HNI 26-12

BÀI THƠ CHƯƠNG 3: ÁNH SÁNG VÀ BÓNG CỔ THỤ

Ánh sáng đến

khi con người lần đầu dám hỏi

vì sao ta phải cúi đầu

trước điều không hiểu

Ngọn đèn lý trí

được thắp lên từ nỗi sợ bóng tối

và bóng tối

lùi lại một bước

Khai Sáng không sinh ra để phá

mà để soi

không sinh ra để cai trị

mà để đánh thức

Nhưng ánh sáng mạnh

cũng tạo ra bóng đổ dài

và con người

say mê chính bóng mình

Họ tin rằng

chỉ cần đủ ánh sáng

là mọi hình dạng cũ

có thể xóa đi

Rồi rừng bị đốn

để dựng thành phố thẳng hàng

rễ cây bật khóc

dưới quảng trường lý trí

Phản-Khai Sáng lên tiếng

không phải từ bóng tối

mà từ ký ức

của những mùa đã qua

Nó nói bằng giọng già

của nghi lễ, tập quán, lời ru

những thứ không chứng minh được

nhưng đã giữ người khỏi rơi

Hai tiếng nói

không hiểu nhau

một nói: hãy tin vào ánh sáng

một nói: đừng quên gốc rễ

Khi ánh sáng cười nhạo ký ức

nó trở nên lạnh

khi ký ức sợ hãi ánh sáng

nó trở nên mù

Lịch sử là căn phòng

nơi hai người anh em cãi nhau

trong khi ngôi nhà

chờ được sửa

Hegel đứng giữa

không cầm đuốc

không ôm tượng đá

chỉ vẽ một vòng xoáy

Rằng ánh sáng

phải đi qua bóng

rằng truyền thống

phải được soi lại

Khai Sáng chưa hoàn tất

vì con người chưa trưởng thành

Phản-Khai Sáng quay về

vì con người bị bỏ rơi

Chúng ta không thiếu lý trí

chúng ta thiếu chiều sâu

không thiếu tiến bộ

chúng ta thiếu ý nghĩa

Khi tư tưởng thành phe

ánh sáng thành vũ khí

ký ức thành tường rào

đối thoại chết lặng

Nhưng nếu ánh sáng

học cách cúi đầu

và ký ức

học cách mở cửa

Thì có lẽ

một bình minh khác

sẽ không cần phá đêm

mà được sinh ra từ nó

Giữa Khai Sáng và Phản-Khai Sáng

có một con đường hẹp

chỉ dành cho

người dám trưởng thành