HÒA BÌNH 2050

CHIẾN LƯỢC KIẾN TẠO MỘT TRUNG TÂM KINH TẾ XANH – DU LỊCH – NÔNG NGHIỆP GIÁ TRỊ CAO – CÔNG NGHIỆP SẠCH CỦA TÂY BẮC

Tác giả: HENRY LÊ – LÊ ĐÌNH HẢI

CHƯƠNG 1

TẦM NHÌN HÒA BÌNH 2050

Hòa Bình bước vào hành trình hướng tới năm 2050 với một câu hỏi lớn: làm thế nào để một vùng đất giàu tài nguyên thiên nhiên, văn hóa và lợi thế kết nối có thể chuyển hóa những tiềm năng đó thành sức mạnh kinh tế bền vững?

Câu trả lời không thể chỉ nằm ở việc tăng số lượng dự án đầu tư, mở thêm khu công nghiệp hay khai thác nhiều hơn những tài nguyên đang có. Hòa Bình cần một mô hình phát triển mới, trong đó tăng trưởng kinh tế phải đi cùng bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống, gìn giữ bản sắc văn hóa và tạo ra cơ hội thịnh vượng cho cộng đồng địa phương.

Đó chính là nền tảng của Tầm nhìn Hòa Bình 2050.

Trong bối cảnh tổ chức không gian hành chính và phát triển vùng đang có nhiều thay đổi, khái niệm “Hòa Bình” trong cuốn sách này không chỉ được nhìn dưới góc độ một đơn vị hành chính truyền thống. Hòa Bình được xem như một không gian kinh tế – văn hóa – sinh thái đặc thù, có lịch sử, bản sắc và những lợi thế địa kinh tế riêng cần tiếp tục được phát huy trong cấu trúc phát triển mới.

Một vị trí chiến lược cần được nhìn nhận lại

Một trong những tài sản quan trọng nhất của Hòa Bình chính là vị trí.

Đây là vùng chuyển tiếp giữa khu vực Hà Nội, đồng bằng Bắc Bộ với không gian Tây Bắc. Khoảng cách tương đối thuận lợi với Thủ đô tạo cho Hòa Bình khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, du lịch, thương mại, logistics, đô thị, dịch vụ và thị trường tiêu dùng quy mô lớn.

Nếu trước đây địa hình miền núi có thể được nhìn như một trở ngại thì trong nền kinh tế xanh, đó lại có thể trở thành lợi thế.

Núi, rừng, hồ, thung lũng, khí hậu, cảnh quan và văn hóa bản địa chính là những nguồn tài nguyên quan trọng của nền kinh tế tương lai.

Hòa Bình vì vậy không nên cạnh tranh bằng cách trở thành một phiên bản khác của các trung tâm công nghiệp truyền thống.

Hòa Bình cần lựa chọn con đường riêng.

Đó là con đường phát triển xanh.

Bốn trụ cột của Hòa Bình 2050

Tầm nhìn đến năm 2050 có thể được xây dựng trên bốn trụ cột kinh tế chủ đạo.

Thứ nhất là kinh tế xanh.

Mọi chiến lược đầu tư dài hạn cần đặt yếu tố môi trường, sử dụng tài nguyên hiệu quả và khả năng tái tạo hệ sinh thái vào trung tâm. Rừng, nguồn nước và cảnh quan không phải những tài sản để đánh đổi lấy tăng trưởng ngắn hạn mà phải trở thành “vốn tự nhiên” của Hòa Bình.

 

Thứ hai là du lịch chất lượng cao.

 

Hồ Hòa Bình, Mai Châu, Kim Bôi, Cao Phong cùng hệ thống bản làng và không gian văn hóa Mường tạo nên một hệ sinh thái du lịch có khả năng phát triển đa dạng: nghỉ dưỡng, sinh thái, cộng đồng, trải nghiệm, văn hóa, thể thao, chăm sóc sức khỏe và wellness.

 

Mục tiêu không đơn thuần là tăng lượng khách.

 

Quan trọng hơn là tăng thời gian lưu trú, mức chi tiêu và giá trị mà du lịch mang lại cho người dân địa phương.

 

Thứ ba là nông nghiệp giá trị cao.

 

Hòa Bình không thể phát triển nông nghiệp tương lai chỉ bằng việc tăng sản lượng. Giá trị phải được hình thành từ giống, công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất, chế biến sâu, thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và thị trường.

 

Cam, cây dược liệu, sản phẩm bản địa, nông nghiệp hữu cơ và các vùng chuyên canh có thể trở thành nền tảng cho một hệ sinh thái nông nghiệp mới.

 

Người nông dân trong mô hình đó không chỉ là người sản xuất nguyên liệu.

 

Họ phải trở thành một mắt xích thực sự trong chuỗi giá trị.

 

Thứ tư là công nghiệp sạch và chế biến sâu.

 

Hòa Bình cần lựa chọn đầu tư thay vì tiếp nhận đầu tư bằng mọi giá.

 

Những ngành sử dụng công nghệ tốt, tiêu hao ít tài nguyên, tạo giá trị gia tăng cao và liên kết được với doanh nghiệp địa phương cần được ưu tiên. Đặc biệt, công nghiệp chế biến nông sản, thực phẩm, dược liệu và các sản phẩm xanh có thể kết nối trực tiếp với lợi thế của địa phương.

 

Hình thành mô hình phát triển 6G

 

Cuốn sách đề xuất tư duy Hòa Bình 6G, với sáu cấu phần:

 

Green Economy – Kinh tế xanh.

 

Green Tourism – Du lịch xanh.

 

Green Agriculture – Nông nghiệp xanh.

 

Green Industry – Công nghiệp xanh.

 

Green Urban – Đô thị xanh.

 

Green Governance – Quản trị xanh.

 

Sáu yếu tố này không tồn tại riêng biệt.

 

Nông nghiệp cung cấp sản phẩm cho du lịch. Du lịch mở thị trường cho đặc sản địa phương. Công nghiệp chế biến nâng giá trị nông sản. Hạ tầng và logistics kết nối sản phẩm với thị trường. Công nghệ số kết nối doanh nghiệp với khách hàng. Chính quyền số tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư.

Khi những mắt xích này vận hành cùng nhau, Hòa Bình có thể hình thành một hệ sinh thái kinh tế thay vì những ngành kinh tế rời rạc.

Hồ Hòa Bình – tài sản chiến lược

Trong tầm nhìn dài hạn, khu vực Hồ Hòa Bình cần được xem là một trong những tài sản chiến lược quan trọng.

Giá trị của hồ không chỉ nằm ở năng lượng.

Không gian mặt nước, cảnh quan núi rừng và cộng đồng dân cư xung quanh tạo điều kiện để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, thể thao, kinh tế dịch vụ và các mô hình cộng đồng gắn với bảo tồn thiên nhiên.

Nhưng phát triển phải có giới hạn sinh thái.

Một hồ nước đẹp có thể tạo ra giá trị trong nhiều thế hệ. Một hệ sinh thái bị phá vỡ có thể cần hàng chục năm để phục hồi.

Bởi vậy, nguyên tắc xuyên suốt của Hòa Bình 2050 phải là:

Phát triển trên giá trị thiên nhiên, không phát triển bằng cách tiêu hao thiên nhiên.

Con người phải là trung tâm

Mọi chiến lược cuối cùng đều phải trả lời một câu hỏi: người dân nhận được gì?

Đến năm 2050, thành công của Hòa Bình không nên chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay số lượng dự án.

Thành công phải được nhìn thấy trong thu nhập người dân, chất lượng giáo dục, dịch vụ y tế, cơ hội việc làm, môi trường sống, khả năng khởi nghiệp và niềm tự hào về quê hương.

Đặc biệt, cộng đồng người Mường và các dân tộc sinh sống trên vùng đất Hòa Bình phải được tham gia trực tiếp vào quá trình kiến tạo giá trị.

Văn hóa không thể chỉ tồn tại trong bảo tàng.

Văn hóa phải sống trong kiến trúc, du lịch, ẩm thực, nghệ thuật, sản phẩm địa phương và đời sống cộng đồng.

Hòa Bình – Green Gateway

Đến năm 2050, Hòa Bình có thể hướng tới một định vị mới:

HÒA BÌNH – GREEN GATEWAY

Cửa ngõ xanh kết nối vùng Thủ đô với Tây Bắc.

Đó sẽ là nơi dòng vốn gặp những dự án xanh; nơi nông nghiệp kết nối với công nghệ; nơi du lịch kết nối với văn hóa; nơi đô thị phát triển hài hòa cùng thiên nhiên; nơi doanh nghiệp có cơ hội đầu tư nhưng đồng thời phải có trách nhiệm với cộng đồng.

Tầm nhìn ấy đòi hỏi một hành trình dài.

Giai đoạn đầu cần tập trung tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư và xác định các vùng động lực.

Giai đoạn tiếp theo phải hình thành các chuỗi giá trị đủ mạnh về du lịch, nông nghiệp, công nghiệp sạch và dịch vụ.

Giai đoạn cuối là nâng Hòa Bình từ một điểm đến của thị trường trong nước thành một không gian kinh tế xanh có khả năng kết nối với các dòng vốn, khách du lịch, công nghệ và thị trường quốc tế.

Hòa Bình 2050 không đơn thuần là một mục tiêu về tăng trưởng.

Đó là khát vọng kiến tạo một vùng đất xanh hơn – giàu hơn – hiện đại hơn – đáng sống hơn, nhưng không đánh mất những giá trị đã tạo nên bản sắc của mình.

Một Hòa Bình mà thế hệ hôm nay có thể phát triển.

Một Hòa Bình mà thế hệ mai sau vẫn muốn trở về.

Và một Hòa Bình đủ bản lĩnh để bước vào nền kinh tế xanh của thế kỷ XXI bằng chính những giá trị đặc biệt của mình.