PHẦN V: CHIẾN LƯỢC

CHƯƠNG 21: KHAI CUỘC – XÂY NỀN MÓNG

 

Trong một ván cờ, những nước đi đầu tiên thường không nhằm kết thúc trận đấu.

 

Người chơi chưa vội đưa Hậu đi tấn công.

 

Chưa vội tìm cách chiếu Vua đối phương.

 

Điều quan trọng trước hết là phát triển quân, kiểm soát trung tâm, bảo vệ Vua và chuẩn bị cho trung cuộc.

 

Đó chính là khai cuộc.

 

Trong quản trị doanh nghiệp cũng vậy.

 

Những năm đầu tiên không nhất thiết phải là giai đoạn doanh nghiệp tạo ra quy mô lớn nhất.

 

Đó là giai đoạn xây nền.

 

Một nền móng tốt sẽ quyết định khả năng doanh nghiệp đi xa đến đâu.

 

---

 

1. Khai cuộc không phải là chạy thật nhanh

 

Có những doanh nghiệp vừa bắt đầu đã muốn mở rộng.

 

Muốn nhiều sản phẩm.

 

Muốn nhiều thị trường.

 

Muốn nhiều nhân sự.

 

Muốn nhiều chi nhánh.

 

Muốn tăng doanh thu thật nhanh.

 

Nhưng mở rộng quá sớm có thể khiến hệ thống chưa kịp trưởng thành.

 

Cờ vua có một nguyên tắc rất đáng suy ngẫm:

 

Không phải quân cờ nào cũng cần đi ngay.

 

Điều quan trọng là quân nào cần phát triển trước.

 

Doanh nghiệp cũng cần biết thứ tự ưu tiên.

 

Trước khi mở rộng, phải biết mình đang có gì.

 

Trước khi tăng tốc, phải biết nền móng có chịu được tốc độ hay không.

 

Trước khi đưa sản phẩm ra thị trường rộng hơn, phải hiểu khách hàng thực sự cần gì.

 

Trước khi tuyển thật nhiều người, phải có hệ thống đào tạo và quản trị.

 

Trước khi đầu tư lớn, phải hiểu nguồn lực và rủi ro.

 

Chiến lược không chỉ là biết làm gì.

 

Mà còn là biết làm gì trước.

 

---

 

2. Sáu nền móng của HGroup

 

Để xây dựng một thế cờ bền vững, HGroup cần đặc biệt chú trọng sáu nền móng:

 

Con người – Sản phẩm – Khách hàng – Công nghệ – Tài chính – Pháp lý.

 

Đây không phải sáu bộ phận tách rời.

 

Chúng liên kết với nhau thành một hệ thống.

 

Con người

 

Không có đội ngũ, chiến lược chỉ nằm trên giấy.

 

Con người phải có năng lực, trách nhiệm, kỷ luật và khả năng phối hợp.

 

Đồng thời phải có cơ chế đào tạo để người mới có thể trưởng thành và người giỏi có thể phát triển thành lãnh đạo.

 

Sản phẩm

 

Doanh nghiệp tồn tại để tạo ra giá trị.

 

Một sản phẩm tốt phải giải quyết được vấn đề thật của khách hàng.

 

Không thể xây dựng chiến lược dài hạn chỉ bằng những lời quảng bá.

 

Giá trị thực phải là nền tảng.

 

Khách hàng

 

Khách hàng là nơi chiến lược được kiểm chứng.

 

Doanh nghiệp có thể nghĩ sản phẩm của mình tốt.

 

Nhưng thị trường mới là nơi trả lời sản phẩm có thực sự tạo giá trị hay không.

 

Lắng nghe khách hàng phải trở thành một phần của hệ thống quản trị.

 

Công nghệ

 

Công nghệ giúp doanh nghiệp tăng tốc, giảm chi phí, kết nối dữ liệu và mở rộng khả năng phục vụ.

 

Nhưng công nghệ phải phục vụ chiến lược.

 

Không nên sử dụng công nghệ chỉ vì nó mới.

 

Tài chính

 

Mọi chiến lược đều cần nguồn lực.

 

Một ý tưởng hay nhưng không có khả năng tài chính phù hợp vẫn khó triển khai.

 

Quản trị tài chính vì thế không chỉ là ghi nhận thu – chi.

 

Đó là nghệ thuật phân bổ nguồn lực cho những ưu tiên chiến lược.

 

Pháp lý

 

Một thế cờ tốt phải đứng trên nền tảng pháp lý phù hợp.

 

Doanh nghiệp cần xác định rõ quyền, nghĩa vụ, hợp đồng, trách nhiệm và giới hạn trong từng hoạt động.

 

Pháp lý không nên được xem là việc xử lý sau cùng.

 

Nó phải được tính đến ngay từ khi thiết kế mô hình.

 

---

 

3. Kiểm soát trung tâm

 

Trong cờ vua, trung tâm bàn cờ có ý nghĩa đặc biệt.

 

Kiểm soát trung tâm giúp các quân cờ có nhiều khả năng hoạt động hơn.

 

Trong doanh nghiệp, “trung tâm” có thể được hiểu là những vấn đề cốt lõi:

 

Khách hàng nào?

 

Giá trị nào?

 

Sản phẩm nào?

 

Năng lực nào?

 

Thị trường nào?

 

Nếu doanh nghiệp không xác định rõ trung tâm của mình, nguồn lực rất dễ bị phân tán.

 

Mỗi bộ phận chạy một hướng.

 

Mỗi người hiểu một mục tiêu.

 

Mỗi dự án theo một ưu tiên.

 

Kết quả là doanh nghiệp rất bận nhưng chưa chắc đang tiến đúng hướng.

 

Vì vậy, chiến lược phải trả lời được một câu hỏi rất đơn giản:

 

Điều gì là quan trọng nhất trong giai đoạn này?

 

Khi câu trả lời rõ ràng, nguồn lực mới có thể tập trung.

 

---

 

4. Phát triển quân trước khi tấn công

 

Một người chơi cờ không thể đưa Hậu đi khắp bàn cờ trong khi các quân khác vẫn chưa được phát triển.

 

Doanh nghiệp cũng không thể chỉ dựa vào một vài cá nhân.

 

Chương 20 đã nói về việc Tốt có thể trở thành Hậu.

 

Điều đó có nghĩa là trong giai đoạn khai cuộc, HGroup phải đồng thời xây dựng nguồn nhân lực kế cận.

 

Người mới cần được đào tạo.

 

Chuyên gia cần được trao cơ hội.

 

Quản lý cần được rèn luyện.

 

Lãnh đạo cần được chuẩn bị cho những bài toán lớn hơn.

 

Cùng với con người là hệ thống.

 

Quy trình phải rõ.

 

Dữ liệu phải được lưu giữ.

 

Kiến thức phải được chia sẻ.

 

Kinh nghiệm phải được chuyển thành tài sản chung.

 

Không để một người nghỉ việc là cả hệ thống mất đi một phần trí nhớ.

 

---

 

5. Khai cuộc cũng là lúc xác định kỷ luật

 

Một tổ chức càng lớn càng cần kỷ luật.

 

Không phải kỷ luật để hạn chế sáng tạo.

 

Mà là kỷ luật để sáng tạo trong một khuôn khổ có trách nhiệm.

 

Ai có quyền quyết định?

 

Ai chịu trách nhiệm?

 

Nguồn ngân sách từ đâu?

 

Kết quả được đo bằng gì?

 

Thông tin được báo cáo cho ai?

 

Khi có vấn đề, ai có quyền điều chỉnh?

 

Những câu hỏi này phải được trả lời trước khi hệ thống mở rộng.

 

Bởi khi doanh nghiệp còn nhỏ, người sáng lập có thể tự mình xử lý rất nhiều việc.

 

Nhưng khi doanh nghiệp lớn lên, cách quản trị đó sẽ không còn phù hợp.

 

Khai cuộc tốt chính là chuẩn bị hệ thống trước khi quy mô tăng lên.

 

---

 

6. Không phải cứ đi là tiến

 

Đây là một bài học rất quan trọng của bàn cờ.

 

Một quân cờ di chuyển không đồng nghĩa với việc thế cờ tốt hơn.

 

Một nước đi có thể tạo cảm giác đang tiến lên nhưng lại để lộ một điểm yếu.

 

Doanh nghiệp cũng vậy.

 

Mở thêm một thị trường chưa chắc đã tốt nếu chưa có đội ngũ.

 

Ra thêm một sản phẩm chưa chắc đã tốt nếu chưa hiểu khách hàng.

 

Tuyển thêm người chưa chắc đã tốt nếu chưa có hệ thống.

 

Đầu tư thêm chưa chắc đã tốt nếu chưa xác định được hiệu quả.

 

Vì vậy, mỗi bước đi phải được đặt trong câu hỏi lớn hơn:

 

Nước đi này tạo thêm giá trị gì cho toàn bộ bàn cờ?

 

---

 

7. Khai cuộc tốt tạo nền cho trung cuộc

 

Không ai có thể biết chính xác toàn bộ ván cờ ngay từ nước đầu tiên.

 

Doanh nghiệp cũng không thể dự đoán hoàn toàn tương lai.

 

Vì vậy, chiến lược không phải là viết một kế hoạch rồi giữ nguyên bất kể hoàn cảnh.

 

Chiến lược cần có:

 

Mục tiêu rõ ràng.

Nguyên tắc vững chắc.

Khả năng quan sát.

Dữ liệu phản hồi.

Và năng lực điều chỉnh.

 

Khai cuộc tạo nền móng.

 

Trung cuộc mở rộng thế trận.

 

Tàn cuộc tối ưu những gì đã xây dựng.

 

Ba giai đoạn khác nhau nhưng liên kết với nhau.

 

Một doanh nghiệp không thể chỉ nghĩ đến hôm nay.

 

Nhưng cũng không thể hy sinh hiện tại chỉ vì một tương lai quá xa.

 

---

 

8. HGroup cần một thế cờ có thể tiếp tục

 

Mục tiêu cuối cùng của khai cuộc không phải là tạo ra một vài nước đi đẹp.

 

Mục tiêu là tạo ra một thế cờ đủ vững để những người tiếp theo có thể tiếp tục.

 

Đó là lý do các chương trước nói về:

 

Vua.

 

Hậu.

 

Xe.

 

Tượng.

 

Mã.

 

Tốt.

 

Và bây giờ là chiến lược.

 

Con người tạo lực.

 

Hệ thống tạo sự phối hợp.

 

Chiến lược tạo hướng đi.

 

Nếu ba yếu tố này kết nối được với nhau, tổ chức mới có khả năng phát triển lâu dài.

 

HGroup cần xây dựng một thế cờ mà ở đó:

 

Người sáng lập có thể nhìn xa.

 

Đội ngũ lãnh đạo có thể điều phối.

 

Các khối kinh doanh có thể phát triển.

 

Chuyên gia có thể tạo chiều sâu.

 

Công nghệ có thể tạo đổi mới.

 

Tuyến đầu có thể tạo giá trị.

 

Và thế hệ kế tiếp có thể tiếp tục bước đi.

 

Khai cuộc tốt không phải là đi nhanh nhất.

 

Khai cuộc tốt là đặt đúng nền móng để có thể đi xa nhất.Đây là điểm mở chính thức sang Phần V – Chiến lược. Mạch tiếp theo sẽ là Chương 22 – Trung cuộc: Mở rộng hệ sinh thái, nơi bàn cờ HGroup chuyển từ “xây nền” sang “kết nối và mở rộng thế trận”.