HNI 21/8

CHƯƠNG 33. SỨC MẠNH CỦA DỮ LIỆU

Dữ liệu trở thành một nguồn lực quan trọng của nền kinh tế hiện đại nhưng phải đi cùng quyền riêng tư.

Trong nền văn minh nông nghiệp, đất đai là tài sản quan trọng. Trong nền văn minh công nghiệp, máy móc, nhà máy và năng lượng tạo nên sức mạnh sản xuất. Còn trong nền kinh tế số, một nguồn lực mới đang ngày càng trở nên quý giá: dữ liệu.

Mỗi ngày, con người tạo ra một lượng dữ liệu khổng lồ thông qua điện thoại, máy tính, giao dịch, mua sắm, di chuyển, học tập, làm việc và giao tiếp. Doanh nghiệp tạo ra dữ liệu từ khách hàng, sản phẩm, chuỗi cung ứng và hoạt động kinh doanh. Chính phủ có dữ liệu về dân cư, giao thông, y tế, giáo dục và hạ tầng.

Dữ liệu đang trở thành một phần của cơ sở hạ tầng kinh tế mới.

Nhưng dữ liệu cũng đặt ra một câu hỏi rất quan trọng:

Khi dữ liệu tạo ra giá trị, ai có quyền kiểm soát và sử dụng nó?

Đây không chỉ là câu hỏi về công nghệ. Đó là câu hỏi về quyền con người, đạo đức và tương lai của xã hội.

1. Dữ liệu – tài nguyên mới của nền kinh tế

Dữ liệu tự thân có thể chưa tạo ra nhiều giá trị. Giá trị xuất hiện khi dữ liệu được thu thập, làm sạch, phân tích và sử dụng đúng mục đích.

Một doanh nghiệp có thể phân tích dữ liệu khách hàng để hiểu nhu cầu thị trường.

Một nhà máy có thể sử dụng dữ liệu máy móc để dự đoán sự cố trước khi xảy ra.

Một thành phố có thể phân tích dữ liệu giao thông để giảm ùn tắc.

Một người có thể sử dụng dữ liệu cá nhân để theo dõi thói quen chi tiêu, học tập hoặc làm việc.

Dữ liệu giúp con người chuyển từ quyết định dựa nhiều vào cảm tính sang quyết định dựa trên thông tin và bằng chứng.

Trong thế giới mới, ai hiểu dữ liệu tốt hơn sẽ có khả năng ra quyết định tốt hơn.

2. Từ dữ liệu đến trí tuệ

Dữ liệu chưa phải là trí tuệ.

Có thể hình dung một quá trình:

Dữ liệu → Thông tin → Kiến thức → Hiểu biết → Quyết định.

Một doanh nghiệp có hàng triệu dòng dữ liệu nhưng không biết phân tích thì dữ liệu gần như không tạo ra lợi thế.

Ngược lại, một tổ chức biết đặt đúng câu hỏi, sử dụng công nghệ phù hợp và biến dữ liệu thành hành động có thể tạo ra giá trị rất lớn.

Đặc biệt, AI đang làm thay đổi mạnh mẽ cách con người xử