HNI 17-8

CHƯƠNG 18. LỢI ÍCH

 

Một nguyên tắc quan trọng: Hãy hiểu lợi ích trước khi đánh giá hành vi

 

Con người thường có xu hướng đánh giá hành vi của người khác rất nhanh.

 

Một người từ chối giúp đỡ có thể bị cho là ích kỷ.

Một người thay đổi quyết định có thể bị cho là thiếu trung thành.

Một người lựa chọn tiền bạc có thể bị cho là thực dụng.

Một người rời bỏ một tổ chức có thể bị xem là phản bội.

 

Nhưng trước khi phán xét, có một câu hỏi quan trọng cần được đặt ra:

 

“Người đó đang bảo vệ lợi ích nào?”

 

Đây không phải là cách để biện minh cho mọi hành vi. Đó là cách để hiểu động cơ phía sau hành vi.

 

Bởi con người hiếm khi hành động hoàn toàn không có lý do.

 

1. Lợi ích là một phần tự nhiên của bản chất con người

 

Ngay từ khi sinh ra, con người đã có nhu cầu.

 

Trẻ sơ sinh cần thức ăn, sự an toàn và tình yêu thương. Khi lớn lên, nhu cầu mở rộng thành học tập, thu nhập, địa vị, tình cảm, tự do, sự công nhận và những mục tiêu cá nhân.

 

Tất cả đều liên quan đến lợi ích.

 

Lợi ích không nhất thiết là tiền.

 

Một người có thể tìm kiếm lợi ích vật chất.

 

Nhưng cũng có thể tìm kiếm lợi ích tinh thần: được yêu thương, được tôn trọng, được công nhận, được tự do hoặc cảm thấy mình có ý nghĩa.

 

Vì vậy, khi nói con người hành động vì lợi ích, không nên hiểu lợi ích theo nghĩa hẹp là tiền bạc.

 

Lợi ích là bất cứ điều gì con người cho rằng có giá trị đối với mình.

 

2. Hiểu lợi ích để hiểu hành vi

 

Hãy thử nhìn một tình huống đơn giản.

 

Một nhân viên xin nghỉ việc.

 

Nếu chỉ nhìn hành vi, người quản lý có thể nghĩ:

 

“Người này thiếu trung thành.”

 

Nhưng nếu tìm hiểu sâu hơn, có thể họ đang tìm kiếm mức thu nhập tốt hơn, môi trường phù hợp hơn, cơ hội phát triển hoặc sự cân bằng trong cuộc sống.

 

Một khách hàng không mua sản phẩm.

 

Không nhất thiết vì sản phẩm kém.

 

Có thể họ chưa thấy giá trị.

 

Có thể giá quá cao so với khả năng.

 

Có thể họ chưa tin tưởng.

 

Hoặc thời điểm chưa phù hợp.

 

Một người không tham gia một dự án.

 

Không nhất thiết họ thiếu trách nhiệm.

 

Có thể mục tiêu của dự án không phù hợp với lợi ích của họ.

 

Khi hiểu lợi ích, chúng ta bắt đầu nhìn hành vi bằng một góc nhìn khác.

 

3. Lợi ích cá nhân và lợi ích chung

 

Một trong những mâu thuẫn lớn nhất của xã hội là sự khác biệt giữa lợi ích cá nhân và lợi ích chung