn làm công việc mà anh đã yêu suốt nhiều năm. Nhưng có một điều đã khác. Anh không còn nghĩ mình đang làm việc một mình. Bởi phía sau anh đã có những người khác. Và phía trước anh là những người mà anh chưa gặp. Một công trình mới có thể xuất hiện. Một nhu cầu mới có thể đến. Một người mới có thể bước vào. Một kết nối mới có thể được tạo ra. Anh đã hiểu quy luật. Một kết nối tốt không chỉ nối hai người. Nó có thể mở ra một chuỗi kết nối mới. Và khi những chuỗi ấy bắt đầu giao nhau, chúng không còn là những sợi dây riêng lẻ. Chúng trở thành một mạng lưới. Một mạng lưới được tạo nên từ con người. Từ niềm tin. Từ năng lực. Từ cơ hội. Và từ những giá trị được trao đi mỗi ngày. Người thợ điện tắt đèn trong nhà. Căn phòng chìm vào bóng tối. Nhưng anh biết ngày mai, khi một công trình khác bật sáng, sẽ lại có những sợi dây vô hình kết nối rất nhiều con người phía sau ánh sáng ấy. Không phải mọi thứ tạo nên một ngôi nhà đều có thể nhìn thấy. Và cũng vậy— không phải mọi thứ tạo nên một hệ sinh thái đều nằm trên bề mặt. Có những giá trị nằm phía sau. Âm thầm. Bền bỉ. Được nối từ người này sang người khác. Cho đến một ngày, cả mạng lưới cùng sáng lên.