30/08 CHƯƠNG 76. HGROUP VỚI PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN SỐ 1. Từ “nông thôn mới” đến “nông thôn số” Trong nhiều năm, phát triển nông thôn thường được nhìn nhận qua những chỉ tiêu quen thuộc: đường giao thông được bê tông hóa, trường học được xây dựng, điện và nước được mở rộng, sản xuất nông nghiệp được cơ giới hóa, thu nhập của người dân được nâng lên. Những thành quả ấy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhưng trong kỷ nguyên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, một câu hỏi mới đang được đặt ra: nông thôn sẽ phát triển như thế nào khi công nghệ số trở thành một phần của đời sống hàng ngày? Đó chính là không gian để HGroup có thể đóng góp một cách khác biệt. Nông thôn số không đơn giản là đưa Internet về vùng quê, lắp thêm camera hay mở một vài lớp hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh. Bản chất của nông thôn số là xây dựng một hệ sinh thái trong đó người dân, sản xuất, chính quyền, doanh nghiệp, giáo dục, y tế, thương mại và dữ liệu được kết nối với nhau. Khi ấy, một người nông dân ở một xã vùng sâu có thể tiếp cận thông tin thị trường trước khi xuống giống; biết thời tiết và nguy cơ sâu bệnh; bán sản phẩm trực tiếp cho khách hàng; tiếp cận dịch vụ tài chính; học một nghề mới; khám bệnh từ xa; làm thủ tục hành chính trực tuyến và đưa sản phẩm địa phương lên thị trường toàn quốc. Đó không còn là câu chuyện “đưa công nghệ về nông thôn”. Đó là câu chuyện dùng công nghệ để mở rộng cơ hội phát triển cho người dân nông thôn. 2. HGroup và tầm nhìn về một hệ sinh thái nông thôn số Nếu chỉ triển khai từng dự án công nghệ riêng lẻ, hiệu quả thường sẽ bị giới hạn. Một ứng dụng bán nông sản không thể tự mình giải quyết bài toán logistics. Một hệ thống truy xuất nguồn gốc không thể phát huy tối đa giá trị nếu người sản xuất chưa được đào tạo. Một nền tảng giáo dục trực tuyến cũng khó tạo ra thay đổi nếu hạ tầng mạng và thiết bị còn thiếu. Vì vậy, HGroup cần tiếp cận nông thôn số theo tư duy hệ sinh thái. Có thể hình dung hệ sinh thái đó gồm nhiều lớp liên kết: Hạ tầng số → dữ liệu → sản xuất thông minh → thương mại số → tài chính số → giáo dục số → y tế số → quản trị số → văn hóa và cộng đồng số. Điểm quan trọng nhất là các lớp này không tồn tại độc lập. Chúng phải hỗ trợ lẫn nhau.

Một vùng trồng cây ăn quả, chẳng hạn, có thể được xây dựng thành một “vùng nông nghiệp số”. Dữ liệu về đất, nước, thời tiết, giống cây, mùa vụ và sản lượng được thu thập. Người nông dân được hướng dẫn kỹ thuật thông qua nền tảng số. Sản phẩm được gắn mã truy xuất nguồn gốc. Đơn hàng được kết nối với logistics. Người tiêu dùng có thể kiểm tra nguồn gốc sản phẩm bằng điện thoại. Dữ liệu bán hàng lại quay trở về hệ thống để giúp người sản xuất điều chỉnh kế hoạch mùa vụ. Khi đó, mỗi dữ liệu nhỏ của người nông dân đều có thể trở thành một mắt xích tạo ra giá trị lớn hơn. 3. HGroup đưa công nghệ đến gần người nông dân Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của chuyển đổi số nông thôn là: công nghệ phải phục vụ con người, chứ không bắt con người chạy theo công nghệ. Người nông dân không cần những hệ thống quá phức tạp. Họ cần những công cụ dễ sử dụng, ngôn ngữ đơn giản và giải quyết được những vấn đề cụ thể. HGroup có thể phát triển các nền tảng số theo hướng “một cửa”, nơi người dân chỉ cần sử dụng một tài khoản để tiếp cận nhiều dịch vụ. Trên điện thoại, họ có thể xem giá nông sản, dự báo thời tiết, cảnh báo sâu bệnh, lịch mùa vụ, hướng dẫn kỹ thuật, thông tin vay vốn, cơ hội việc làm, khóa học trực tuyến và các kênh tiêu thụ sản phẩm. Quan trọng hơn, hệ thống có thể sử dụng trí tuệ nhân tạo để biến dữ liệu phức tạp thành những khuyến nghị dễ hiểu. Thay vì cung cấp cho người nông dân một bảng dữ liệu dài, hệ thống có thể đưa ra thông báo rất đơn giản: “Trong ba ngày tới khả năng mưa cao, nên điều chỉnh lịch phun tưới”; hoặc “giá sản phẩm tại thị trường A đang tăng, có thể cân nhắc phương án tiêu thụ này”. Công nghệ khi ấy trở nên gần gũi như một người trợ lý. 4. Số hóa sản xuất – biến mỗi cánh đồng thành một nguồn dữ liệu Nền tảng quan trọng của nông thôn số là nông nghiệp thông minh. HGroup có thể thúc đẩy việc ứng dụng cảm biến, Internet vạn vật, bản đồ số, vệ tinh, drone và AI vào sản xuất. Những công nghệ này giúp theo dõi độ ẩm đất, chất lượng nước, tình trạng cây trồng, thời tiết và năng suất. Nhưng giá trị lớn hơn nằm ở việc hình thành hồ sơ số cho từng vùng sản xuất.

Mỗi vùng đất có thể có dữ liệu về lịch sử canh tác, giống cây, sản lượng, chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất và thị trường tiêu thụ. Qua thời gian, kho dữ liệu ấy sẽ trở thành một tài sản vô cùng quý giá. Nông nghiệp từ chỗ phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân có thể chuyển sang mô hình ra quyết định dựa trên dữ liệu. Người nông dân vẫn giữ vai trò trung tâm. Công nghệ không thay thế kinh nghiệm của họ mà giúp kinh nghiệm ấy được kết hợp với thông tin khoa học và dữ liệu thời gian thực. 5. Đưa nông sản từ làng quê ra thị trường lớn Một trong những điểm nghẽn của nông nghiệp là khoảng cách giữa nơi sản xuất và nơi tiêu dùng. Nhiều sản phẩm tốt nhưng người sản xuất thiếu thông tin thị trường, thiếu thương hiệu, thiếu khả năng tiếp cận khách hàng và đôi khi phụ thuộc quá nhiều vào trung gian. HGroup có thể xây dựng các nền tảng thương mại số dành riêng cho nông sản địa phương. Mỗi sản phẩm không chỉ được bán như một món hàng, mà được kể bằng một câu chuyện: sản phẩm đến từ đâu, được trồng như thế nào, người sản xuất là ai, đạt tiêu chuẩn gì và có giá trị đặc biệt nào. Một trái xoài, một gói cà phê, một sản phẩm OCOP hay một đặc sản vùng miền khi được số hóa có thể vượt qua giới hạn địa lý của chính địa phương đó. Thương mại điện tử vì thế không chỉ là một kênh bán hàng. Nó có thể trở thành chiếc cầu nối giữa nông thôn và nền kinh tế quốc gia, thậm chí là thị trường quốc tế. 6. Giá trị lớn nhất là con người Không có chuyển đổi số nào thành công nếu người dân không được trao cơ hội học tập. HGroup cần coi nâng cao năng lực số của người dân là một nhiệm vụ cốt lõi. Các chương trình đào tạo không nhất thiết phải bắt đầu bằng những kiến thức công nghệ phức tạp. Có thể bắt đầu từ những kỹ năng rất thực tế: sử dụng điện thoại an toàn, thanh toán số, bán hàng trực tuyến, chụp ảnh sản phẩm, livestream, quản lý đơn hàng, bảo vệ tài khoản và nhận biết lừa đảo trên mạng. Sau đó, những người có khả năng có thể tiếp tục học về marketing số, thương mại điện tử, quản trị hợp tác xã, tự động hóa và AI. Đặc biệt, thế hệ trẻ ở nông thôn phải được xem là lực lượng dẫn dắt nông thôn số.

Thay vì buộc thanh niên phải rời quê để tìm cơ hội, chuyển đổi số có thể tạo ra những nghề nghiệp mới ngay tại địa phương: quản trị dữ liệu, thương mại điện tử, truyền thông số, vận hành máy móc thông minh, logistics, thiết kế, dịch vụ công nghệ và kinh doanh trực tuyến. Khi đó, công nghệ không chỉ giữ người trẻ ở lại quê hương mà còn giúp họ trở thành những người tạo ra giá trị mới cho quê hương. 7. Y tế và giáo dục không còn bị giới hạn bởi khoảng cách Một trong những lợi ích nhân văn nhất của nông thôn số là khả năng thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ chất lượng cao. Thông qua nền tảng số, người dân ở những khu vực xa trung tâm có thể tiếp cận các chương trình giáo dục trực tuyến, tư vấn chuyên môn, thư viện số và các khóa đào tạo nghề. Trong lĩnh vực y tế, công nghệ có thể hỗ trợ đặt lịch, quản lý hồ sơ, tư vấn từ xa và theo dõi sức khỏe. Những dịch vụ trước đây đòi hỏi người dân phải đi hàng chục hoặc hàng trăm kilômét có thể được hỗ trợ ngay từ địa phương. Điều này đặc biệt quan trọng với người cao tuổi, trẻ em và những gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế. Một xã hội phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ Internet mà còn bằng việc người dân có thể dùng Internet để cải thiện chất lượng cuộc sống đến đâu. 8. Quản trị nông thôn dựa trên dữ liệu Nông thôn số cũng mở ra một phương thức quản trị mới. Chính quyền địa phương có thể sử dụng dữ liệu để theo dõi nhu cầu của người dân, quản lý hạ tầng, môi trường, sản xuất và các chương trình phát triển. Những phản ánh của người dân có thể được tiếp nhận trực tuyến. Các vấn đề về đường sá, chiếu sáng, môi trường, nước sạch hay dịch vụ công có thể được ghi nhận và theo dõi minh bạch hơn. HGroup, nếu tham gia vào lĩnh vực này, cần đặt tính minh bạch, bảo mật và quyền riêng tư lên hàng đầu. Dữ liệu của người dân không thể bị xem đơn thuần là một nguồn tài nguyên để khai thác. Đó là tài sản cần được bảo vệ và sử dụng có trách nhiệm. 9. Không để khoảng cách số trở thành khoảng cách phát triển Một rủi ro lớn của chuyển đổi số là tạo ra một khoảng cách mới: người có thiết bị, kỹ năng và khả năng tiếp cận công nghệ sẽ tiến nhanh; người yếu thế có thể bị bỏ lại phía sau.

Vì vậy, HGroup cần theo đuổi nguyên tắc “không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình số hóa nông thôn”. Điều này đòi hỏi hạ tầng phải phù hợp, chi phí phải hợp lý, giao diện phải dễ dùng và các chương trình đào tạo phải đến được với người dân. Đặc biệt cần quan tâm đến người cao tuổi, hộ nghèo, người ít tiếp xúc với công nghệ và những cộng đồng ở vùng khó khăn. Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó làm cho cuộc sống của người yếu thế tốt hơn, chứ không phải chỉ làm cho những người vốn đã có nhiều lợi thế càng tiến nhanh hơn. 10. Từ một dự án thành một mô hình có thể nhân rộng Tham vọng của HGroup không nên dừng ở việc xây dựng một vài “xã số” hay “làng số” tiêu biểu. Mục tiêu lớn hơn là hình thành một mô hình nông thôn số có khả năng nhân rộng. Có thể bắt đầu từ một địa phương, lựa chọn một số bài toán có tác động trực tiếp như nông nghiệp, thương mại, giáo dục và quản trị. Sau khi chứng minh hiệu quả, mô hình được chuẩn hóa thành các nền tảng và quy trình có thể triển khai ở những địa phương khác. Mỗi vùng sẽ có đặc điểm riêng, vì vậy không nên áp dụng một mô hình cứng nhắc. Công nghệ phải thích ứng với văn hóa, ngành nghề, điều kiện kinh tế và nhu cầu của từng cộng đồng. HGroup có thể đóng vai trò kết nối doanh nghiệp – chính quyền – hợp tác xã – người dân – trường học – chuyên gia công nghệ, tạo thành một mạng lưới hợp tác thay vì một hệ thống chỉ do một tổ chức vận hành. 11. Nông thôn số là một chiến lược phát triển dài hạn Điều đáng nói nhất về nông thôn số không nằm ở những thiết bị hiện đại hay những ứng dụng hào nhoáng. Giá trị thật nằm ở việc thay đổi cách một cộng đồng tạo ra, kết nối và phân phối giá trị. Một người nông dân có thêm thông tin sẽ ra quyết định tốt hơn. Một hợp tác xã có dữ liệu sẽ quản trị hiệu quả hơn. Một sản phẩm được số hóa sẽ tiếp cận thị trường rộng hơn. Một học sinh có Internet sẽ có thêm cơ hội học tập. Một người dân được tiếp cận dịch vụ số sẽ giảm bớt khoảng cách với các trung tâm đô thị. Và khi hàng nghìn, hàng triệu người cùng có thêm những cơ hội ấy, nông thôn sẽ không còn được nhìn nhận như một khu vực “đi sau” thành phố. Nông thôn có thể trở thành một cực tăng trưởng mới của nền kinh tế số.

12. HGroup và sứ mệnh kiến tạo tương lai từ những miền quê HGroup có thể nhìn nông thôn số không chỉ như một thị trường công nghệ, mà như một sứ mệnh phát triển xã hội. Đó là hành trình đưa tri thức đến gần người dân hơn, đưa nông sản đến gần người tiêu dùng hơn, đưa dịch vụ chất lượng cao đến gần những vùng xa hơn và đưa cơ hội kinh tế đến gần những con người trước đây bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý. Nếu được triển khai đúng hướng, mỗi ngôi làng có thể trở thành một điểm kết nối của nền kinh tế số; mỗi hợp tác xã có thể trở thành một doanh nghiệp dữ liệu; mỗi người nông dân có thể trở thành một chủ thể kinh tế số; và mỗi vùng quê có thể sở hữu một lợi thế cạnh tranh mới dựa trên con người, bản sắc địa phương và công nghệ. Đó chính là ý nghĩa sâu xa của nông thôn số. Với HGroup, câu chuyện không phải là “đưa thành phố về nông thôn”. Câu chuyện lớn hơn là giúp nông thôn tự tạo ra tương lai của mình bằng công nghệ. Và khi công nghệ được đặt trong tay người dân, được dẫn dắt bởi dữ liệu nhưng lấy con người làm trung tâm, những miền quê không chỉ thay đổi cách sản xuất và kinh doanh. Chúng sẽ thay đổi cách học tập, kết nối, quản trị và sống. Nông thôn số, vì thế, không phải điểm kết thúc của quá trình hiện đại hóa nông thôn. Đó là cánh cửa mở ra một giai đoạn phát triển mới – nơi khoảng cách địa lý ngày càng nhỏ lại, cơ hội ngày càng rộng mở và mỗi cộng đồng đều có khả năng trở thành một phần chủ động của tương lai.