HNI 18-8
CHƯƠNG 23. TÂM LÝ SỐ ĐÔNG
Vì sao con người thường đi theo những gì nhiều người khác đang làm?
Con người không sống một mình. Từ khi sinh ra, chúng ta đã thuộc về một gia đình, một cộng đồng, một nền văn hóa và một xã hội. Vì vậy, cách chúng ta suy nghĩ và hành động luôn chịu ảnh hưởng từ những người xung quanh.
Một trong những ảnh hưởng mạnh mẽ nhất là tâm lý số đông.
Tâm lý số đông là xu hướng con người điều chỉnh suy nghĩ, cảm xúc hoặc hành vi của mình theo những gì nhiều người khác đang làm hoặc đang tin tưởng. Chúng ta có thể không nhận ra, nhưng rất nhiều lựa chọn hằng ngày đều chịu ảnh hưởng của hiện tượng này.
Từ cách ăn mặc, mua sắm, lựa chọn nghề nghiệp, đầu tư, sử dụng công nghệ cho đến quan điểm về một người hay một sự kiện, con người thường quan sát người khác trước khi đưa ra quyết định.
Tại sao?
Bởi trong một thế giới phức tạp, số đông thường được con người sử dụng như một tín hiệu để giảm bớt sự không chắc chắn.
Khi không biết một nhà hàng có tốt hay không, chúng ta xem đánh giá của nhiều người. Khi không biết một sản phẩm có đáng mua không, chúng ta xem người khác đang sử dụng thế nào. Khi chưa hiểu một xu hướng mới, chúng ta quan sát xem có bao nhiêu người đang tham gia.
Con người có một suy nghĩ rất tự nhiên:
“Nếu nhiều người cùng lựa chọn, có lẽ lựa chọn đó có lý do.”
Trong nhiều trường hợp, suy nghĩ này hữu ích. Nó giúp chúng ta học hỏi nhanh hơn mà không phải tự mình kiểm chứng mọi thứ từ đầu.
Một đứa trẻ học cách cư xử bằng cách quan sát người lớn. Một nhân viên mới học cách làm việc bằng cách quan sát đồng nghiệp. Một người mới bước vào thị trường có thể học từ kinh nghiệm của những người đi trước.
Đây là mặt tích cực của tâm lý số đông.
Nhưng vấn đề bắt đầu khi con người nhầm lẫn giữa “nhiều người tin” và “điều đó đúng”.
Số đông có thể đúng.
Nhưng số đông cũng có thể sai.
Lịch sử nhân loại đã nhiều lần cho thấy những quan điểm từng được coi là hiển nhiên có thể thay đổi khi con người có thêm kiến thức và bằng chứng.
English