HNI 02/10

NHÓM 5: THIẾT KẾ KIẾN TRÚC

CHƯƠNG 46

THIẾT KẾ CẢI TẠO NHÀ CŨ

DRHOUSES – GIỮ LẠI GIÁ TRỊ CŨ, KIẾN TẠO KHÔNG GIAN SỐNG MỚI

 

MỞ ĐẦU

Không phải ngôi nhà cũ nào cũng cần phá bỏ để xây lại.

Có những căn nhà đã trải qua mười năm, hai mươi năm hoặc lâu hơn nhưng nhiều bộ phận vẫn còn giá trị sử dụng. Điều thay đổi có thể là nhu cầu của gia đình: thêm thành viên, cần nhiều phòng hơn, muốn bếp thuận tiện hơn, cần ánh sáng tốt hơn hoặc đơn giản là mong ngôi nhà trở nên phù hợp với cuộc sống hiện tại.

 

Trong trường hợp ấy, thiết kế cải tạo trở thành một bài toán đặc biệt.

Khác với thiết kế nhà mới trên một khu đất trống, cải tạo phải bắt đầu từ những gì đã tồn tại. Người thiết kế cần hiểu hiện trạng, xác định phần nào có thể giữ, phần nào cần sửa, phần nào nên thay đổi và những can thiệp nào cần được đánh giá kỹ trước khi thực hiện.

 

Mục tiêu không phải biến căn nhà cũ thành một công trình hoàn toàn xa lạ.

Mục tiêu là giữ lại những giá trị còn tốt, giải quyết những bất tiện đã xuất hiện và tạo nên một vòng đời mới cho ngôi nhà.

 

1. KHẢO SÁT – BƯỚC ĐẦU TIÊN CỦA MỌI PHƯƠNG ÁN CẢI TẠO

Thiết kế cải tạo không nên bắt đầu bằng việc chọn màu sơn.

DRHOUSES bắt đầu bằng khảo sát hiện trạng.

Diện tích thực tế ra sao?

Các phòng đang được bố trí thế nào?

 

Tường, trần, nền, mái, cửa và cầu thang có biểu hiện gì cần lưu ý?

Hệ thống điện nước hiện hữu được tổ chức ra sao trong phạm vi có thể xác định?

Những vị trí ẩm, thấm, nứt hoặc xuống cấp cần được ghi nhận.

 

Đối với những thay đổi có liên quan đến kết cấu, việc đánh giá cần có người có chuyên môn phù hợp trước khi quyết định phương án.

Bởi trong cải tạo, điều nhìn thấy bên ngoài chưa chắc phản ánh đầy đủ những gì nằm phía sau lớp hoàn thiện.

Khảo sát càng cẩn thận, phương án cải tạo càng có cơ sở thực tế.

 

2. GIỮ LẠI – SỬA CHỮA – THAY MỚI

Sau khảo sát, DRHOUSES phân loại từng hạng mục theo ba hướng:

Giữ lại.

Sửa chữa.

Thay mới.

 

Một bộ cửa còn tốt có thể được giữ.

Một nền nhà phù hợp có thể không cần tháo bỏ

Một số bức tường có thể tiếp tục sử dụng nếu phù hợp với phương án và điều kiện thực tế.

Ngược lại, những phần xuống cấp hoặc không còn đáp ứng nhu cầu cần được xem xét thay đổi.

Nguyên tắc này giúp tránh tâm lý “đã sửa thì thay hết”.

 

Cải tạo hiệu quả không nằm ở số lượng vật liệu mới.

Nó nằm ở khả năng sử dụng hợp lý những giá trị đang có.

Giữ đúng thứ đáng giữ cũng quan trọng như thay đúng thứ cần thay.

 

3. TỔ CHỨC LẠI CÔNG NĂNG

Nhiều căn nhà cũ không hẳn thiếu diện tích.

Vấn đề là diện tích đang được sử dụng chưa hiệu quả.

Một phòng khách quá lớn có thể chiếm mất không gian cần thiết cho bếp.

Một hành lang dài có thể tạo ra diện tích ít giá trị sử dụng.

 

Một phòng ngủ bố trí chưa phù hợp có thể khiến các thành viên bất tiện mỗi ngày.

DRHOUSES xem xét lại toàn bộ dòng di chuyển của gia đình.

Từ cửa vào nhà.

Từ phòng khách đến bếp.

Từ cầu thang đến phòng ngủ.

 

Từ khu sinh hoạt đến vệ sinh và giặt phơi.

Trong một số trường hợp, chỉ cần thay đổi cách bố trí nội thất hoặc một số vách ngăn phù hợp đã có thể tạo ra khác biệt lớn.

Cải tạo không nhất thiết phải mở rộng diện tích; đôi khi chỉ cần sử dụng diện tích hiện có thông minh hơn.

 

4. ĐƯA ÁNH SÁNG VÀ GIÓ TRỞ LẠI NGÔI NHÀ

Những ngôi nhà cũ, đặc biệt là nhà phố, đôi khi có phần giữa thiếu ánh sáng hoặc thông gió chưa tốt.

Qua thời gian, gia đình có thể xây thêm mái che, vách ngăn hoặc các không gian phụ khiến căn nhà ngày càng kín.

 

Khi cải tạo, DRHOUSES nghiên cứu lại khả năng tiếp cận ánh sáng và thông gió tự nhiên.

Tùy hiện trạng, giải pháp có thể liên quan đến cửa, khoảng mở, sân sau, khoảng thông tầng hoặc cách tổ chức lại không gian.

Không phải mọi công trình đều có thể áp dụng cùng một giải pháp.

 

Điều quan trọng là xác định nơi nào thực sự cần ánh sáng và luồng không khí tốt hơn.

Khi một căn nhà cũ được đưa thêm ánh sáng tự nhiên vào đúng vị trí, cảm nhận không gian có thể thay đổi đáng kể ngay cả khi diện tích không tăng thêm.

 

5. CẢI TẠO MẶT TIỀN – THAY ĐỔI DIỆN MẠO, KHÔNG ĐÁNH MẤT BẢN SẮC

Mặt tiền là nơi dễ nhận thấy sự thay đổi nhất sau cải tạo.

Một công trình cũ có thể được làm mới thông qua việc tổ chức lại màu sắc, cửa, ban công, mái che, vật liệu và hệ thống chiếu sáng.

 

Tuy nhiên, DRHOUSES không hướng đến việc che kín toàn bộ kiến trúc cũ bằng thật nhiều lớp trang trí mới.

Trước tiên cần nhìn lại tỷ lệ hiện hữu.

Có những đường nét vẫn còn phù hợp và chỉ cần làm mới.

Có những chi tiết có thể giản lược để mặt tiền trở nên nhẹ nhàng hơn.

 

Nếu ngôi nhà mang một giá trị kỷ niệm đặc biệt đối với gia đình, một số đặc điểm nhận diện cũ cũng có thể được cân nhắc gìn giữ.

Cải tạo tốt không xóa sạch quá khứ – mà giúp quá khứ tiếp tục sống trong một diện mạo phù hợp hơn với hiện tại.

 

6. CẢI TẠO BẾP, PHÒNG KHÁCH VÀ PHÒNG NGỦ

Ba khu vực này thường ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sống của gia đình.

Phòng khách cần được tổ chức theo số người sử dụng và thói quen tiếp khách thực tế.

Bếp cần xem xét lại vị trí nấu, rửa, lưu trữ và thiết bị.

 

Phòng ngủ cần bảo đảm lối đi, vị trí giường, tủ và những nhu cầu riêng của từng thành viên.

DRHOUSES hạn chế tư duy cải tạo chỉ bằng cách mua đồ nội thất mới.

 

Nếu mặt bằng chưa hợp lý, thêm nhiều đồ mới có thể khiến căn nhà càng chật.

Vì vậy, kiến trúc và nội thất cần được suy nghĩ cùng nhau.

 

Đôi khi giá trị lớn nhất của cải tạo không nằm ở một chiếc sofa hay tủ bếp mới.

Nó nằm ở việc mọi thứ cuối cùng được đặt đúng vị trí.

 

7. KIỂM TRA HỆ THỐNG ĐIỆN – NƯỚC TRƯỚC KHI HOÀN THIỆN

Một ngôi nhà sử dụng nhiều năm có thể có hệ thống kỹ thuật không còn phù hợp với nhu cầu hiện tại.

Ngày trước gia đình sử dụng ít thiết bị điện hơn.

 

Ngày nay có thêm điều hòa, bếp điện, thiết bị gia dụng, máy tính và nhiều thiết bị khác.

Khi cải tạo, nhu cầu sử dụng cần được rà soát để xây dựng giải pháp phù hợp trong phạm vi công việc.

Tương tự, hệ thống cấp thoát nước tại bếp, vệ sinh và các khu vực liên quan cũng cần được xem xét khi có dấu hiệu hoặc nhu cầu thay đổi.

 

Những phần kỹ thuật nên được xử lý trước khi hoàn thiện tường, trần và sàn.

Bởi sửa một đường kỹ thuật sau khi nhà vừa hoàn thiện có thể đồng nghĩa với việc phải tháo những gì mới làm xong.

Phần đẹp nhìn thấy được cần bắt đầu từ phần kỹ thuật được chuẩn bị đúng phía sau.

 

8. THIẾT KẾ CẢI TẠO PHẢI GẮN VỚI NGÂN SÁCH

Cải tạo có một đặc điểm khác xây mới: không phải mọi vấn đề đều có thể được nhìn thấy ngay từ đầu.

Một số tình trạng chỉ được phát hiện rõ hơn sau khi tháo dỡ những lớp hoàn thiện cũ.

 

Vì vậy, ngoài ngân sách dự kiến, gia chủ nên tính đến khả năng phát sinh hợp lý tùy hiện trạng công trình.

DRHOUSES hướng đến việc phân chia ngân sách theo mức độ ưu tiên.

 

Trước hết là những vấn đề ảnh hưởng đến khả năng sử dụng và các hạng mục nền tảng.

Tiếp theo là công năng.

Sau đó mới đến hoàn thiện và trang trí theo mức đầu tư phù hợp.

 

Không nên dành quá nhiều ngân sách cho hình thức bên ngoài trong khi những vấn đề quan trọng phía bên trong chưa được xử lý.

Cải tạo tiết kiệm không phải làm rẻ nhất, mà là tránh chi tiền hai lần cho cùng một vấn đề.

 

9. THIẾT KẾ ĐỂ THI CÔNG CẢI TẠO THUẬN LỢI HƠN

Cải tạo thường phức tạp hơn vẻ ngoài của nó.

Người thợ phải làm việc với một công trình đã tồn tại, nơi mỗi thay đổi có thể ảnh hưởng đến phần bên cạnh.

Do đó, hồ sơ thiết kế cần thể hiện rõ trong phạm vi cần thiết:

 

Phần nào giữ lại?

Phần nào tháo dỡ?

Phần nào xây mới?

Vật liệu hoàn thiện định hướng ra sao?

Điện nước thay đổi tại đâu?

Những vị trí nào cần phối hợp thêm trước khi thi công?

 

Trình tự thực hiện cũng rất quan trọng.

Tháo dỡ phải đi trước những phần cần sửa.

Hệ thống kỹ thuật cần được xử lý trước hoàn thiện.

Nội thất lắp đặt khi điều kiện công trình phù hợp.

Một phương án cải tạo rõ ràng giúp giảm việc vừa thi công vừa quyết định theo cảm tính.

 

10. NGÔI NHÀ CŨ KHÔNG CHỈ CÓ TƯỜNG CŨ – NÓ CÒN CÓ KỶ NIỆM

Có những ngôi nhà đã chứng kiến một gia đình đi qua nhiều năm tháng.

Cánh cửa ấy từng đón con trẻ từ trường về.

Căn bếp ấy từng đỏ lửa trong những bữa cơm đông đủ.

Bậc cầu thang ấy từng có tiếng chân của nhiều thế hệ.

 

Một góc tường có thể chẳng có giá trị đặc biệt với người ngoài, nhưng lại chứa cả một ký ức đối với chủ nhà.

Vì vậy, cải tạo đôi khi không phải là phá bỏ quá khứ để bắt đầu lại.

 

Đó là cho quá khứ một không gian mới để tiếp tục đồng hành cùng tương lai.

Có thể màu sơn sẽ khác.

Căn bếp sẽ mới.

Phòng khách sẽ sáng hơn.

Cửa sổ sẽ mở rộng hơn.

Nhưng khi gia đình trở về, họ vẫn nhận ra:

Đây là ngôi nhà của mình.

 

KẾT CHƯƠNG

Chương 46 – Thiết kế cải tạo nhà cũ tiếp tục hành trình của Nhóm 5: Thiết kế kiến trúc, với một tư duy quan trọng: không phải giá trị kiến trúc nào cũng bắt đầu từ việc xây mới.

DRHOUSES hướng đến quy trình:

 

Khảo sát hiện trạng → xác định nhu cầu → đánh giá phần cần giữ → xác định phần cần sửa hoặc thay → tổ chức lại công năng → cải thiện ánh sáng và thông gió → phối hợp kỹ thuật → thiết kế kiến trúc và nội thất → cân đối ngân sách → hoàn thiện hồ sơ phục vụ triển khai.

 

Một ngôi nhà cũ có thể mang nhiều hạn chế, nhưng cũng chứa sẵn rất nhiều giá trị.

Thiết kế cải tạo là quá trình tìm ra đâu là thứ nên tiếp tục gìn giữ và đâu là thứ cần mạnh dạn thay đổi.

 

Nếu làm đúng, gia chủ không chỉ nhận lại một căn nhà có diện mạo mới.

Họ có thể nhận được một không gian sống phù hợp hơn mà vẫn giữ được sợi dây kết nối với những năm tháng đã qua.

 

Ngôi nhà hôm qua không cần biến mất để nhường chỗ cho ngôi nhà ngày mai.

Hai điều ấy có thể cùng tồn tại trong một công trình được cải tạo bằng sự hiểu biết, tính toán và trân trọng.

DRHOUSES – giữ lại điều đáng quý, thay đổi điều cần thiết; thiết kế một vòng đời mới để ngôi nhà cũ tiếp tục viết câu chuyện của gia đình trong những năm tháng tương lai.

LH: 0925944359