30/08 CHƯƠNG 77. HGROUP VÀ ĐÔ THỊ THÔNG MINH 1. Thành phố tương lai không chỉ thông minh hơn, mà phải sống tốt hơn Trong thế kỷ XXI, tốc độ đô thị hóa đang tạo ra những thành phố có quy mô chưa từng có. Hàng triệu con người cùng sống, làm việc, di chuyển, tiêu dùng và tương tác trong một không gian ngày càng chật hẹp. Cùng với sự phát triển ấy là những bài toán phức tạp: ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, tiêu thụ năng lượng, quá tải hạ tầng, thiếu không gian xanh, áp lực y tế – giáo dục và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dịch vụ công. Công nghệ số mở ra một hướng tiếp cận mới: đô thị thông minh. Nhưng đô thị thông minh không nên được hiểu đơn giản là một thành phố có thật nhiều camera, cảm biến, trung tâm điều hành hay ứng dụng điện thoại. Một thành phố chỉ thật sự “thông minh” khi công nghệ giúp con người sống thuận tiện hơn, an toàn hơn, xanh hơn, hiệu quả hơn và có nhiều cơ hội hơn. Đây chính là không gian chiến lược để HGroup có thể tham gia với một tư duy khác: không xây dựng công nghệ vì công nghệ, mà dùng công nghệ để kiến tạo một hệ sinh thái đô thị lấy con người làm trung tâm. 2. HGroup và tầm nhìn về đô thị thông minh Nếu nhìn thành phố như một cơ thể sống, giao thông là hệ tuần hoàn, năng lượng là nguồn sống, dữ liệu là hệ thần kinh, hạ tầng là bộ khung, còn người dân chính là trung tâm của toàn bộ hệ thống. Khi các bộ phận hoạt động riêng lẻ, thành phố dễ rơi vào tình trạng “mạnh ai nấy làm”. Một hệ thống giao thông không kết nối với quy hoạch; dữ liệu môi trường không liên thông với quản lý đô thị; dịch vụ công không gắn với nhu cầu thực tế của người dân. HGroup có thể theo đuổi một mô hình khác: kết nối các hệ thống thành một hệ sinh thái thống nhất. Mô hình đó có thể bao gồm: Dữ liệu đô thị → AI → hạ tầng thông minh → giao thông thông minh → năng lượng xanh → môi trường → dịch vụ công → kinh tế số → công dân số. Điểm cốt lõi là dữ liệu không nằm yên trong từng “ốc đảo”. Dữ liệu phải được kết nối, phân tích và chuyển hóa thành hành động. Khi đó, thành phố không chỉ biết “đang xảy ra điều gì”, mà ngày càng có khả năng dự báo điều gì có thể xảy ra tiếp theo. 3. Dữ liệu – bộ não của thành phố thông minh

Một đô thị hiện đại không thể chỉ quan tâm đến tốc độ tăng trưởng kinh tế. Nó phải quan tâm đến chất lượng không khí, nguồn nước, tiếng ồn, cây xanh, rác thải và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Công nghệ cảm biến có thể tạo ra một “mạng lưới cảm nhận” cho thành phố. Không khí ở đâu đang ô nhiễm? Khu vực nào có nhiệt độ cao bất thường? Điểm nào thường xuyên ngập? Nơi nào tiêu thụ năng lượng quá mức? Lượng rác phát sinh ở từng khu vực thay đổi như thế nào? Khi những câu hỏi ấy được trả lời bằng dữ liệu, chính sách môi trường có thể trở nên cụ thể và chính xác hơn. HGroup có thể phát triển các nền tảng phân tích môi trường đô thị, kết hợp dữ liệu cảm biến với AI và bản đồ số để hỗ trợ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân. Một thành phố thông minh không phải thành phố có nhiều thiết bị nhất. Đó là thành phố biết sử dụng công nghệ để bảo vệ những điều không thể thay thế: không khí, nước, cây xanh và sức khỏe con người. 4. Giao thông thông minh – giải phóng thời gian của con người Một trong những thước đo rõ nhất của chất lượng đô thị là: người dân mất bao nhiêu thời gian để di chuyển? Mỗi giờ bị mắc kẹt trên đường không chỉ gây khó chịu. Nó còn là chi phí kinh tế, chi phí môi trường và chi phí xã hội. HGroup có thể góp phần xây dựng hệ thống giao thông thông minh dựa trên dữ liệu thời gian thực. Các cảm biến và nền tảng phân tích có thể theo dõi lưu lượng phương tiện, phát hiện điểm ùn tắc, dự báo nhu cầu và hỗ trợ tối ưu hóa tín hiệu giao thông. Ở cấp độ cao hơn, AI có thể giúp thành phố dự đoán nhu cầu di chuyển theo thời gian, ngày trong tuần, thời tiết, sự kiện và các yếu tố khác. Người dân cũng có thể được cung cấp thông tin để lựa chọn phương tiện và tuyến đường phù hợp. Mục tiêu cuối cùng không phải là làm cho xe chạy nhanh hơn bằng mọi giá. Mục tiêu là giúp con người di chuyển hiệu quả hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc giao thông công cộng, xe đạp, đi bộ và các hình thức di chuyển xanh cũng phải được tích hợp vào hệ sinh thái đô thị thông minh. 5. Thành phố xanh phải là thành phố có khả năng “cảm nhận” môi trường

AI có thể hỗ trợ dự báo giao thông, phát hiện bất thường trong hạ tầng, phân tích nhu cầu năng lượng, cảnh báo nguy cơ môi trường, tối ưu hóa phân bổ nguồn lực và hỗ trợ xử lý phản ánh của người dân. Tuy nhiên, HGroup cần đặc biệt chú trọng đến AI có trách nhiệm. Một thuật toán ảnh hưởng đến dịch vụ công hoặc quyền lợi của người dân phải có cơ chế kiểm tra, giám sát và giải trình. Không thể để một quyết định quan trọng trở thành kết quả của một “hộp đen” mà không ai hiểu. Thành phố thông minh phải thông minh cả trong cách sử dụng AI. 6. Năng lượng thông minh và bài toán phát triển bền vững Nhu cầu năng lượng của đô thị ngày càng tăng. Nếu không quản lý hiệu quả, tăng trưởng đô thị có thể kéo theo chi phí lớn về kinh tế và môi trường. HGroup có thể tham gia xây dựng các hệ thống quản lý năng lượng thông minh cho tòa nhà, khu dân cư, khu công nghiệp và các khu đô thị. Dữ liệu tiêu thụ điện có thể được phân tích để nhận diện thời điểm sử dụng cao, thiết bị tiêu hao bất thường và cơ hội tiết kiệm. AI có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu năng lượng, tối ưu hóa vận hành và kết nối với các nguồn năng lượng tái tạo. Trong tương lai, các tòa nhà không chỉ là nơi tiêu thụ năng lượng. Chúng có thể trở thành những chủ thể năng lượng, có khả năng sản xuất, lưu trữ và chia sẻ điện. Đô thị thông minh vì thế sẽ tiến gần hơn tới một mô hình đô thị xanh, tiết kiệm và có khả năng thích ứng. 7. AI – từ trung tâm điều hành đến “trợ lý” của thành phố Nếu dữ liệu là bộ não thì AI có thể được xem như năng lực phân tích và học hỏi của đô thị. AI có thể xử lý khối lượng dữ liệu mà con người khó có thể phân tích thủ công. Nhưng giá trị lớn nhất của AI không phải nằm ở việc thay thế con người. Giá trị nằm ở việc giúp con người nhìn thấy những điều mà trước đây khó nhìn thấy. Trong nền kinh tế truyền thống, đất đai, vốn và lao động thường được xem là những nguồn lực quan trọng nhất. Trong đô thị số, dữ liệu trở thành một nguồn lực chiến lược. Dữ liệu có thể đến từ giao thông, thời tiết, môi trường, điện, nước, bệnh viện, trường học, phương tiện công cộng, phản ánh của người dân và hoạt động kinh tế. Nếu được quản trị đúng cách, những dữ liệu này có thể giúp chính quyền đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

Ví dụ, thay vì chờ người dân phản ánh một tuyến đường thường xuyên ngập, hệ thống có thể phân tích dữ liệu mưa, địa hình, hệ thống thoát nước và lịch sử ngập để nhận diện điểm có nguy cơ cao. Thay vì chỉ xử lý ùn tắc sau khi xảy ra, AI có thể phân tích luồng phương tiện và dự báo những khu vực có khả năng quá tải để điều chỉnh tín hiệu giao thông hoặc phân luồng. Đó là sự chuyển đổi từ quản lý phản ứng sang quản trị dự báo. HGroup nếu xây dựng nền tảng đô thị thông minh cần coi dữ liệu là “tài sản chung có trách nhiệm”, phải đi kèm những nguyên tắc nghiêm ngặt về bảo mật, quyền riêng tư, minh bạch và quyền kiểm soát dữ liệu. 8. Chính quyền số và công dân số Một đô thị thông minh không thể thiếu một chính quyền có khả năng tương tác hiệu quả với người dân. Thay vì người dân phải đi qua nhiều phòng ban, nhiều thủ tục và nhiều giấy tờ, các dịch vụ có thể được tích hợp trên nền tảng số. Người dân có thể thực hiện thủ tục hành chính, phản ánh vấn đề đô thị, theo dõi tiến độ xử lý, tiếp nhận thông báo và sử dụng nhiều dịch vụ thiết yếu trên một hệ sinh thái thống nhất. Quan trọng hơn, công dân không chỉ là người nhận dịch vụ, mà còn là nguồn dữ liệu và tiếng nói để thành phố cải thiện chính mình. Một ứng dụng phản ánh hiện trường, chẳng hạn, nếu được thiết kế tốt có thể biến hàng triệu người dân thành một mạng lưới “cảm biến xã hội”. Người dân nhìn thấy vấn đề. Họ phản ánh. Hệ thống phân loại. Cơ quan chức năng xử lý. Kết quả được phản hồi. Đó là một vòng tròn quản trị mới: người dân – dữ liệu – chính quyền – hành động – phản hồi. 9. Thành phố thông minh phải nhân văn Có một nghịch lý rất đáng suy nghĩ: thành phố càng nhiều công nghệ thì càng phải quan tâm đến yếu tố con người. Nếu mọi thứ đều tự động hóa nhưng người già không sử dụng được dịch vụ; nếu mọi giao dịch đều trực tuyến nhưng người yếu thế không thể tiếp cận; nếu dữ liệu được thu thập ở khắp nơi nhưng quyền riêng tư bị xem nhẹ, thì đó chưa phải là một thành phố thông minh đúng nghĩa. HGroup cần đặt ra một nguyên tắc xuyên suốt: Công nghệ càng mạnh, trách nhiệm với con người càng lớn. Thiết kế đô thị thông minh phải tính đến người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, người có thu nhập thấp và những nhóm ít có khả năng tiếp cận công nghệ.

Một thành phố tốt không phải nơi mọi người buộc phải thích nghi với máy móc. Đó là nơi máy móc được thiết kế để thích nghi với nhu cầu đa dạng của con người. 10. An toàn đô thị trong thời đại dữ liệu Khi thành phố ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu, an toàn dữ liệu trở thành một phần của an toàn đô thị. Một hệ thống giao thông bị gián đoạn, một nền tảng dịch vụ công gặp sự cố hoặc dữ liệu cá nhân bị lộ đều có thể gây ra những tác động lớn. Do đó, ngay từ đầu, HGroup cần xây dựng nguyên tắc security by design – bảo mật ngay từ khâu thiết kế. Dữ liệu phải được phân quyền, mã hóa và kiểm soát truy cập phù hợp. Các hệ thống quan trọng cần có khả năng phát hiện bất thường, sao lưu và phục hồi. Người dân cũng phải được giáo dục về an toàn số. Một đô thị thông minh chỉ có thể phát triển bền vững khi người dân tin tưởng vào hệ thống. Niềm tin số chính là một loại hạ tầng vô hình của thành phố tương lai. 11. Kinh tế đô thị mới và những cơ hội mới Đô thị thông minh không chỉ tạo ra dịch vụ tốt hơn mà còn tạo ra những thị trường và nghề nghiệp mới. Dữ liệu tạo ra nhu cầu về phân tích, AI, an ninh mạng, điện toán đám mây, IoT và phần mềm. Giao thông thông minh tạo ra hệ sinh thái dịch vụ mới. Năng lượng xanh thúc đẩy những mô hình kinh doanh mới. Thương mại số giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận khách hàng rộng hơn. HGroup có thể đóng vai trò kết nối các doanh nghiệp công nghệ, startup, viện nghiên cứu, trường đại học và chính quyền để hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đô thị. Khi đó, đô thị không chỉ là nơi tiêu thụ công nghệ. Nó trở thành nơi sản xuất công nghệ, dữ liệu, ý tưởng và giá trị mới. 12. Từ thành phố thông minh đến quốc gia thông minh Một thành phố không tồn tại biệt lập. Dữ liệu giao thông liên quan đến vùng ngoại ô. Chuỗi cung ứng đô thị liên quan đến nông thôn. Năng lượng liên quan đến cả vùng. Nguồn nhân lực di chuyển giữa các tỉnh thành. Vì vậy, HGroup cần nhìn đô thị thông minh trong một bức tranh lớn hơn: mạng lưới đô thị – nông thôn – công nghiệp – dịch vụ được kết nối bằng dữ liệu. Khi các thành phố có thể chia sẻ những chuẩn dữ liệu và nền tảng tương thích, hiệu quả sẽ lớn hơn nhiều so với việc mỗi địa phương xây dựng một hệ thống riêng biệt.

Đây có thể trở thành nền tảng để hình thành một hệ sinh thái số quy mô quốc gia. 13. HGroup và bài toán kiến tạo thành phố của tương lai Vai trò của HGroup trong đô thị thông minh không nhất thiết phải là xây dựng tất cả mọi thứ. Quan trọng hơn là kiến tạo khả năng kết nối. Kết nối dữ liệu với dữ liệu. Kết nối công nghệ với hạ tầng. Kết nối chính quyền với người dân. Kết nối doanh nghiệp với thị trường. Kết nối AI với những bài toán thực tế. Và trên hết, kết nối sự phát triển của thành phố với chất lượng cuộc sống của con người. Nếu HGroup theo đuổi được vai trò này, đô thị thông minh sẽ không còn là một khẩu hiệu công nghệ. Nó trở thành một chiến lược phát triển dài hạn. 14. Tương lai thuộc về những thành phố biết lắng nghe Thành phố của tương lai sẽ có cảm biến ở khắp nơi, dữ liệu được cập nhật từng giây, AI có thể phân tích hàng triệu tín hiệu và nhiều hoạt động sẽ được tự động hóa. Nhưng câu hỏi quan trọng nhất vẫn rất giản dị: Con người có sống tốt hơn không? Nếu đường phố sạch hơn, người dân mất ít thời gian hơn khi đi lại, năng lượng được sử dụng hiệu quả hơn, không khí trong lành hơn, dịch vụ công thuận tiện hơn, doanh nghiệp có nhiều cơ hội hơn và người dân cảm thấy mình được lắng nghe – khi đó công nghệ mới thực sự tạo ra giá trị. HGroup có thể góp phần xây dựng một tầm nhìn như vậy: một đô thị thông minh không phải nơi máy móc hiện diện nhiều nhất, mà là nơi con người được phục vụ tốt nhất. Đó sẽ là bước chuyển từ “thành phố số” sang thành phố sống. Và khi dữ liệu, AI, hạ tầng và con người cùng vận hành trong một hệ sinh thái thống nhất, thành phố không chỉ trở nên thông minh hơn. Nó trở nên có khả năng học hỏi, thích nghi và tự đổi mới. Đó chính là nền tảng để HGroup cùng các đối tác kiến tạo những đô thị Việt Nam hiện đại, xanh, an toàn, nhân văn và có sức cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu. Bởi cuối cùng, mục tiêu của một thành phố thông minh không phải là tạo ra những cỗ máy biết suy nghĩ. Mục tiêu là tạo ra một thành phố biết lắng nghe con người, hiểu nhu cầu của con người và không ngừng làm cho cuộc sống của con người tốt đẹp hơn.