CHƯƠNG 1. HSCHOOL – TẦM NHÌN VỀ TRƯỜNG HỌC PHI TẬP TRUNG

 

2. VÌ SAO CẦN TRƯỜNG HỌC PHI TẬP TRUNG?

 

Thế giới đang thay đổi với tốc độ chưa từng có. Công nghệ phát triển nhanh, tri thức liên tục được cập nhật, phương thức làm việc và giao tiếp cũng thay đổi từng ngày. Trong bối cảnh đó, giáo dục không thể chỉ chuẩn bị cho con người một lượng kiến thức cố định để sử dụng trong suốt cuộc đời. Con người cần khả năng học tập liên tục, thích nghi nhanh, tư duy độc lập và biết kết nối với những nguồn tri thức rộng lớn.

 

Đó là lý do cần một mô hình trường học mới – trường học phi tập trung.

 

Trường học truyền thống đã đóng vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển của nhân loại. Tuy nhiên, mô hình này thường được tổ chức xoay quanh một trung tâm: một địa điểm, một chương trình, một hệ thống quản lý, một thời khóa biểu và một phương thức truyền đạt kiến thức. Mô hình đó phù hợp với điều kiện của nhiều giai đoạn trước, nhưng trong thời đại số, giáo dục cần mở rộng hơn về không gian, nguồn tri thức, phương pháp học tập và quyền chủ động của người học.

 

Hschool ra đời từ tầm nhìn đó.

 

Trường học phi tập trung không có nghĩa là xóa bỏ trường học truyền thống, mà là mở rộng khái niệm về trường học. Một trường học không nhất thiết phải chỉ nằm trong một tòa nhà. Một lớp học không nhất thiết phải có bốn bức tường. Một người thầy không nhất thiết phải chỉ đứng trên bục giảng. Và người học không nhất thiết phải chỉ tiếp nhận kiến thức từ một nguồn duy nhất.

 

GIÁO DỤC CẦN VƯỢT QUA GIỚI HẠN KHÔNG GIAN

 

Trong mô hình truyền thống, người học thường phải đến một địa điểm cụ thể vào một thời gian cụ thể để tham gia lớp học. Điều này tạo ra sự ổn định nhưng cũng giới hạn khả năng tiếp cận.

 

Với công nghệ số, việc học có thể diễn ra ở bất kỳ nơi đâu. Một người ở vùng nông thôn có thể tiếp cận bài giảng của chuyên gia ở thành phố. Một học viên ở Việt Nam có thể học cùng cộng đồng quốc tế. Một người bận rộn có thể chủ động lựa chọn thời gian học phù hợp.

 

Như vậy, trường học phi tập trung giúp đưa giáo dục từ một không gian cố định trở thành một mạng lưới mở.

 

Giá trị của trường học không còn được quyết định chủ yếu bởi diện tích cơ sở vật chất, mà bởi chất lượng tri thức, con người, công nghệ và khả năng kết nối.

 

TRI THỨC KHÔNG CÒN TẬP TRUNG Ở MỘT NƠI

 

Trong quá khứ, trường học, thư viện và giáo viên là những nguồn cung cấp tri thức chủ yếu. Ngày nay, tri thức đã trở nên rộng lớn và phân tán trên toàn cầu.

 

Một chuyên gia có thể chia sẻ kiến thức qua nền tảng số. Một doanh nhân có thể truyền lại kinh nghiệm thực tế. Một nhà khoa học có thể công bố nghiên cứu. Một người học cũng có thể trở thành người chia sẻ kiến thức cho cộng đồng.

 

Vì vậy, giáo dục cần chuyển từ tư duy “một nơi truyền đạt cho nhiều người” sang tư duy “nhiều nguồn tri thức cùng kết nối”.

 

Đây là một trong những nền tảng quan trọng của Hschool.

 

Trong hệ sinh thái phi tập trung, người học có thể tiếp cận nhiều giáo viên, chuyên gia, cộng đồng và nguồn tài liệu khác nhau. Tri thức không bị giới hạn trong một chương trình duy nhất mà có thể liên tục được cập nhật, bổ sung và mở rộng.

 

TÔN TRỌNG SỰ KHÁC BIỆT CỦA NGƯỜI HỌC

 

Không có hai con người hoàn toàn giống nhau. Mỗi người có năng lực, sở thích, hoàn cảnh, tốc độ học tập và mục tiêu khác nhau.

 

Một chương trình giống nhau cho tất cả có thể tạo ra nền tảng chung, nhưng không phải lúc nào cũng đáp ứng được nhu cầu riêng của từng người.

 

Trường học phi tập trung tạo điều kiện để người học chủ động hơn trong hành trình giáo dục của mình. Người học có thể lựa chọn nội dung phù hợp, tìm kiếm người hướng dẫn phù hợp và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp với mục tiêu cá nhân.

 

Điều này làm thay đổi vai trò của người học.

 

Người học không còn chỉ là người nhận kiến thức, mà trở thành chủ thể của quá trình học tập.

 

Khi được trao quyền lựa chọn và trách nhiệm, người học có cơ hội phát triển khả năng tự học, tự quản lý và tự chịu trách nhiệm với sự trưởng thành của chính mình.

 

HỌC TẬP KHÔNG CHỈ DÀNH CHO MỘT GIAI ĐOẠN CỦA CUỘC ĐỜI

 

Một trong những thay đổi lớn của thời đại mới là con người không thể chỉ học một lần rồi sử dụng kiến thức đó suốt đời.

 

Nghề nghiệp thay đổi. Công nghệ thay đổi. Thị trường thay đổi. Xã hội thay đổi.

 

Vì vậy, con người phải học liên tục.

 

Trường học của tương lai không nên chỉ phục vụ trẻ em và thanh thiếu niên. Một hệ thống giáo dục hiện đại cần tạo cơ hội cho mọi người học tập trong nhiều giai đoạn khác nhau của cuộc đời.

 

Hschool hướng tới tư duy đó: học tập suốt đời.

 

Một người có thể bắt đầu là học viên, sau đó trở thành người chia sẻ kiến thức, người hướng dẫn hoặc người xây dựng cộng đồng. Ranh giới giữa người dạy và người học trở nên linh hoạt hơn.

 

Mỗi người vừa có thể học từ người khác, vừa có thể đóng góp những giá trị mà mình có.

 

KẾT NỐI GIÁO DỤC VỚI THỰC TIỄN

 

Giáo dục không chỉ nhằm tạo ra người có nhiều kiến thức. Giáo dục cần giúp con người biến kiến thức thành năng lực và năng lực thành giá trị.

 

Trong trường học phi tập trung, người học có thể được kết nối với doanh nghiệp, chuyên gia, cộng đồng và các dự án thực tế. Qua đó, kiến thức được kiểm chứng bằng trải nghiệm.

 

Một bài học về kinh doanh có thể gắn với một dự án kinh doanh thực tế. Một bài học về truyền thông có thể được thực hành thông qua một sản phẩm truyền thông. Một bài học về công nghệ có thể được chuyển thành một sản phẩm hoặc giải pháp cụ thể.

 

Khi học gắn với làm, người học hiểu sâu hơn về giá trị của tri thức và phát triển năng lực giải quyết vấn đề.

 

MỞ RỘNG CƠ HỘI TIẾP CẬN GIÁO DỤC

 

Không phải ai cũng có điều kiện học tại những trung tâm giáo dục tốt. Khoảng cách địa lý, kinh tế và cơ hội có thể khiến nhiều người khó tiếp cận những nguồn tri thức chất lượng.

 

Công nghệ số có thể giúp thu hẹp một phần khoảng cách đó.

 

Một thiết bị kết nối Internet có thể mở ra cánh cửa đến kho tri thức toàn cầu. Người học có thể tiếp cận bài giảng, tài liệu, chuyên gia và cộng đồng mà trước đây có thể nằm ngoài khả năng của họ.

 

Tuy nhiên, Hschool không chỉ là một trường học trực tuyến.

 

Phi tập trung là một tư duy tổ chức giáo dục. Công nghệ chỉ là hạ tầng; con người, tri thức, cộng đồng và giá trị mới là trung tâm.

 

HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG HỌC TẬP TOÀN CẦU

 

Trường học truyền thống thường hình thành cộng đồng dựa trên địa lý. Trường học phi tập trung có thể hình thành cộng đồng dựa trên tri thức, sở thích, mục tiêu và giá trị chung.

 

Một người ở Việt Nam có thể học cùng một người ở một quốc gia khác. Họ có thể cùng nghiên cứu, cùng trao đổi, cùng thực hiện dự án và cùng tạo ra giá trị.

 

Điều này góp phần hình thành tư duy công dân toàn cầu.

 

Người học không chỉ quan tâm đến việc phát triển bản thân, mà còn học cách hợp tác, chia sẻ và đóng góp cho cộng đồng.

 

HSCHOOL LÀ MỘT HỆ SINH THÁI HỌC TẬP

 

Lý do sâu xa nhất để cần trường học phi tập trung là thế giới ngày nay đang vận hành theo mạng lưới.

 

Kinh tế là mạng lưới. Công nghệ là mạng lưới. Truyền thông là mạng lưới. Tri thức cũng là mạng lưới.

 

Giáo dục vì thế cần trở thành một mạng lưới kết nối con người với con người, tri thức với tri thức và học tập với thực tiễn.

 

Hschool hướng tới một hệ sinh thái như vậy.

 

Trong đó, giáo viên là người dẫn đường; chuyên gia là nguồn tri thức; người học là chủ thể; cộng đồng là môi trường chia sẻ và thực hành; công nghệ là hạ tầng kết nối.

 

Mục tiêu không phải tạo ra những con người giống nhau, mà giúp mỗi người phát triển năng lực riêng, biết học hỏi, biết tư duy, biết hợp tác, biết sáng tạo và biết tạo ra giá trị.

 

Vì vậy, Hschool không nhằm thay thế trường học truyền thống. Hschool mở rộng cánh cửa giáo dục để tri thức có thể đến gần hơn với con người, để người học có nhiều quyền chủ động hơn và để cộng đồng cùng tham gia vào quá trình tạo ra tri thức.

 

Trường học phi tập trung là bước chuyển từ một nơi để học sang một hệ sinh thái để học tập suốt đời.

 

Đó cũng chính là nền tảng để Hschool hướng tới một nền giáo dục mở, linh hoạt, kết nối và phù hợp hơn với con người trong thời đại mới.