HNI 28/9/2026:

CHƯƠNG 19: QUYỀN LỰC THỬ LÒNG NGƯỜI

Khi địa vị thay đổi cách người khác nhìn ta và cách ta nhìn người khác

Tiền bạc có thể thử cách con người sử dụng vật chất. Thành công có thể thử khả năng giữ mình. Còn quyền lực thường thử một điều sâu hơn: nhân cách.

Khi chưa có địa vị, chúng ta dễ nói về sự khiêm tốn, công bằng và tôn trọng. Nhưng khi có quyền quyết định công việc, lợi ích hay cơ hội của người khác, những nguyên tắc ấy mới thực sự được thử thách.

Quyền lực không nhất thiết chỉ thuộc về những người đứng đầu một tổ chức. Một người quản lý có quyền lực với nhân viên. Người thầy có ảnh hưởng với học trò. Cha mẹ có quyền quyết định nhiều vấn đề của con cái. Người có tiền, kiến thức, danh tiếng hay mạng lưới quan hệ cũng có những dạng quyền lực nhất định.

Vì vậy, câu hỏi không chỉ là:

“Tôi có bao nhiêu quyền lực?”

Mà quan trọng hơn:

“Quyền lực đang biến tôi thành người như thế nào?”

1. Quyền lực không xấu, vấn đề nằm ở cách sử dụng

Quyền lực tự nó không phải điều tiêu cực.

Một tổ chức muốn hoạt động cần có người chịu trách nhiệm và có quyền quyết định. Một doanh nghiệp muốn phát triển cần lãnh đạo đủ thẩm quyền để lựa chọn chiến lược, phân bổ nguồn lực và xử lý những vấn đề khó khăn.

Quyền lực được sử dụng đúng có thể tạo ra trật tự, bảo vệ người yếu thế, thúc đẩy những thay đổi tích cực và giúp tập thể tiến về phía trước.

Nhưng quyền lực cũng có thể trở thành công cụ phục vụ cái tôi.

Khi đó, người có quyền không còn hỏi:

“Điều gì tốt cho tập thể?”

Mà bắt đầu hỏi:

“Điều gì có lợi cho vị trí của tôi?”

Ranh giới giữa lãnh đạo và lạm quyền đôi khi bắt đầu từ một sự thay đổi rất nhỏ trong cách suy nghĩ ấy.

2. Khi có địa vị, cách người khác đối xử với ta thay đổi

Một người khi bước lên vị trí cao hơn thường nhận thấy một điều thú vị: mọi người bắt đầu đối xử với mình khác đi.

Có người trở nên kính trọng hơn.

Có người nói chuyện cẩn trọng hơn.

Có người thường xuyên đồng ý với ý kiến của mình.

Có người chủ động tìm đến, khen ngợi hoặc xây dựng quan hệ.

Điều nguy hiểm là chúng ta có thể nhầm sự tôn trọng dành cho vị trí với sự yêu quý dành cho con người.

Không phải mọi lời khen đều phản ánh sự thật.

Không phải mọi cái gật đầu đều có nghĩa người khác đồng tình.

Và không phải tất cả những người đứng bên cạnh khi chúng ta có quyền lực đều sẽ còn ở đó khi chức vụ không còn.

Hiểu được điều này giúp người có địa vị giữ được sự tỉnh táo.

3. Quyền lực dễ tạo ra khoảng cách với sự thật

Một người càng ở vị trí cao càng có nguy cơ ít được nghe sự thật.

Nhân viên có thể ngại nói những điều lãnh đạo không muốn nghe.

Cấp dưới có thể báo cáo thành tích nhiều hơn khó khăn.

Người xung quanh có thể lựa chọn những lời dễ nghe để tránh rủi ro cho bản thân.

Dần dần, người lãnh đạo có thể sống trong một thế giới mà mọi thứ dường như đều tốt đẹp.

Đây là một trong những nguy cơ lớn nhất của quyền lực.

Bởi quyết định đúng cần thông tin đúng.

Một người lãnh đạo khôn ngoan không chỉ tìm những người biết nói “vâng”, mà còn cần những người đủ trung thực để nói:

“Tôi nghĩ chúng ta có thể đang sai.”

Người dám nói thật với mình đôi khi quý hơn rất nhiều người chỉ biết khen ngợi.

4. Cách ta đối xử với người không thể mang lại lợi ích nói lên nhiều điều

Muốn hiểu nhân cách của một người, đừng chỉ nhìn cách họ đối xử với cấp trên.

Hãy nhìn cách họ đối xử với cấp dưới.

Đừng chỉ nhìn cách họ tiếp một đối tác quan trọng.

Hãy nhìn cách họ nói chuyện với người phục vụ, bảo vệ, nhân viên mới hay một người đang cần sự giúp đỡ.

Bởi con người thường rất lịch sự với những người có thể ảnh hưởng đến lợi ích của mình.

Nhưng khi đứng trước một người không thể mang lại tiền bạc, quyền lực hay cơ hội, cách ứng xử lúc ấy mới thể hiện rõ hơn sự tôn trọng xuất phát từ bên trong.

Người có địa vị thật sự đáng kính không cần hạ thấp người khác để chứng minh mình đang đứng cao.

5. Đừng để chức danh trở thành căn cước của mình

Chức vụ chỉ là một vai trò trong một giai đoạn.

Hôm nay có thể là giám đốc.

Ngày mai có thể nghỉ hưu.

Hôm nay có thể là người đưa ra quyết định.

Ngày mai có thể trở thành người cần người khác quyết định giúp mình.

Nếu một người xây dựng toàn bộ giá trị bản thân dựa trên chức danh, họ rất dễ rơi vào khủng hoảng khi chức danh ấy không còn.

Vì vậy, hãy phân biệt rõ:

“Tôi đang giữ một vị trí” khác với “Tôi chính là vị trí ấy.”

Chức danh có thể được trao và cũng có thể được thay thế.