HNI 26-9

CHƯƠNG 24: KHÔNG PHẢI NƯỚC ĐI NÀO CŨNG LÀ NƯỚC THẮNG

 

Trên bàn cờ vua, có những nước đi nhìn qua tưởng rất hấp dẫn.

 

Một quân Tốt của đối phương đang bỏ ngỏ.

 

Một khoảng trống xuất hiện trước mặt.

 

Một cơ hội tấn công bất ngờ mở ra.

 

Người chơi thiếu kinh nghiệm thường lập tức lao tới.

 

Nhưng kỳ thủ giỏi sẽ dừng lại và tự hỏi:

 

Sau nước đi này, điều gì sẽ xảy ra?

 

Bởi quân cờ tưởng như có thể lấy được đôi khi lại là một cái bẫy.

 

Một cuộc tấn công tưởng như mang lại lợi thế có thể khiến Vua mất an toàn.

 

Một nước đi tạo lợi ích trước mắt có thể phá hỏng cả thế trận lâu dài.

 

Trong kinh doanh cũng vậy.

 

Không phải cơ hội nào xuất hiện cũng là cơ hội HGroup cần nắm lấy.

 

Không phải thị trường nào đang tăng trưởng cũng phải tham gia.

 

Không phải dự án nào có lợi nhuận cũng nên đầu tư.

 

Không phải đối tác nào đưa ra lời đề nghị hấp dẫn cũng nên hợp tác.

 

Và không phải doanh thu nào cũng là doanh thu tốt.

 

Nghệ thuật chiến lược không chỉ nằm ở khả năng lựa chọn việc cần làm.

 

Nghệ thuật chiến lược còn nằm ở khả năng quyết định việc không làm.

 

---

 

1. Cơ hội cũng có giá của nó

 

Trong kinh doanh, người ta thường nói nhiều về chi phí của thất bại.

 

Nhưng ít người nói về chi phí của cơ hội.

 

Mỗi khi HGroup quyết định bước vào một dự án, tổ chức phải sử dụng một phần nguồn lực.

 

Tiền.

 

Con người.

 

Thời gian.

 

Uy tín.

 

Năng lực quản trị.

 

Sự tập trung của lãnh đạo.

 

Một dự án mới có thể mang về doanh thu, nhưng đồng thời lấy đi sự tập trung dành cho những lĩnh vực quan trọng hơn.

 

Vì vậy, trước một cơ hội, câu hỏi không nên chỉ là:

 

“Dự án này có kiếm được tiền không?”

 

Mà còn phải hỏi:

 

“Nếu làm dự án này, chúng ta sẽ phải từ bỏ điều gì?”

 

Đó chính là tư duy về chi phí cơ hội.

 

Một tổ chức có nguồn lực hữu hạn không thể cùng lúc theo đuổi mọi con đường.

 

Biết lựa chọn chính là biết tập trung.

 

---

 

2. Doanh thu không phải mục tiêu duy nhất

 

Có những hợp đồng tạo ra doanh thu nhưng làm tổn hại thương hiệu.

 

Có những khách hàng mang lại doanh số lớn nhưng khiến tổ chức phải phá vỡ nguyên tắc.

 

Có những dự án tạo lợi nhuận trước mắt nhưng mang theo rủi ro pháp lý hoặc tài chính dài hạn.

 

Có những lĩnh vực rất hấp dẫn nhưng hoàn toàn nằm ngoài năng lực cốt lõi của doanh nghiệp.

Nếu chỉ nhìn vào doanh thu, tất cả những cơ hội đó đều có thể rất đẹp.

 

Nhưng nếu nhìn toàn bàn cờ, câu chuyện sẽ khác.

 

HGroup cần hướng tới doanh thu có chất lượng.

 

Đó là doanh thu đến từ những sản phẩm và dịch vụ tạo ra giá trị thật, phù hợp với chiến lược, có khả năng duy trì và không làm tổn hại những tài sản quan trọng hơn.

 

Trong đó có một tài sản đặc biệt:

 

niềm tin.

 

Một khoản lợi nhuận có thể được tạo ra trong một năm.

 

Nhưng một thương hiệu có thể cần hàng chục năm để xây dựng.

 

Không nên đổi tài sản dài hạn lấy thành tích ngắn hạn.

 

---

 

3. Cái bẫy của việc chạy theo xu hướng

 

Thị trường luôn xuất hiện những xu hướng mới.

 

Một công nghệ mới.

 

Một mô hình kinh doanh mới.

 

Một thị trường mới.

 

Một sản phẩm đang được quan tâm.

 

Khi nhìn thấy người khác thành công, doanh nghiệp rất dễ đặt câu hỏi:

 

“Tại sao chúng ta không làm?”

 

Nhưng đó chưa phải câu hỏi chiến lược.

 

Câu hỏi đúng hơn phải là:

 

“Điều này có phù hợp với bàn cờ của chúng ta không?”

 

HGroup không cần xuất hiện trong mọi ngành nghề.

 

HGroup cần xuất hiện ở những nơi mà hệ sinh thái có thể tạo ra lợi thế.

 

Một cơ hội phù hợp nên có khả năng kết nối với ít nhất một số nguồn lực hiện hữu:

 

khách hàng;

 

thương hiệu;

 

công nghệ;

 

dữ liệu;

 

đội ngũ;

 

tri thức;

 

mạng lưới đối tác;

 

hoặc năng lực vận hành.

 

Nếu một lĩnh vực hoàn toàn xa lạ với tất cả những nền tảng ấy, HGroup cần đặc biệt thận trọng.

 

Không chạy theo mọi xu hướng cũng là một biểu hiện của bản lĩnh.

 

---

 

4. Một quân cờ không được phá cả thế trận

 

Trong cờ vua, đôi khi phải hy sinh một quân để bảo vệ thế trận.

 

Doanh nghiệp cũng có lúc phải chấp nhận đóng một dự án, dừng một sản phẩm hoặc rút khỏi một thị trường.

 

Điều khó khăn là con người thường có xu hướng tiếc những gì mình đã đầu tư.

 

Chúng ta đã bỏ nhiều tiền.

 

Chúng ta đã dành nhiều thời gian.

 

Chúng ta đã tuyển cả đội ngũ.

 

Chúng ta đã quảng bá dự án.

 

Vì vậy, chúng ta muốn tiếp tục.

 

Nhưng tiền đã chi trong quá khứ không thể trở thành lý do duy nhất để tiếp tục chi thêm trong tương lai.

 

Lãnh đạo phải đủ tỉnh táo để hỏi:

 

Nếu hôm nay chưa đầu tư gì vào dự án này, với những gì chúng ta đang biết, chúng ta có quyết định bắt đầu nó hay không?

 

Nếu câu trả lời là không, đó là tín hiệu cần đánh giá lại.

Dừng đúng lúc không nhất thiết là thất bại.

 

Đôi khi:

 

dừng một nước cờ sai chính là bảo vệ ván cờ lớn.

 

---

 

5. HGroup cần một bộ lọc cơ hội

 

Khi tổ chức còn nhỏ, người sáng lập có thể trực tiếp đánh giá phần lớn cơ hội.

 

Nhưng khi HGroup phát triển, mỗi ngày có thể xuất hiện hàng chục đề xuất.

 

Mở chi nhánh.

 

Đầu tư dự án.

 

Ra sản phẩm.

 

Hợp tác thương hiệu.

 

Thành lập công ty.

 

Ứng dụng công nghệ.

 

Mở thị trường.

 

Nếu mọi cơ hội đều phải chờ một người quyết định, tổ chức sẽ chậm.

 

Vì vậy, HGroup cần xây dựng một bộ lọc chiến lược.

 

Mỗi cơ hội lớn có thể được xem xét qua những câu hỏi:

 

Có phù hợp với tầm nhìn HGroup không?

 

Có tạo giá trị thực cho khách hàng không?

 

Có kết nối với hệ sinh thái hiện tại không?

 

HGroup có năng lực để thực hiện không?

 

Rủi ro tài chính và pháp lý nằm ở đâu?

 

Ai chịu trách nhiệm?

 

Nếu thất bại, mức thiệt hại tối đa là bao nhiêu?

 

Nếu thành công, có thể nhân rộng hay không?

 

Những câu hỏi này không bảo đảm mọi quyết định đều đúng.

 

Nhưng chúng giúp tổ chức tránh việc quyết định chỉ dựa trên cảm xúc.

 

---

 

6. Thử nhỏ trước khi đánh lớn

 

Không phải cơ hội mới nào cũng cần bị từ chối.

 

Nhiều cơ hội chỉ cần được thử nghiệm đúng cách.

 

Thay vì đầu tư ngay một hệ thống lớn, hãy thử một mô hình nhỏ.

 

Thay vì mở hàng chục chi nhánh, hãy kiểm chứng một vài điểm mẫu.

 

Thay vì tung sản phẩm trên toàn thị trường, hãy thử với một nhóm khách hàng.

 

Thay vì xây một nền tảng công nghệ khổng lồ, hãy kiểm chứng nhu cầu bằng phiên bản đơn giản trước.

 

Nguyên tắc có thể là:

 

Thử nhỏ → đo lường → học hỏi → điều chỉnh → mở rộng.

 

Nếu thử nghiệm thất bại, tổ chức mất ít nguồn lực nhưng nhận được bài học.

 

Nếu thử nghiệm thành công, HGroup có dữ liệu để quyết định bước tiếp theo.

 

Đây chính là cách biến sự không chắc chắn thành tri thức.

 

---

 

7. Người lãnh đạo phải bảo vệ sự tập trung

 

Nguồn lực hiếm nhất của người lãnh đạo đôi khi không phải tiền.

 

Đó là sự tập trung.

 

Nếu lãnh đạo cùng lúc theo đuổi quá nhiều mục tiêu, đội ngũ phía dưới cũng sẽ mất phương hướng.

 

Hôm nay ưu tiên A.

 

Ngày mai lại chuyển sang B.

 

Tuần sau xuất hiện C.

 

Cuối cùng, tất cả đều quan trọng và vì thế chẳng còn điều gì thực sự quan trọng.

 

HGroup cần hình thành kỷ luật chiến lược.

Trong từng giai đoạn phải xác định rõ:

 

đâu là ưu tiên số một;

 

đâu là việc cần hoàn thành;

 

đâu là dự án có thể chờ;

 

và đâu là việc phải dừng.

 

Một chiến lược tốt không phải danh sách một trăm điều muốn làm.

 

Một chiến lược tốt là khả năng chọn một số ít điều quan trọng và dành đủ nguồn lực để làm chúng thật tốt.

 

---

 

8. Biết nói “không” để bảo vệ chữ “có”

 

Mỗi lần HGroup nói “có” với một dự án, hệ thống đang cam kết thời gian, tiền bạc và con người.

 

Vì vậy, chữ “có” phải có giá trị.

 

Muốn vậy, tổ chức phải học cách nói “không”.

 

Không với những dự án trái giá trị.

 

Không với tăng trưởng bằng mọi giá.

 

Không với lợi nhuận làm tổn hại thương hiệu.

 

Không với những quan hệ thiếu minh bạch.

 

Không với những cơ hội vượt quá khả năng kiểm soát.

 

Không với sự mở rộng chỉ nhằm chứng minh rằng tổ chức đang lớn.

 

Nói “không” không phải đóng cửa với cơ hội.

 

Nói “không” là bảo vệ nguồn lực cho những cơ hội thực sự quan trọng.

 

---

 

9. Thành công đôi khi là không đi nước cờ đó

 

Người ngoài thường chỉ nhìn thấy những dự án doanh nghiệp đã thực hiện.

 

Nhưng lịch sử của một tổ chức còn được tạo nên bởi rất nhiều dự án mà tổ chức đã quyết định không thực hiện.

 

Những khoản đầu tư đã từ chối.

 

Những thị trường chưa bước vào.

 

Những đối tác không lựa chọn.

 

Những sản phẩm đã dừng.

 

Những kế hoạch được hoãn lại.

 

Không ai dựng tượng đài cho một quyết định “không làm”.

 

Nhưng đôi khi chính quyết định ấy cứu cả doanh nghiệp.

 

Trong cờ vua, người giỏi không chỉ nhìn thấy nước đi đẹp.

 

Họ còn nhìn thấy những nước đi đẹp nhưng không nên đi.

 

---

 

NƯỚC ĐI CỦA HGROUP

 

Trước mỗi cơ hội lớn, HGroup cần học cách dừng lại một nhịp.

 

Không hỏi ngay:

 

“Chúng ta có làm được không?”

 

Mà trước hết hãy hỏi:

 

“Chúng ta có nên làm không?”

 

Sau đó mới hỏi:

 

“Tại sao phải làm?”

 

“Ai sẽ làm?”

 

“Làm với nguồn lực nào?”

 

“Đo thành công bằng điều gì?”

 

“Khi nào phải dừng?”

 

Và cuối cùng:

 

“Nước đi này tạo ra thế trận nào cho HGroup trong 5–10 năm tới?”

 

Đó là sự khác biệt giữa hành động và chiến lược.

 

Người lãnh đạo giỏi không phải người luôn đưa ra nhiều quyết định.

Người lãnh đạo giỏi phải xây dựng được một hệ thống giúp tổ chức ra đúng quyết định vào đúng thời điểm và sửa quyết định khi thực tế chứng minh rằng nó không còn phù hợp.

 

HGroup không cần thắng mọi dự án.

 

Không cần sở hữu mọi cơ hội.

 

Không cần bước vào mọi thị trường.

 

Không cần đi mọi nước cờ.

 

Điều HGroup cần bảo vệ là toàn bộ thế trận.

 

Bởi cuối cùng, người chiến thắng không phải người đi nhiều nước nhất.

 

Mà là người hiểu:

 

nước nào cần đi,

nước nào cần chờ,

nước nào cần thay đổi,

và nước nào tuyệt đối không nên đi.

 

Đó chính là nghệ thuật của chiến lược.

 

Không phải nước đi nào cũng là nước thắng.

Nhưng một chuỗi những quyết định đúng, được thực hiện với kỷ luật, trách nhiệm và tầm nhìn dài hạn, có thể tạo nên một thế trận đủ mạnh để HGroup đi qua nhiều chu kỳ thị trường và tiếp tục phát triển qua nhiều thế hệ.