HNI 20-8

PHẦN VIII — HIỂU NGƯỜI ĐỂ XÂY DỰNG TƯƠNG LAI

CHƯƠNG 36. NGHỆ THUẬT HIỂU NGƯỜI

 

Quan sát hành vi thay vì chỉ nghe lời nói

 

Hiểu một con người là một trong những việc khó nhất của đời sống. Chúng ta có thể nhìn thấy một người mỗi ngày nhưng chưa chắc hiểu họ đang nghĩ gì. Có thể nghe một người nói rất nhiều nhưng vẫn không biết điều họ thực sự muốn. Có người nói lời yêu thương nhưng hành động lạnh nhạt. Có người ít nói nhưng luôn âm thầm giúp đỡ. Có người hứa rất hay nhưng không bao giờ thực hiện.

 

Vì vậy, muốn hiểu người, không thể chỉ nghe lời nói. Cần quan sát hành vi, hoàn cảnh, lựa chọn và cách họ đối xử với người khác.

 

Lời nói cho chúng ta biết một phần con người muốn người khác nhìn thấy.

 

Hành vi thường cho thấy phần con người đang thực sự lựa chọn.

 

Điều đó không có nghĩa mọi lời nói đều giả dối. Con người có thể nói thật, nói điều họ tin tưởng và nói những điều họ thực sự muốn làm. Nhưng giữa lời nói và hành động luôn có khoảng cách nhất định. Chính khoảng cách ấy là nơi chúng ta cần quan sát.

 

Một người nói rằng họ coi trọng gia đình, hãy nhìn cách họ dành thời gian cho gia đình.

 

Một người nói rằng họ tôn trọng người khác, hãy quan sát cách họ đối xử với người yếu thế hơn mình.

 

Một người nói rằng họ có trách nhiệm, hãy nhìn cách họ xử lý công việc khi gặp khó khăn.

 

Một người nói rằng họ trung thành, hãy quan sát họ khi lợi ích thay đổi.

 

Con người thường bộc lộ rõ nhất không phải khi mọi thứ thuận lợi, mà khi họ đứng trước lựa chọn khó khăn.

 

Khi không có lợi ích, họ đối xử thế nào?

 

Khi không có ai giám sát, họ làm gì?

 

Khi có quyền lực, họ sử dụng nó ra sao?

 

Khi mắc lỗi, họ nhận trách nhiệm hay đổ lỗi?

 

Khi người khác thành công, họ chúc mừng hay tìm cách hạ thấp?

 

Những tình huống ấy giúp chúng ta nhìn thấy những đặc điểm sâu hơn trong tính cách.

 

Tuy nhiên, hiểu người không có nghĩa là trở thành người luôn nghi ngờ người khác. Nếu chỉ nhìn một hành vi rồi lập tức kết luận về cả con người, chúng ta rất dễ mắc sai lầm.

 

Một người im lặng có thể đang tức giận, nhưng cũng có thể chỉ đang mệt mỏi.

 

Một người từ chối giúp đỡ có thể ích kỷ, nhưng cũng có thể họ đang gặp khó khăn riêng.

 

Một người mắc lỗi có thể thiếu trách nhiệm, nhưng cũng có thể đó chỉ là một sai sót nhất thời.