CHƯƠNG 17. GIÀU CÓ CÓ PHẢI LÀ THÀNH CÔNG?

Định nghĩa lại hai chữ “thành công”

Trong cuộc sống hiện đại, thành công thường được nhìn thấy qua những thứ rất dễ đo đếm: tiền bạc, nhà cửa, xe cộ, chức vụ, danh tiếng hay quy mô tài sản. Một người kiếm được nhiều tiền thường được gọi là thành công. Một doanh nhân sở hữu doanh nghiệp lớn dễ trở thành hình mẫu để người khác ngưỡng mộ.

Nhưng có một câu hỏi đáng để mỗi chúng ta suy nghĩ:

Giàu có có thực sự đồng nghĩa với thành công không?

Nếu một người có rất nhiều tiền nhưng không có thời gian cho gia đình, sức khỏe suy kiệt, tâm trí luôn bất an và các mối quan hệ dần rạn nứt, liệu chúng ta có thể nói cuộc đời ấy đã thành công trọn vẹn?

Có lẽ đã đến lúc chúng ta cần định nghĩa lại hai chữ “thành công”.

1. Giàu có là một dạng thành tựu, nhưng không phải toàn bộ thành công

Không nên phủ nhận giá trị của sự giàu có.

Để tạo dựng tài sản bằng con đường chân chính, một người thường phải lao động, học hỏi, chịu trách nhiệm, chấp nhận rủi ro và kiên trì trong thời gian dài. Vì vậy, thành quả tài chính xứng đáng được ghi nhận.

Tiền bạc cũng tạo ra nhiều lựa chọn. Nó giúp con người chăm sóc gia đình tốt hơn, tiếp cận giáo dục, bảo vệ sức khỏe, đầu tư cho tương lai và có điều kiện giúp đỡ cộng đồng.

Nhưng giàu có chủ yếu phản ánh một phương diện: khả năng tạo ra và tích lũy giá trị kinh tế.

Trong khi đó, một đời người có rất nhiều phương diện khác.

Chúng ta còn có sức khỏe, gia đình, tình bạn, nhân cách, tri thức, sự bình an, lòng tự trọng, trách nhiệm xã hội và những giá trị mình để lại.

Vì vậy, giàu có có thể là một phần của thành công, nhưng không nên được xem là toàn bộ định nghĩa của thành công.

2. Vì sao chúng ta thường đồng nhất thành công với tiền bạc?

Bởi tiền rất dễ nhìn thấy.

Chúng ta nhìn thấy một chiếc xe đẹp.

Nhìn thấy một căn nhà lớn.

Nhìn thấy một chức vụ cao.

Nhìn thấy những chuyến du lịch sang trọng.

Nhưng chúng ta không dễ nhìn thấy sự bình an trong tâm hồn của một người.

Không nhìn thấy được chất lượng của những cuộc trò chuyện trong gia đình.

Không biết họ có ngủ ngon mỗi tối hay không.

Không biết khi gặp khó khăn, có bao nhiêu người thật lòng đứng bên cạnh họ.

Xã hội thường đánh giá những gì có thể nhìn thấy, trong khi nhiều giá trị quan trọng nhất của cuộc đời lại nằm ở những điều rất khó đo đếm.

Chính vì vậy, nếu không tỉnh táo, chúng ta rất dễ dành cả cuộc đời chạy theo một hình ảnh thành công do người khác định nghĩa.

3. Thành công không nên là một cuộc thi với người khác

Một trong những nguyên nhân khiến con người mệt mỏi là liên tục so sánh cuộc đời mình với cuộc đời người khác.

Người khác có nhà lớn hơn.

Người khác kiếm nhiều tiền hơn.

Người khác có chức vụ cao hơn.

Người khác nổi tiếng hơn.

Và chúng ta bắt đầu cảm thấy mình đang thua.

Nhưng mỗi người xuất phát từ một hoàn cảnh khác nhau, có năng lực khác nhau, trách nhiệm khác nhau và mong muốn cũng khác nhau.

Nếu dùng cuộc đời của người khác làm thước đo cho mình, chúng ta sẽ rất khó cảm thấy đủ.

Luôn có người giàu hơn.

Luôn có người nổi tiếng hơn.

Luôn có người sở hữu nhiều hơn.

Thành công vì thế không nên là câu hỏi:

“Tôi đã vượt qua bao nhiêu người?”

Mà nên là:

“Tôi đã tiến xa bao nhiêu so với chính mình của ngày hôm qua?”

4. Thành công cần có nhiều chiều

Một cuộc đời thành công nên được nhìn bằng nhiều chiều thay vì chỉ bằng tài chính.

Thứ nhất là sức khỏe.

Không có sức khỏe, rất nhiều thành tựu khác sẽ mất đi ý nghĩa. Một người dành ba mươi năm để kiếm tiền rồi phải dành những năm còn lại chỉ để mong lấy lại sức khỏe là một nghịch lý đáng suy ngẫm.

Thứ hai là gia đình và các mối quan hệ.

Có những thành tựu rất lớn nhưng không thể bù đắp cho một mái ấm đã nguội lạnh hay những người thân đã trở thành xa lạ.

Thứ ba là năng lực và trí tuệ.

Thành công không chỉ là những gì chúng ta sở hữu mà còn là con người chúng ta đã trở thành trên hành trình ấy.

Thứ tư là nhân cách.

Nếu để đạt được thành tựu mà phải đánh đổi chữ tín, lòng tự trọng hay sự tử tế, chúng ta cần tự hỏi cái giá ấy có đáng không.

Thứ năm là sự bình an.

Một người có thể sở hữu rất nhiều nhưng vẫn sống trong sợ hãi. Ngược lại, có người không quá giàu nhưng hiểu mình cần gì, sống có mục tiêu và mỗi ngày đều cảm thấy có ý nghĩa.

5. Thành công là được sống cuộc đời mình lựa chọn

Có lẽ một trong những biểu hiện sâu sắc nhất của thành công là quyền được lựa chọn cách mình sống.

Được lựa chọn công việc phù hợp với giá trị của mình.

Được dành thời gian cho những người mình yêu thương.

Được nói “không” với những điều trái với nguyên tắc.

Được nghỉ ngơi khi cơ thể cần.

Được theo đuổi một mục tiêu có ý nghĩa.

Được giúp đỡ người khác khi mình có khả năng.

Nếu có rất nhiều tiền nhưng mọi ngày đều phải sống theo những điều mình không muốn, sự giàu có ấy chưa chắc đã mang lại tự do.

Ngược lại, khi tài chính, năng lực và bản lĩnh giúp chúng ta có nhiều quyền lựa chọn hơn, đó là lúc thành quả vật chất bắt đầu phục vụ cho một cuộc đời có ý nghĩa.

6. Thành công không nhất thiết phải ồn ào

Có những thành công rất lớn nhưng không xuất hiện trên báo chí hay mạng xã hội.

Một người cha làm việc chăm chỉ để con được học hành tử tế.

Một người mẹ dành nhiều năm nuôi dạy những đứa con trưởng thành và có trách nhiệm.

Một người thầy giúp học trò tìm thấy niềm tin vào bản thân.

Một người lao động sống ngay thẳng, nuôi gia đình bằng đồng tiền chân chính.

Một doanh nhân tạo ra việc làm và giữ chữ tín với khách hàng.

Một người từng thất bại nhưng đủ nghị lực đứng dậy và xây dựng lại cuộc đời.

Những thành công ấy có thể không hào nhoáng, nhưng giá trị của chúng không hề nhỏ.

Đừng để những hình ảnh rực rỡ bên ngoài khiến chúng ta quên rằng một cuộc đời tốt đẹp đôi khi được xây dựng từ những điều rất bình thường.

7. Thành công phải có cái giá mà ta chấp nhận được

Mọi thành tựu đều cần trả giá.

Muốn giỏi phải dành thời gian học tập.

Muốn xây dựng sự nghiệp phải lao động.

Muốn có tài sản phải biết tích lũy và hy sinh một phần hưởng thụ trước mắt.

Nhưng không phải cái giá nào cũng đáng trả.

Nếu thành công đòi hỏi chúng ta đánh mất sức khỏe, phản bội nguyên tắc, bỏ quên gia đình hoặc làm tổn thương người khác, cần xem lại con đường mình đang đi.

Một mục tiêu đúng không chỉ được đánh giá bằng kết quả cuối cùng.

Nó còn cần được nhìn bằng câu hỏi:

“Tôi đã trở thành người như thế nào trong quá trình đạt được mục tiêu ấy?”

Bởi hành trình không chỉ tạo ra thành quả.

Hành trình còn tạo ra chính con người chúng ta.

8. Thành công là sự cân bằng động

Không ai có thể hoàn hảo ở mọi phương diện cùng một lúc.

Có những giai đoạn chúng ta phải tập trung nhiều cho sự nghiệp. Có lúc gia đình cần được ưu tiên. Có lúc sức khỏe buộc chúng ta phải chậm lại.

Vì vậy, thành công không phải trạng thái mọi thứ đều hoàn hảo.

Nó là khả năng nhận biết điều gì quan trọng ở từng giai đoạn và chủ động điều chỉnh cuộc sống để không đánh mất những giá trị cốt lõi.

Cân bằng không có nghĩa là chia đều thời gian cho mọi thứ.

Cân bằng là biết điều gì không được phép đánh mất.

9. Hãy tự viết định nghĩa thành công của mình

Mỗi người nên có một định nghĩa riêng về thành công.

Có người muốn xây dựng doanh nghiệp lớn.

Có người mong một gia đình hạnh phúc.

Có người muốn trở thành chuyên gia trong lĩnh vực của mình.

Có người mong tạo ra một công trình có ích cho xã hội.

Có người chỉ muốn sống bình yên, tự chủ và không trở thành gánh nặng cho người khác.

Không nhất thiết phải có một đáp án giống nhau.

Điều quan trọng là định nghĩa ấy phải thực sự thuộc về chúng ta, chứ không phải được vay mượn từ kỳ vọng của xã hội.

Hãy thử tự hỏi:

Nếu không cần chứng minh điều gì với bất kỳ ai, tôi muốn cuộc đời mình trở thành như thế nào?

Câu trả lời có thể giúp chúng ta nhìn rõ điều mình thực sự đang theo đuổi.

10. Giàu có nhất là một cuộc đời có giá trị

Giàu có là điều đáng trân trọng khi nó được tạo ra chân chính và sử dụng đúng cách.

Nhưng thành công rộng lớn hơn sự giàu có.

Một người có thể thành công về tài chính nhưng thất bại trong các mối quan hệ. Có thể nổi tiếng nhưng cô đơn. Có thể sở hữu nhiều tài sản nhưng không tìm thấy bình an.

Vì thế, đừng chỉ hỏi:

“Tôi đã kiếm được bao nhiêu?”

Hãy hỏi thêm:

“Tôi đã sống như thế nào?”

“Tôi đã yêu thương ai?”

“Tôi đã giúp được ai?”

“Tôi đã trưởng thành ra sao?”

“Và nếu một ngày nhìn lại, tôi có cảm thấy cuộc đời mình đáng sống hay không?”

Có lẽ thành công đích thực không phải là sở hữu nhiều nhất, đứng cao nhất hay được nhiều người biết đến nhất.

Thành công là khi chúng ta tạo ra giá trị mà không đánh mất giá trị của chính mình; có đủ vật chất để sống chủ động, có những người để yêu thương, có sức khỏe để tiếp tục hành trình, có nguyên tắc để giữ mình và có sự bình an để biết rằng con đường mình đang đi thực sự có ý nghĩa.

Giàu có có thể làm cho cuộc sống rộng hơn.

Nhưng chỉ khi biết mình sống vì điều gì, con người mới có thể làm cho cuộc đời sâu hơn.