09/09 CHƯƠNG 29 — KHÔNG PHẢI AI CŨNG TẠO RA HAI NGƯỜI Có một con số từng khiến Henryle rất thích. Hai. Hai người. Hai kết nối. Hai cánh cửa mới. Hai cơ hội mới. Trong những ngày đầu xây dựng DRHOUSES, Henryle thường nhìn vào một bài toán rất đơn giản. Nếu một người kết nối được với hai người khác, rồi mỗi người trong số họ tiếp tục kết nối với hai người nữa, mạng lưới sẽ tăng lên theo cấp số nhân. Một người. Hai người. Bốn người. Tám người. Mười sáu người. Ba mươi hai người. Con số cứ tiếp tục tăng. Trên giấy, mọi thứ thật đẹp. Nhưng con người không phải những con số. Và đến một thời điểm, Henryle bắt đầu nhận ra rằng giữa mô hình lý tưởng và đời sống thực tế có một khoảng cách rất lớn. 1. Bài toán của hai người Một buổi tối, Henryle ngồi trước bảng trắng. Anh viết: 1 → 2 → 4 → 8 → 16 → 32 → 64... Một người có thể tạo ra hai kết nối. Hai người tạo ra bốn. Bốn tạo ra tám. Nếu cứ tiếp tục như vậy, tốc độ phát triển sẽ rất lớn. Đó là sức mạnh của cấp số nhân. Henryle nhìn dãy số và tưởng tượng về tương lai của DRHOUSES. Một ngày nào đó, mạng lưới có thể rất lớn. Không chỉ hàng nghìn người. Không chỉ hàng triệu người. Mà có thể là hàng chục triệu người. Nhưng rồi anh dừng bút. Anh tự hỏi: “Điều gì xảy ra nếu một người không tạo ra hai người?” Câu hỏi ấy đơn giản. Nhưng nó làm thay đổi cách anh nhìn toàn bộ bài toán. 2. Người tạo ra một kết nối Người đầu tiên chỉ giới thiệu được một người. Theo mô hình lý tưởng, con số đáng lẽ phải là hai. Nhưng thực tế chỉ có một. Người ấy không thất bại. Họ chỉ có một mối quan hệ phù hợp. Có thể họ không quen nhiều người. Có thể họ cần thêm thời gian. Có thể họ muốn tìm hiểu kỹ trước khi giới thiệu. Hoặc đơn giản, họ không muốn thuyết phục người khác. Henryle nhận ra rằng: Một kết nối thật có giá trị hơn hai kết nối chỉ tồn tại trên giấy. Một người thật sự phù hợp với hệ sinh thái có thể tạo ra nhiều giá trị hơn mười người chỉ tham gia vì tò mò. Từ đó, anh bắt đầu cẩn trọng với những con số trung bình. Bởi trung bình đôi khi che giấu những câu chuyện rất khác nhau. 3. Người tạo ra mười kết nối Rồi lại có một người khác. Người này không tạo ra hai kết nối. Họ tạo ra mười. Chỉ trong một thời gian ngắn.

Họ có mạng lưới quan hệ rộng. Họ hiểu giá trị của DRHOUSES. Họ có khả năng giao tiếp. Họ biết cách giới thiệu. Họ kết nối được kiến trúc sư với chủ nhà. Kết nối người thợ với công trình. Kết nối nhà cung cấp với doanh nghiệp. Một người tạo ra mười kết nối. Nếu nhìn vào mô hình đơn giản, người này phá vỡ hoàn toàn giả định “mỗi người tạo ra hai người”. Henryle bắt đầu cười. Anh nói với đội ngũ: “Con người không phải những chiếc máy được lập trình giống nhau.” Có người tạo ra một. Có người tạo ra hai. Có người tạo ra mười. Có người tạo ra hàng trăm. Sự khác biệt giữa con người chính là thứ làm cho mạng lưới trở nên sống động. 4. Người không tạo ra kết nối nào Nhưng còn một nhóm khác. Những người không tạo ra kết nối nào. Họ tham gia. Họ quan sát. Họ đọc. Họ tìm hiểu. Nhưng không giới thiệu thêm ai. Ban đầu, một vài người trong đội ngũ cho rằng những người này không có giá trị. Henryle không đồng ý. Anh hỏi: “Nếu họ chưa tạo ra một kết nối mới, nhưng họ đang sử dụng dịch vụ của chúng ta thì sao?” Mọi người im lặng. Anh nói tiếp: “Nếu họ là khách hàng tốt thì sao?” “Và nếu họ giới thiệu chúng ta cho một người sau sáu tháng thì sao?” “Chúng ta có thể nói rằng họ không tạo ra giá trị không?” Câu hỏi ấy khiến mọi người suy nghĩ. Henryle hiểu rằng: Không phải mọi giá trị đều được đo bằng số lượng người mà một người giới thiệu. Một người có thể không tạo ra mạng lưới. Nhưng họ có thể tạo ra một công trình tuyệt vời. Một đánh giá tích cực. Một sản phẩm tốt. Một ý tưởng. Một mối quan hệ. Một trải nghiệm khiến người khác tin tưởng. 5. Mạng lưới thật không tăng đều Henryle bắt đầu vẽ một biểu đồ mới. Không còn là: 2 → 4 → 8 → 16 → 32. Anh vẽ: 1 → 3 → 7 → 8 → 18 → 25 → 40 → 41... Những con số không còn đẹp. Không đều. Không hoàn hảo. Nhưng chúng giống cuộc sống hơn. Có tháng tăng nhanh. Có tháng tăng chậm. Có thời điểm gần như đứng yên. Có lúc một kết nối tạo ra hàng chục kết nối khác. Có lúc hàng chục người cùng tham gia nhưng không có thêm một kết nối mới nào. Henryle nhìn biểu đồ. Lần đầu tiên anh cảm thấy những đường cong không hoàn hảo ấy lại đáng tin hơn những đường cong đẹp đẽ. Bởi thực tế vốn không có nghĩa vụ phải đẹp như một mô hình toán học. 6. Sai lầm của những con số đẹp

Một người trong đội ngũ hỏi: “Vậy chúng ta có nên bỏ bài toán cấp số nhân không?” Henryle lắc đầu : “Không.” Anh nói: “Bài toán không sai.” “Điều sai là nếu chúng ta biến giả định thành lời hứa.” Đó là một sự khác biệt rất lớn. Toán học có thể nói: Nếu mỗi người tạo ra hai kết nối mới, mạng lưới sẽ tăng theo một tốc độ nhất định. Nhưng toán học không thể đảm bảo: Mỗi người sẽ tạo ra hai kết nối. Không thể đảm bảo tất cả kết nối đều hoạt động. Không thể đảm bảo mọi người ở lại. Không thể đảm bảo chất lượng dịch vụ luôn giống nhau. Không thể đảm bảo mỗi kết nối tạo ra giá trị. Vì vậy, Henryle viết lên bảng: “Mô hình cho chúng ta thấy điều có thể xảy ra. Thực tế cho chúng ta biết điều đang xảy ra.” 7. Một người không phải là một con số Từ đó, Henryle thay đổi cách nói chuyện với đội ngũ. Anh không còn hỏi: “Hôm nay anh tạo được bao nhiêu người?” Anh hỏi: “Hôm nay anh đã giúp được bao nhiêu người?” Hai câu hỏi nghe gần giống nhau. Nhưng ý nghĩa hoàn toàn khác. Câu hỏi thứ nhất tập trung vào số lượng. Câu hỏi thứ hai tập trung vào giá trị. Một người có thể giới thiệu mười người nhưng không ai thực sự hiểu dịch vụ. Một người khác chỉ giới thiệu một người, nhưng người đó trở thành một khách hàng hài lòng, sử dụng dịch vụ và tiếp tục tạo ra những giá trị mới. Nếu chỉ nhìn số lượng, người thứ nhất thắng. Nếu nhìn giá trị lâu dài, chưa chắc. Henryle bắt đầu hiểu rằng: Mạng lưới không được xây dựng bằng việc nhân con người. Nó được xây dựng bằng việc nhân giá trị. 8. Sức mạnh không nằm ở việc ai cũng giống nhau Một cộng đồng tốt không cần tất cả mọi người hoạt động giống nhau. Nó cần những con người khác nhau bổ sung cho nhau. Người giỏi kết nối. Người giỏi chuyên môn. Người giỏi xây dựng. Người giỏi thiết kế. Người giỏi quản lý. Người giỏi công nghệ. Người giỏi chăm sóc khách hàng. Người chỉ cần làm thật tốt công việc của mình cũng đã có thể tạo ra giá trị. Henryle hiểu rằng nếu ép tất cả mọi người phải tạo ra cùng một số lượng kết nối, DRHOUSES sẽ vô tình biến sự đa dạng thành áp lực. Anh không muốn như vậy. Anh muốn mỗi người tìm được cách đóng góp phù hợp nhất với năng lực của mình. Không phải ai cũng phải tạo ra hai người. Điều quan trọng là mỗi người tạo ra được một giá trị thật.

9. Từ “hai người” đến “một giá trị” Một ngày nọ, Henryle xóa con số hai trên bảng. Anh thay bằng một từ: GIÁ TRỊ Cả phòng nhìn lên. Một người hỏi: “Vậy chúng ta sẽ đo bằng gì?” Henryle trả lời: “Chúng ta vẫn cần đo số lượng. Nhưng đó không phải thứ duy nhất.” Chúng ta cần biết: Có bao nhiêu khách hàng hài lòng? Có bao nhiêu công trình hoàn thành tốt? Có bao nhiêu kết nối thực sự hoạt động? Có bao nhiêu người quay lại? Có bao nhiêu đối tác cùng phát triển? Có bao nhiêu vấn đề được giải quyết? Có bao nhiêu người có cuộc sống hoặc công việc tốt hơn nhờ mạng lưới? Những câu hỏi ấy khó hơn rất nhiều so với việc đếm số thành viên. Nhưng chúng thật hơn. 10. Bài học của con số hai Đêm đó, Henryle trở về phòng. Anh mở cuốn sổ. Ở trang đầu, con số hai vẫn nằm đó. Anh không xóa nó. Bởi anh biết nó vẫn có ý nghĩa. Hai là một giả định. Hai là một khả năng. Hai là một cách để hình dung sức mạnh của kết nối. Nhưng hai không phải là lời hứa. Henryle viết bên cạnh con số ấy: “Đừng biến giả định thành sự thật.” Rồi anh viết thêm: “Đừng biến tiềm năng thành kỳ vọng.” Và cuối cùng: “Đừng biến con người thành những con số.” Anh khép cuốn sổ. Bên ngoài, thành phố vẫn sáng đèn. Những con người trong mạng lưới DRHOUSES vẫn đang làm việc. Có người đang gọi cho một khách hàng. Có người đang đứng trên công trường. Có người đang thiết kế một căn nhà. Có người đang tìm kiếm một đối tác. Có người đang giới thiệu một người bạn. Có người chỉ đang âm thầm học hỏi. Không ai giống ai. Và chính điều đó làm cho mạng lưới trở nên đặc biệt. Henryle hiểu rằng một cộng đồng thực sự không vận hành như một phép tính hoàn hảo. Nó giống một khu rừng. Có cây lớn. Có cây nhỏ. Có cây phát triển nhanh. Có cây cần nhiều năm mới trưởng thành. Có cây tỏa bóng cho những cây khác. Có cây chỉ đóng góp bằng việc giữ đất. Nhưng tất cả cùng tạo nên một hệ sinh thái. DRHOUSES cũng vậy. Không phải ai cũng tạo ra hai người. Không phải ai cũng tạo ra mười người. Không phải ai cũng tạo ra một người. Nhưng ai cũng có khả năng tạo ra một giá trị nào đó. Và nếu một cộng đồng biết cách kết nối những giá trị khác nhau ấy, sức mạnh của nó sẽ lớn hơn rất nhiều so với bất kỳ công thức đơn giản nào. Henryle đứng dậy. Anh nhìn lại bảng trắng lần cuối.

Trên đó không còn dãy số: 1 → 2 → 4 → 8 → 16... Chỉ còn một câu: “Con số cho thấy quy mô. Giá trị quyết định ý nghĩa.” Henryle mỉm cười. Anh biết bài học tiếp theo sẽ khó hơn. Bởi khi một tổ chức bắt đầu lớn, cám dỗ lớn nhất không phải là thất bại. Mà là nói ra những con số đẹp hơn sự thật. Và đó là lúc Henryle phải đưa ra một quyết định quan trọng. DRHOUSES sẽ chọn sự thật, ngay cả khi sự thật không đẹp bằng giấc mơ. Chương tiếp theo sẽ bắt đầu từ chính quyết định ấy.