29/09 CHƯƠNG 41. TÁC GIẢ VÀ HÀNH TRÌNH ĐI TÌM GIÁ TRỊ THẬT Có những cuốn sách được viết để kể một câu chuyện. Có những cuốn sách được viết để truyền đạt một kiến thức. Nhưng cũng có những cuốn sách được viết như một cuộc trò chuyện giữa một con người với chính cuộc đời mình. SÁCH TRẮNG – BÍ ẨN CUỘC ĐỜI thuộc về hành trình thứ ba. Tôi không viết cuốn sách này với tham vọng đưa ra một công thức để con người có thể sống một cuộc đời hoàn hảo. Bởi càng đi qua nhiều năm tháng, tôi càng hiểu rằng cuộc đời không có công thức hoàn hảo. Không có một con đường duy nhất dành cho tất cả mọi người. Không có một định nghĩa duy nhất về thành công. Và cũng không có một câu trả lời giống nhau cho câu hỏi: “Một con người cần sống như thế nào để cuối cùng không cảm thấy mình đã sống uổng phí?” Cuốn sách này bắt đầu từ chính câu hỏi đó. 1. Tôi viết từ những điều cuộc đời đã dạy Tác giả không phải là người đứng bên ngoài cuộc đời để quan sát người khác. Tác giả cũng là một người đang sống, đang lựa chọn, đang sai, đang sửa và đang học cách trưởng thành. Có những bài học không thể học bằng sách. Phải trải qua. Có những điều chỉ hiểu sau khi mất. Có những giá trị chỉ nhận ra khi thời gian đã đi qua. Và có những câu hỏi càng lớn tuổi càng khó trả lời. Tuổi trẻ thường hỏi: “Làm thế nào để tôi thành công?” Nhưng càng trưởng thành, câu hỏi có thể thay đổi thành: “Thành công để làm gì?” Rồi đến một lúc nào đó, câu hỏi sâu hơn nữa: “Sau tất cả những gì tôi đã đạt được, điều gì thực sự còn có ý nghĩa?” Tôi viết từ những câu hỏi ấy. Không phải để chứng minh mình đã có câu trả lời. Mà để cùng người đọc đi tìm câu trả lời. 2. Có một thời, tôi cũng tin rằng giá trị nằm ở những gì có thể nhìn thấy Con người khi còn trẻ thường dễ dùng những thứ hữu hình để đo giá trị của mình. Thu nhập. Tài sản. Chức vụ. Bằng cấp. Ngoại hình. Danh tiếng. Những con số trên tài khoản. Những thứ người khác có thể nhìn thấy và so sánh. Xã hội cũng thường vô tình khuyến khích chúng ta sống như vậy. Người có nhiều được xem là thành công. Người có chức vụ cao được xem là đáng nể. Người có tài sản lớn được xem là đáng ngưỡng mộ. Nhưng thời gian có một cách rất đặc biệt để thay đổi góc nhìn của con người.

Nó khiến chúng ta nhận ra rằng những thứ từng rất quan trọng có thể trở nên rất bình thường. Một chức danh rồi sẽ có người khác thay thế. Một căn nhà rồi cũng sẽ cũ. Một chiếc xe rồi cũng sẽ xuống cấp. Một tài khoản dù lớn đến đâu cũng không thể mua thêm một ngày đã mất. Và một khuôn mặt dù đẹp đến đâu cũng không thể đứng ngoài quy luật của thời gian. Từ đó, tôi bắt đầu tự hỏi: Nếu tất cả những thứ có thể nhìn thấy đều thay đổi, vậy giá trị thật của một con người nằm ở đâu? 3. Tôi bắt đầu nhìn cuộc đời bằng một chiếc đồng hồ khác Khi còn trẻ, chúng ta thường nhìn thời gian theo hướng phía trước. Năm sau phải tốt hơn năm nay. Năm năm nữa phải có nhiều hơn hôm nay. Mười năm nữa phải đạt được một vị trí nào đó. Chúng ta nghĩ mình còn rất nhiều thời gian. Nhưng đến một lúc, con người bắt đầu nhìn thời gian theo hướng ngược lại. Không phải: “Tôi còn bao nhiêu năm để đạt được?” Mà là: “Tôi còn bao nhiêu thời gian để sống những điều thực sự có ý nghĩa?” Đó là một sự thay đổi rất lớn. Khi ấy, một giờ bên gia đình có thể trở nên quý hơn một cuộc họp. Một buổi chiều bình yên có thể đáng giá hơn một khoản lợi nhuận. Một cuộc trò chuyện chân thành có thể quan trọng hơn một mối quan hệ xã giao. Và một sức khỏe bình thường có thể trở thành tài sản lớn nhất. Thời gian không làm cuộc đời nghèo đi. Thời gian làm cho chúng ta nhìn thấy điều gì đáng giữ lại. 4. Tôi nhận ra rằng thành công có nhiều khuôn mặt Có một thời, tôi nghĩ thành công có nghĩa là đi lên. Đi lên trong nghề nghiệp. Đi lên về thu nhập. Đi lên về địa vị. Đi lên về tài sản. Nhưng càng trưởng thành, tôi càng nhận ra có những sự “đi lên” khiến con người hạnh phúc hơn, và cũng có những sự “đi lên” khiến con người cô đơn hơn. Có người đạt được rất nhiều nhưng không còn thời gian cho gia đình. Có người có tiền nhưng không còn sức khỏe. Có người được nhiều người biết đến nhưng không có một người thật sự hiểu mình. Có người có quyền lực nhưng không có bình yên. Vì vậy, thành công không thể chỉ được đo bằng chiều cao của những gì chúng ta đạt được. Nó còn phải được nhìn bằng chiều sâu của những gì chúng ta giữ được. Giữ được sức khỏe. Giữ được gia đình. Giữ được lòng tự trọng. Giữ được những người thật lòng.

Giữ được khả năng yêu thương. Và giữ được chính mình. Đó cũng là một dạng thành công. 5. Tôi học được rằng không phải mọi thứ mất đi đều là thất bại Cuộc đời có những mất mát rất đau. Một công việc. Một cơ hội. Một mối quan hệ. Một tài sản. Một vị trí. Một giấc mơ. Nhưng không phải mất mát nào cũng là kết thúc. Có những thứ mất đi để mở ra một con đường khác. Có những người rời đi để chúng ta học cách trưởng thành. Có những thất bại buộc chúng ta phải nhìn lại. Có những lần bắt đầu lại khiến chúng ta hiểu mình hơn lần đầu tiên. Con người thường sợ mất. Nhưng đôi khi, chính nỗi sợ mất khiến chúng ta bám vào những điều không còn phù hợp. Tôi dần hiểu rằng trưởng thành không chỉ là biết giữ. Mà còn là biết buông đúng lúc. 6. Tôi bắt đầu hiểu giá trị của hai chữ “đủ” Có lẽ một trong những từ khó học nhất trong cuộc đời là: Đủ. Bao nhiêu tiền là đủ? Bao nhiêu tài sản là đủ? Bao nhiêu thành công là đủ? Bao nhiêu người ngưỡng mộ là đủ? Nếu không có câu trả lời, chúng ta sẽ không bao giờ dừng lại. Chúng ta sẽ luôn muốn thêm một chút nữa. Thêm một căn nhà. Thêm một chiếc xe. Thêm một khoản đầu tư. Thêm một chức vụ. Thêm một con số. Nhưng “thêm” không có điểm kết thúc. Chỉ có “đủ” mới tạo ra một điểm dừng. Biết đủ không có nghĩa là không có ước mơ. Biết đủ là biết khi nào những gì mình đang theo đuổi bắt đầu lấy đi những thứ còn quý hơn. Nếu kiếm thêm một đồng nhưng phải mất thêm một ngày bên gia đình, liệu đồng tiền ấy còn đáng giá như trước? Câu hỏi ấy không có đáp án chung. Nhưng mỗi người cần tự trả lời cho chính cuộc đời mình. 7. Tôi viết về gia đình vì đó là nơi con người khó giả vờ nhất Ngoài xã hội, chúng ta có thể xây dựng hình ảnh. Có thể tỏ ra mạnh mẽ. Có thể thành công. Có thể khiến nhiều người ngưỡng mộ. Nhưng khi trở về nhà, những lớp vỏ ấy dần biến mất. Gia đình nhìn thấy chúng ta khi mệt mỏi. Khi thất bại. Khi yếu đuối. Khi không còn gì để chứng minh. Và có lẽ đó chính là giá trị lớn nhất của gia đình. Gia đình không yêu chúng ta vì chức vụ. Không yêu vì tài sản. Không yêu vì danh tiếng. Gia đình yêu con người phía sau tất cả những thứ ấy. Bởi vậy, khi viết về giá trị sống, tôi không thể không viết về gia đình.

Bởi rất có thể, sau khi thế giới không còn quan tâm chúng ta là ai, vẫn có một cánh cửa mở ra và một người hỏi: “Hôm nay anh có mệt không?” 8. Tôi không muốn cuốn sách này dạy người đọc phải sống thế nào Mỗi người có một hoàn cảnh. Một tuổi thơ. Một gia đình. Một nền tảng. Một giấc mơ. Một nỗi đau. Một con đường riêng. Vì vậy, tôi không nghĩ mình có quyền nói rằng cách sống của mình là cách sống đúng cho tất cả mọi người. Điều tôi mong muốn là đặt ra những câu hỏi. Để mỗi người tự nhìn lại. Ta đang chạy vì điều gì? Ta đang hy sinh điều gì? Ta có đang dành quá nhiều thời gian cho những thứ không thật sự quan trọng? Nếu ngày hôm nay là ngày cuối cùng, ta muốn ở bên ai? Nếu phải bỏ đi phần lớn tài sản, điều gì ta nhất định muốn giữ? Nếu không còn chức danh, ta còn biết mình là ai không? Những câu hỏi ấy có thể không dễ chịu. Nhưng đôi khi, một câu hỏi đúng có giá trị hơn một câu trả lời dễ nghe. 9. “Sách trắng” là khoảng trống để mỗi người viết câu trả lời của mình Tôi gọi cuốn sách này là SÁCH TRẮNG không phải vì cuộc đời không có câu trả lời. Mà bởi tôi tin rằng mỗi cuộc đời vẫn còn những trang giấy trắng. Không ai có thể viết thay hoàn toàn cho chúng ta. Cha mẹ không thể. Thầy cô không thể. Xã hội không thể. Bạn bè không thể. Và ngay cả tác giả của cuốn sách này cũng không thể. Những trang cuối cùng của cuộc đời mỗi người phải được viết bằng chính những lựa chọn của họ. Chúng ta đã từng sống thế nào. Đã yêu ai. Đã tha thứ cho ai. Đã làm tổn thương ai. Đã giữ lại điều gì. Đã buông bỏ điều gì. Và đã dành những năm tháng quý giá nhất cho điều gì. Đó chính là câu trả lời. 10. Hành trình đi tìm giá trị thật có lẽ không bao giờ kết thúc Tôi không nghĩ mình đã tìm thấy toàn bộ câu trả lời. Có lẽ chẳng ai tìm thấy. Bởi giá trị của cuộc đời thay đổi theo tuổi tác. Ở tuổi 20, chúng ta cần một câu trả lời. Ở tuổi 40, chúng ta có thể cần một câu hỏi. Ở tuổi 60, chúng ta bắt đầu biết điều gì nên buông. Ở tuổi 70, chúng ta hiểu bình yên quý thế nào. Ở tuổi 80, chúng ta nhìn tiền bạc bằng một ánh mắt khác. Và ở tuổi 90, có thể điều quý giá nhất chỉ còn là một ngày bình thường được sống bên những người mình yêu thương. Nếu có điều gì tôi muốn gửi lại qua cuốn sách này, thì đó không phải là một công thức thành công.

Mà là một lời nhắc: Đừng để đến cuối hành trình mới bắt đầu hiểu giá trị của hành trình. Hãy nhìn lại khi còn thời gian. Hãy yêu khi người mình yêu vẫn còn bên cạnh. Hãy chăm sóc sức khỏe khi cơ thể còn khỏe. Hãy dành thời gian cho gia đình khi những người thân vẫn còn chờ mình. Hãy học cách đủ trước khi cuộc đời buộc chúng ta phải học bằng mất mát. Và hãy tự hỏi, ngay từ hôm nay: “Nếu một ngày mọi thứ bên ngoài đều biến mất, điều gì bên trong tôi vẫn còn đáng giá?” Có thể đó chính là nơi chúng ta bắt đầu tìm thấy con người thật của mình. Và cũng có thể, đó chính là bí ẩn mà cả cuộc đời chúng ta đã âm thầm đi tìm.