CHƯƠNG 26. Ô 25–32: VẬT LIỆU

 

Trong một công trình, vật liệu không đơn thuần là những thứ được mua về để xây dựng. Mỗi viên gạch, thanh thép, tấm kính, mét dây điện hay sản phẩm hoàn thiện đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, chi phí, tiến độ và tuổi thọ công trình. Một thiết kế tốt nhưng sử dụng vật liệu không phù hợp vẫn có thể tạo ra kết quả không như mong muốn.

 

Trong hệ thống Drhouses, quản trị vật liệu được tổ chức thành tám ô liên kết: Procurement, Nhà cung cấp, Kho, Logistics, Vật liệu xanh, Vật liệu tái sử dụng, Truy xuất và Kiểm soát chất lượng. Tám ô tạo thành một chuỗi từ lựa chọn, mua sắm đến sử dụng và kiểm chứng.

 

25. PROCUREMENT – MUA ĐÚNG TRƯỚC KHI MUA RẺ

 

Procurement là hoạt động mua sắm và cung ứng vật liệu, thiết bị phục vụ dự án. Tuy nhiên, procurement chuyên nghiệp không đơn giản là tìm nơi có giá thấp nhất.

 

Trước khi mua, đội ngũ phải xác định rõ nhu cầu: loại vật liệu, thông số kỹ thuật, số lượng, thời điểm cần, ngân sách và tiêu chuẩn chất lượng. Từ đó mới tiến hành tìm nguồn, so sánh, thương lượng và lựa chọn phương án phù hợp.

 

Một quyết định mua hàng phải cân bằng ít nhất bốn yếu tố: chất lượng, giá thành, tiến độ và độ tin cậy. Vật liệu rẻ nhưng giao hàng chậm có thể khiến công trường dừng lại. Sản phẩm đẹp nhưng khó thay thế hoặc bảo trì cũng tạo ra chi phí lâu dài.

 

Procurement vì vậy phải nhìn vào tổng giá trị thay vì chỉ nhìn giá mua ban đầu.

 

26. NHÀ CUNG CẤP – ĐỐI TÁC CỦA CHUỖI GIÁ TRỊ

 

Đằng sau mỗi loại vật liệu là một nhà sản xuất, đại lý hoặc đơn vị cung cấp. Chất lượng nhà cung cấp ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiểm soát dự án.

 

Drhouses cần xây dựng hệ thống đánh giá nhà cung cấp dựa trên những tiêu chí rõ ràng như năng lực pháp lý, nguồn gốc hàng hóa, chất lượng, giá, khả năng giao đúng hạn, chính sách bảo hành và mức độ hỗ trợ khi xảy ra vấn đề.

 

Không nên phụ thuộc tuyệt đối vào một nguồn duy nhất đối với những vật liệu quan trọng. Việc xây dựng mạng lưới nhà cung cấp đủ rộng giúp hệ thống chủ động hơn khi thị trường biến động hoặc nguồn hàng bị gián đoạn.

 

Nhà cung cấp tốt không chỉ bán hàng. Họ phải trở thành đối tác cùng chịu trách nhiệm về chất lượng và cam kết của sản phẩm.

 

27. KHO – NƠI BẢO TOÀN GIÁ TRỊ VẬT LIỆU

 

Mua đúng vật liệu nhưng bảo quản sai vẫn có thể gây thiệt hại. Vì vậy, kho là mắt xích quan trọng giữa mua sắm và thi công.

 

Mỗi nhóm vật liệu có yêu cầu bảo quản khác nhau. Xi măng cần tránh ẩm; thép cần hạn chế tiếp xúc môi trường gây ăn mòn; gỗ cần kiểm soát độ ẩm; thiết bị điện cần tránh nước và va đập; vật liệu hoàn thiện phải được bảo vệ bề mặt.

 

Kho cần có khu vực rõ ràng, mã hàng, số lượng nhập, số lượng xuất và người chịu trách nhiệm. Những vật liệu có thời hạn sử dụng hoặc yêu cầu đặc biệt phải được theo dõi riêng.

 

Quản lý kho tốt giúp giảm thất thoát, tránh mua thừa, hạn chế hư hỏng và cung cấp dữ liệu chính xác cho bộ phận procurement.

 

28. LOGISTICS – ĐƯA ĐÚNG VẬT LIỆU ĐẾN ĐÚNG NƠI

 

Logistics kết nối nhà cung cấp, kho và công trường. Mục tiêu là đưa đúng loại vật liệu, đúng số lượng, đến đúng địa điểm và đúng thời điểm cần sử dụng.

 

Trong xây dựng, giao quá muộn có thể làm chậm tiến độ nhưng giao quá sớm cũng gây khó khăn vì công trường thường có diện tích lưu kho hạn chế.

 

Vì vậy, logistics phải bám sát kế hoạch thi công. Những vật liệu cồng kềnh hoặc cần thiết bị nâng hạ phải được tính toán trước về phương tiện, đường tiếp cận và thời gian giao nhận.

 

Khi vật liệu đến công trường, cần có quy trình kiểm đếm và xác nhận tình trạng. Nếu xảy ra hư hỏng hoặc thiếu số lượng, thông tin phải được ghi nhận ngay.

 

Logistics tốt làm cho dòng vật liệu chuyển động liên tục mà không tạo ra sự hỗn loạn trên công trường.

 

29. VẬT LIỆU XANH – XÂY DỰNG CÓ TRÁCH NHIỆM

 

Vật liệu xanh ngày càng trở thành một phần quan trọng của xây dựng hiện đại. Đây là những vật liệu hướng đến giảm tác động môi trường trong quá trình sản xuất, vận chuyển, sử dụng và kết thúc vòng đời.

 

Việc lựa chọn cần xem xét nhiều yếu tố: nguồn nguyên liệu, mức tiêu thụ năng lượng, phát thải, độ bền, khả năng tái chế và ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng.

 

Một vật liệu được gọi là xanh không có nghĩa chỉ vì mang màu sắc tự nhiên hoặc được quảng bá bằng những thông điệp môi trường. Cần có thông tin và tiêu chuẩn phù hợp để kiểm chứng.

 

Drhouses hướng tới việc đưa yếu tố môi trường vào quá trình lựa chọn vật liệu nhưng vẫn phải bảo đảm công năng, độ bền và hiệu quả kinh tế.

 

Xây dựng xanh phải bắt đầu từ những quyết định có cơ sở.

 

30. VẬT LIỆU TÁI SỬ DỤNG – KÉO DÀI VÒNG ĐỜI GIÁ TRỊ

 

Không phải mọi vật liệu sau tháo dỡ đều trở thành phế thải. Nhiều thành phần có thể được thu hồi, xử lý và sử dụng lại nếu đáp ứng điều kiện kỹ thuật.

 

Gỗ, gạch, đá, kim loại, cửa, đồ nội thất và một số cấu kiện có thể có vòng đời dài hơn một công trình. Việc tái sử dụng vừa giúp giảm chất thải vừa tiết kiệm tài nguyên.

 

Tuy nhiên, không nên tái sử dụng bằng mọi giá. Vật liệu liên quan đến kết cấu, an toàn hoặc hệ thống kỹ thuật phải được đánh giá cẩn trọng trước khi đưa trở lại công trình.

 

Giá trị của tái sử dụng nằm ở tư duy vòng đời: thay vì “mua – dùng – bỏ”, chúng ta đặt câu hỏi liệu vật liệu có thể tiếp tục tạo ra giá trị hay không.

 

31. TRUY XUẤT – BIẾT VẬT LIỆU ĐẾN TỪ ĐÂU

 

Truy xuất nguồn gốc giúp trả lời những câu hỏi quan trọng: vật liệu do ai sản xuất, mua từ đâu, thuộc lô nào, có thông số gì, được giao khi nào và sử dụng ở vị trí nào.

 

Đối với các vật liệu quan trọng, hồ sơ có thể gồm chứng từ mua hàng, tài liệu kỹ thuật, chứng nhận chất lượng, thông tin lô sản xuất và biên bản giao nhận.

 

Khi xảy ra sự cố, khả năng truy xuất giúp nhanh chóng xác định nguyên nhân và phạm vi ảnh hưởng.

 

Trong tương lai, dữ liệu vật liệu có thể được liên kết với BIM, mã QR hoặc nền tảng quản lý của Drhouses. Khi đó, mỗi vật liệu không chỉ tồn tại dưới dạng vật chất mà còn có một “hồ sơ số” đi cùng trong suốt vòng đời công trình.

 

32. KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG – CÁNH CỬA CUỐI CÙNG

 

Kiểm soát chất lượng vật liệu phải được thực hiện trước, trong và sau khi vật liệu được đưa vào công trình.

 

Khi nhập hàng, cần kiểm tra chủng loại, số lượng, kích thước, ngoại quan và hồ sơ liên quan. Những vật liệu cần thí nghiệm phải được lấy mẫu theo yêu cầu. Vật liệu không đạt không được đưa vào thi công chỉ vì công trường đang cần gấp.

 

Trong quá trình sử dụng, đội ngũ tiếp tục kiểm soát việc bảo quản, gia công và lắp đặt. Bởi vật liệu tốt nhưng thi công sai vẫn tạo ra sản phẩm kém chất lượng.

 

Mỗi trường hợp không phù hợp cần được ghi nhận, cách ly và có phương án xử lý rõ ràng. Kiểm soát chất lượng không nhằm tìm người để đổ lỗi mà nhằm ngăn sản phẩm không đạt chuẩn đi sâu hơn vào công trình.

 

TÁM Ô – MỘT DÒNG CHẢY VẬT LIỆU

 

Tám ô từ 25 đến 32 tạo thành một chuỗi liên tục. Procurement xác định cách mua; nhà cung cấp bảo đảm nguồn; kho bảo quản; logistics vận chuyển; vật liệu xanh và vật liệu tái sử dụng mở rộng tư duy bền vững; truy xuất tạo minh bạch; kiểm soát chất lượng bảo vệ tiêu chuẩn cuối cùng.

 

Nếu một mắt xích yếu, toàn chuỗi có thể bị ảnh hưởng. Mua sai tạo áp lực cho kho. Giao hàng sai làm chậm thi công. Không truy xuất được khiến việc xử lý sự cố trở nên khó khăn. Không kiểm soát chất lượng có thể biến một lỗi vật liệu thành lỗi của cả công trình.

 

Vì vậy, quản trị vật liệu phải được nhìn như quản trị một dòng giá trị.

 

Một công trình bền vững không chỉ bắt đầu từ bản vẽ đẹp mà còn từ việc biết mình đang sử dụng vật liệu gì, vật liệu đến từ đâu, được bảo quản thế nào và có đáp ứng tiêu chuẩn hay không.

 

Khi tám ô 25–32 được kết nối bằng dữ liệu, quy trình và trách nhiệm rõ ràng, Drhouses không chỉ quản lý vật liệu để xây một ngôi nhà. Drhouses đang quản lý chất lượng từ nguồn gốc, tối ưu nguồn lực và tạo nền tảng cho những công trình an toàn, minh bạch, bền vững và có giá trị lâu dài.