PHẦN II — VUA VÀ NGƯỜI SÁNG LẬP
CHƯƠNG 6: VUA LÀ TRUNG TÂM, KHÔNG PHẢI NGƯỜI LÀM TẤT CẢ
Ở cuối Phần I, chúng ta đã nhìn bàn cờ từ một góc rộng hơn.
Vua không phải quân cờ mạnh nhất. Hậu không phải Vua. Mỗi quân có một cách di chuyển riêng. Và quan trọng nhất, tất cả đều phải tuân theo luật chơi chung.
Nhưng khi bước sang Phần II, một câu hỏi quan trọng xuất hiện:
Nếu Vua là trung tâm của bàn cờ, vậy Vua phải làm gì?
Có phải Vua phải trực tiếp chỉ đạo mọi nước đi?
Có phải Vua phải kiểm soát từng nhân viên, từng đơn hàng, từng khách hàng, từng dự án?
Câu trả lời là: Không.
Vua là trung tâm, nhưng Vua không phải người làm tất cả.
Đó cũng là một trong những bài học quan trọng nhất đối với người sáng lập doanh nghiệp.
1. Người sáng lập không phải là người làm nhiều nhất
Khi một doanh nghiệp mới bắt đầu, người sáng lập thường phải làm rất nhiều việc.
Tìm khách hàng.
Tìm sản phẩm.
Tuyển người.
Xử lý công việc.
Giải quyết sự cố.
Làm tài chính.
Làm truyền thông.
Thậm chí có những việc rất nhỏ cũng phải tự mình quyết định.
Điều đó có thể cần thiết trong giai đoạn đầu.
Nhưng nếu doanh nghiệp phát triển mà người sáng lập vẫn tiếp tục làm tất cả thì chính sự nhiệt tình đó có thể trở thành giới hạn của tổ chức.
Bởi một người chỉ có 24 giờ mỗi ngày.
Một người dù giỏi đến đâu cũng có giới hạn về thời gian, sức lực và khả năng xử lý thông tin.
Nếu mọi quyết định đều phải chờ người sáng lập, doanh nghiệp sẽ chậm.
Nếu mọi vấn đề đều phải gọi người sáng lập, đội ngũ sẽ thiếu chủ động.
Nếu mọi quyền lực đều tập trung vào một người, hệ thống sẽ khó trưởng thành.
Một doanh nghiệp lớn không thể vận hành mãi bằng sức của một người.
2. Vua giữ hướng đi
Trong cờ vua, Vua không chạy khắp bàn cờ để thay các quân khác làm nhiệm vụ.
Vua có một nhiệm vụ đặc biệt:
Giữ sự sống còn của thế trận.
Trong doanh nghiệp cũng vậy.
Người sáng lập cần tập trung vào những việc mà chỉ mình có thể làm tốt nhất:
Tầm nhìn.
Định hướng.
Giá trị.
Lựa chọn đội ngũ.
Văn hóa.
Người sáng lập cần trả lời những câu hỏi lớn:
HGroup muốn trở thành tổ chức như thế nào?
Chúng ta đang tạo giá trị gì cho khách hàng?
Chúng ta phục vụ ai?
Điều gì chúng ta nhất định phải giữ?
Điều gì chúng ta có thể thay đổi?
Con người trong tổ chức cần đối xử với nhau như thế nào?
Và quan trọng hơn:
Nếu một ngày người sáng lập không còn trực tiếp điều hành, HGroup có tiếp tục phát triển được hay không?
Nếu câu trả lời là có, đó là dấu hiệu của một hệ thống trưởng thành.
3. Tầm nhìn phải lớn hơn một con người
Một người sáng lập có thể nhìn thấy tương lai trước người khác.
Nhưng nếu tầm nhìn chỉ nằm trong đầu người sáng lập thì nó chưa trở thành tài sản của tổ chức.
Tầm nhìn cần được chuyển thành:
Mục tiêu.
Chiến lược.
Giá trị.
Quy trình.
Con người.
Văn hóa.
Khi đó, người sáng lập không còn phải liên tục nói:
“Phải làm thế này!”
Mà đội ngũ có thể tự hiểu:
“Đây là điều tổ chức chúng ta đang hướng tới.”
Đó chính là lúc tư duy của người sáng lập trở thành hệ thống.
4. Chọn đúng người quan trọng hơn tự mình làm
Vua không thể thay Hậu.
Không thể thay Xe.
Không thể thay Tượng.
Không thể thay Mã.
Cũng không thể thay tất cả những quân Tốt trên bàn cờ.
Vì vậy, một trong những năng lực quan trọng nhất của người sáng lập là chọn đúng người và đặt đúng người vào đúng vị trí.
Một người giỏi kinh doanh có thể không phải là người giỏi quản trị.
Một người giỏi chuyên môn chưa chắc giỏi lãnh đạo.
Một người rất sáng tạo có thể không phù hợp với công việc cần sự kỷ luật cao.
Quản trị không phải là tìm một người hoàn hảo.
Quản trị là xây dựng một đội ngũ mà mỗi người phát huy được điểm mạnh của mình và bổ trợ cho điểm yếu của người khác.
Đúng người – đúng việc – đúng quyền hạn – đúng trách nhiệm.
Đó là cách Vua tạo ra sức mạnh mà không cần tự mình làm tất cả.
5. Bảo vệ văn hóa là một nhiệm vụ đặc biệt
Sản phẩm có thể thay đổi.
Công nghệ có thể thay đổi.
Thị trường có thể thay đổi.
Chiến lược cũng có thể thay đổi.
Nhưng một tổ chức muốn đi đường dài cần có những giá trị cốt lõi không dễ dàng thay đổi.
Đó là văn hóa.
Người sáng lập có trách nhiệm bảo vệ những giá trị ấy.
Nếu HGroup đề cao sự chính trực, thì người lãnh đạo phải sống với sự chính trực.
Nếu HGroup đề cao khách hàng, thì quyết định kinh doanh phải đặt giá trị khách hàng vào trung tâm.
Nếu HGroup đề cao tinh thần học hỏi, thì người lãnh đạo cũng phải học hỏi.
Bởi văn hóa không được tạo ra bằng khẩu hiệu.
Văn hóa được tạo ra từ những điều lãnh đạo làm mỗi ngày.
6. Vua mạnh khi cả bàn cờ mạnh
Một người sáng lập thực sự mạnh không phải là người khiến mọi người phụ thuộc vào mình.
Mà là người có thể xây dựng một đội ngũ ngày càng trưởng thành.
Ngày hôm nay người sáng lập quyết định.
Ngày mai đội ngũ cùng quyết định.
Sau đó hệ thống có thể tự vận hành trong khuôn khổ.
Và xa hơn nữa, thế hệ kế tiếp có thể tiếp tục phát triển những gì thế hệ trước đã xây dựng.
Đó mới là sức mạnh của người sáng lập.
Không phải tạo ra sự phụ thuộc, mà tạo ra khả năng tiếp nối.
HGroup có thể bắt đầu từ một tầm nhìn của một người.
Nhưng để trở thành một tổ chức lớn, tầm nhìn ấy phải được hàng trăm, hàng nghìn con người cùng hiểu, cùng thực hiện và cùng phát triển.
Vua giữ trung tâm.
Hậu tạo sức mạnh điều phối.
Các quân cờ cùng nhau tạo thế.
Và toàn bộ bàn cờ tạo nên một hệ thống.
Vì vậy, người sáng lập không cần làm tất cả.
Người sáng lập cần nhìn xa hơn.
Chọn đúng người.
Trao đúng quyền.
Giữ đúng giá trị.
Bảo vệ đúng văn hóa.
Và quan trọng nhất, xây dựng một hệ thống có thể tiếp tục phát triển ngay cả khi chính mình không còn đứng ở vị trí điều hành mỗi ngày.
Vua không phải người đi nhiều nhất.
Vua là người giữ cho cả bàn cờ đi đúng hướng.
Đó chính là nghệ thuật của người sáng lập.
Và từ đây, chúng ta bước sang một câu hỏi sâu hơn:
Nếu quyền lực của Vua được giới hạn, tại sao Vua vẫn có sức mạnh?
Câu trả lời nằm ở quyền lực của sự giới hạn – nội dung của Chương 7.
English