CHƯƠNG 5: LUẬT CHƠI BẢO VỆ CẢ HAI BÊN
Ở bốn chương đầu, chúng ta đã lần lượt bước vào thế giới của bàn cờ.
Chương 1 bắt đầu bằng hình ảnh Vua chỉ đi một ô – để hiểu rằng người đứng đầu không cần làm tất cả, mà cần giữ tầm nhìn và trung tâm của thế trận.
Chương 2 nói về Hậu mạnh nhất – để hiểu rằng quyền lực điều hành có thể tạo ra sức mạnh rất lớn, nhưng quyền lực càng lớn càng cần trách nhiệm.
Chương 3 nhắc chúng ta rằng quân mạnh chưa chắc thắng – bởi sức mạnh cá nhân chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt đúng vị trí và phục vụ chiến lược chung.
Chương 4 mở rộng góc nhìn: bàn cờ là một hệ thống – mọi quân cờ đều liên kết và mỗi nước đi đều có thể tạo ảnh hưởng đến toàn bộ thế trận.
Nhưng đến đây, chúng ta cần đặt thêm một câu hỏi:
Điều gì giữ cho tất cả các quân cờ có thể cùng tồn tại và cùng chơi trên một bàn cờ?
Câu trả lời là:
Luật chơi.
Không có luật chơi, bàn cờ chỉ là những ô vuông.
Không có luật chơi, quân cờ chỉ là những vật thể có hình dạng khác nhau.
Không có luật chơi, người mạnh hơn có thể tùy ý hành động.
Và khi đó, không còn là một ván cờ.
Trong quản trị cũng vậy.
«Quyền lực chỉ thực sự có ý nghĩa khi nằm trong một hệ thống luật lệ rõ ràng, minh bạch và được áp dụng nhất quán.»
1. Luật chơi không làm yếu người mạnh
Nhiều người khi nghe đến “luật lệ”, “quy định”, “kiểm soát” thường nghĩ rằng đó là những thứ làm hạn chế quyền tự do.
Nhưng trên bàn cờ, chính luật chơi mới tạo ra ý nghĩa cho từng quân cờ.
Hậu mạnh vì Hậu có quyền di chuyển theo những quy tắc nhất định.
Xe mạnh vì Xe có cách di chuyển riêng.
Tượng có sức mạnh vì Tượng được di chuyển theo đường chéo.
Mã có khả năng đặc biệt vì luật chơi cho phép Mã đi theo hình chữ L.
Nếu muốn Hậu có thể đi bất kỳ đâu, Xe có thể đi chéo, Tượng có thể đi ngang, thì bản thân trò chơi sẽ mất đi cấu trúc.
Luật không làm mất đi sức mạnh.
Luật giúp sức mạnh được sử dụng đúng cách.
Trong doanh nghiệp cũng vậy.
Quy chế, quy trình, phân quyền, kiểm soát và trách nhiệm giải trình không phải
English