CHƯƠNG 7. CẢM XÚC ĐIỀU KHIỂN HÀNH VI
Yêu, ghét, giận dữ, ghen tuông, thương cảm và lòng tham
Con người thường nghĩ mình hành động bằng lý trí. Nhưng phía sau rất nhiều quyết định lại là một sức mạnh vô hình: cảm xúc.
Ta yêu nên muốn gần một người.
Ta ghét nên muốn tránh xa.
Ta giận nên có thể nói những lời làm tổn thương.
Ta ghen nên muốn kiểm soát.
Ta thương nên sẵn sàng hy sinh.
Ta tham nên muốn có nhiều hơn những gì mình thực sự cần.
Cảm xúc không phải kẻ thù của con người. Nó là một phần tự nhiên của đời sống tâm lý. Vấn đề nằm ở chỗ: cảm xúc có thể dẫn đường, nhưng nếu không được nhận diện và quản trị, nó có thể trở thành người cầm lái.
1. Tình yêu
Tình yêu tạo ra sự gắn kết mạnh mẽ giữa con người. Khi yêu, ta quan tâm đến cảm xúc, hạnh phúc và sự an toàn của người khác.
Tình yêu có thể khiến một người trở nên kiên nhẫn, bao dung và sẵn sàng hy sinh.
Nhưng tình yêu cũng có mặt trái. Khi sợ mất người mình yêu, tình yêu có thể biến thành ghen tuông, chiếm hữu và kiểm soát.
Vì vậy, tình yêu trưởng thành không phải là “người ấy thuộc về tôi”, mà là “chúng ta tự nguyện lựa chọn đồng hành và tôn trọng nhau.”
2. Ghét bỏ
Ghét thường xuất hiện khi con người cảm thấy bị tổn thương, đe dọa hoặc xung đột về lợi ích và giá trị.
Cảm giác ghét có thể giúp con người tránh xa điều nguy hiểm. Nhưng nếu kéo dài, nó dễ biến thành định kiến, thù hận và mong muốn trả đũa.
Điều đáng sợ là khi ghét một người quá lâu, chính người ghét cũng bị cảm xúc ấy chi phối.
Tha thứ không phải luôn là quên, mà đôi khi là giải phóng bản thân khỏi sự kiểm soát của thù hận.
3. Giận dữ
Giận dữ thường xuất hiện khi con người cảm thấy bị xúc phạm, bất công hoặc mất quyền kiểm soát.
Một cơn giận có thể kéo dài vài phút, nhưng một lời nói trong lúc nóng giận có thể để lại vết thương nhiều năm.
Giận dữ không nhất thiết xấu. Nó có thể cảnh báo rằng một giới hạn nào đó đang bị xâm phạm.
Nhưng người trưởng thành không phải là người không bao giờ tức giận, mà là người biết dừng lại
English