HNI 18-8

CHƯƠNG 17. QUYỀN LỰC

 

Tại sao con người muốn kiểm soát người khác?

 

Quyền lực là một trong những động lực sâu sắc của con người. Nó xuất hiện trong gia đình, trường học, doanh nghiệp, cộng đồng và cả những mối quan hệ rất nhỏ trong đời sống hằng ngày. Quyền lực không chỉ nằm trong tay người có chức vụ. Một người cha có quyền lực với con cái. Một người lãnh đạo có quyền lực với tổ chức. Một người có tiền có thể tạo ảnh hưởng lên người khác. Thậm chí, trong một mối quan hệ cá nhân, người nắm được thông tin, cảm xúc hoặc nguồn lực quan trọng cũng có thể có quyền lực.

 

Nhưng tại sao con người muốn kiểm soát người khác?

 

Câu trả lời không đơn giản là vì tham vọng. Đằng sau nhu cầu kiểm soát thường có nhiều động lực: mong muốn an toàn, nhu cầu được công nhận, lợi ích cá nhân, nỗi sợ mất mát và khát vọng khẳng định giá trị của bản thân.

 

1. Quyền lực bắt đầu từ nhu cầu kiểm soát

 

Con người luôn muốn cuộc sống diễn ra theo hướng mà mình mong muốn.

 

Ta muốn gia đình ổn định.

 

Muốn công việc thuận lợi.

 

Muốn con cái nghe lời.

 

Muốn nhân viên làm việc đúng yêu cầu.

 

Muốn đối tác giữ cam kết.

 

Muốn người khác tôn trọng mình.

 

Khi có khả năng tác động đến hành vi của người khác, con người cảm thấy mình kiểm soát được hoàn cảnh.

 

Vì vậy, quyền lực ban đầu không nhất thiết là điều xấu.

 

Một người cha dùng quyền lực để bảo vệ con.

 

Một người lãnh đạo dùng quyền lực để tổ chức công việc.

 

Một nhà nước dùng quyền lực để duy trì trật tự xã hội.

 

Vấn đề xuất hiện khi quyền lực không còn phục vụ mục tiêu chung mà trở thành công cụ để thỏa mãn cái tôi.

 

2. Quyền lực tạo cảm giác an toàn

 

Một trong những lý do sâu xa khiến con người muốn có quyền lực là nỗi sợ mất kiểm soát.

 

Khi không thể kiểm soát hoàn cảnh, con người cảm thấy bất an.

 

Người có quyền lực có thể ra quyết định, phân bổ nguồn lực và tác động đến người khác. Điều đó tạo cho họ cảm giác an toàn hơn.

 

Một người càng sợ mất mát, đôi khi càng muốn kiểm soát nhiều hơn.

 

Họ muốn biết người khác đang làm gì.

 

Muốn biết ai đang đứng về phía mình.

 

Muốn kiểm soát tiền bạc.

 

Muốn kiểm soát thông tin.

 

Muốn kiểm soát các mối quan hệ.

 

Nhưng nghịch lý là: càng muốn kiểm soát tất cả, con người càng dễ sống trong lo lắng.