HNI 21/8/2026:

Chương 23: THÀNH PHỐ MỚI

Mô hình thành phố thông minh, xanh, số hóa và lấy con người làm trung tâm

1. Thành phố của tương lai

Trong lịch sử phát triển của nhân loại, thành phố luôn là nơi tập trung con người, tri thức, kinh tế và những cơ hội mới. Nhưng tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh cũng tạo ra nhiều thách thức: ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu không gian xanh, áp lực nhà ở, quá tải hạ tầng và khoảng cách giữa các nhóm dân cư.

Vì vậy, thành phố tương lai không thể chỉ được xây dựng lớn hơn và cao hơn.

Một thành phố mới cần thông minh hơn, xanh hơn, số hóa hơn và nhân văn hơn.

Mục tiêu cuối cùng của thành phố không phải là có nhiều tòa nhà hiện đại, mà là tạo ra một môi trường nơi con người có thể sống khỏe mạnh, an toàn, thuận tiện và có cơ hội phát triển.

2. Thành phố thông minh

Thành phố thông minh là nơi công nghệ được sử dụng để quản lý và vận hành đô thị hiệu quả hơn.

Cảm biến, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và AI có thể giúp thành phố theo dõi giao thông, chất lượng không khí, tiêu thụ năng lượng, nguồn nước, rác thải và nhiều hoạt động khác.

Khi dữ liệu được phân tích theo thời gian thực, chính quyền có thể phát hiện vấn đề sớm hơn và đưa ra quyết định nhanh hơn.

Ví dụ, hệ thống giao thông có thể nhận biết khu vực đang ùn tắc để điều chỉnh luồng xe. Hệ thống điện có thể dự báo nhu cầu tiêu thụ. Hệ thống quản lý rác có thể tối ưu hóa tuyến thu gom.

Công nghệ khi đó không chỉ giúp thành phố “hiện đại” hơn mà còn giúp thành phố vận hành hiệu quả hơn.

3. Thành phố xanh

Một thành phố hiện đại nhưng đầy khói bụi và thiếu cây xanh không thể được xem là một thành phố của tương lai.

Thành phố mới phải đặt môi trường vào trung tâm của quá trình quy hoạch.

Công viên, hồ nước, cây xanh, hành lang sinh thái và không gian công cộng cần được xem là một phần thiết yếu của hạ tầng đô thị.

Năng lượng tái tạo, phương tiện giao thông sạch, công trình tiết kiệm năng lượng và hệ thống xử lý chất thải hiện đại sẽ ngày càng trở nên quan trọng.

Mục tiêu không chỉ là giảm ô nhiễm.

Đó là xây dựng một thành phố nơi con người và thiên nhiên có thể cùng tồn tại.

4. Giao thông thông minh

Một trong những vấn đề lớn nhất của các đô thị hiện nay là giao thông.

Thành phố tương lai cần chuyển từ tư duy “nhiều xe hơn” sang tư duy di chuyển thông minh hơn.

Giao thông công cộng chất lượng cao, đường dành cho người đi bộ, xe đạp, phương tiện điện và hệ thống kết nối đa phương thức sẽ trở thành những thành phần quan trọng.

AI có thể hỗ trợ dự báo lưu lượng giao thông, tối ưu tuyến đường và điều phối phương tiện.

Mục tiêu không phải là làm cho con người sở hữu nhiều phương tiện hơn.

Mục tiêu là giúp con người đến nơi cần đến nhanh hơn, an toàn hơn và ít gây tác động đến môi trường hơn.

Một thành phố tốt là thành phố nơi người dân không phải dành hàng giờ mỗi ngày chỉ để di chuyển.

5. Thành phố số hóa

Trong thành phố mới, nhiều dịch vụ sẽ được số hóa.

Người dân có thể thực hiện thủ tục hành chính, thanh toán, đăng ký dịch vụ, tiếp cận thông tin và tương tác với chính quyền thông qua các nền tảng số.

Dữ liệu có thể giúp chính quyền hiểu rõ hơn nhu cầu của người dân và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn.

Nhưng số hóa không có nghĩa là mọi thứ đều phải trở nên phức tạp.

Ngược lại, mục tiêu của số hóa là làm cho cuộc sống đơn giản hơn.

Người dân không cần biết phía sau hệ thống hoạt động như thế nào. Họ chỉ cần có thể tiếp cận dịch vụ cần thiết một cách nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện.

6. Nhà ở và không gian sống

Một thành phố tốt trước hết phải là nơi con người có thể sống.

Nhà ở cần được quy hoạch phù hợp với khả năng chi trả của nhiều nhóm dân cư. Các khu đô thị cần có trường học, bệnh viện, công viên, chợ, phương tiện công cộng và các dịch vụ thiết yếu.

Không nên xây dựng những khu đô thị chỉ đẹp về kiến trúc nhưng thiếu đời sống cộng đồng.

Một thành phố đáng sống là nơi nhà ở gần nơi làm việc, trường học gần nhà, dịch vụ thiết yếu dễ tiếp cận và con người có không gian để gặp gỡ nhau.

7. Thành phố lấy con người làm trung tâm

Công nghệ có thể làm cho thành phố thông minh, nhưng chỉ con người mới có thể làm cho thành phố trở nên đáng sống.

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất của thành phố mới.

Mọi quy hoạch, công nghệ và chính sách cần được đặt câu hỏi:

Điều này có thực sự làm cuộc sống của con người tốt hơn không?

Một thành phố không nên chỉ được đo bằng GDP, số lượng tòa nhà hay tốc độ tăng trưởng.