31/08 CHƯƠNG 88. HGROUP VÀ KINH TẾ CHIA SẺ Trong nền kinh tế truyền thống, người ta thường quan niệm rằng muốn lớn mạnh thì phải sở hữu nhiều hơn: nhiều tài sản hơn, nhiều văn phòng hơn, nhiều máy móc hơn, nhiều nhân sự hơn, nhiều vốn hơn và nhiều thị trường hơn. Nhưng thế giới đang thay đổi. Công nghệ phát triển, nhu cầu tiêu dùng thay đổi và khả năng kết nối giữa con người với con người ngày càng mạnh đã tạo ra một cách tư duy mới: không nhất thiết phải sở hữu tất cả mới có thể tạo ra giá trị. Một nguồn lực nếu chỉ thuộc về một người và chỉ được sử dụng một phần thời gian có thể trở thành một tài sản bị lãng phí. Nhưng nếu nguồn lực ấy được chia sẻ đúng cách, nó có thể tạo ra giá trị cho nhiều người cùng lúc. Một chiếc xe có thể phục vụ nhiều người. Một căn phòng có thể được sử dụng bởi nhiều nhóm khác nhau. Một chuyên gia có thể chia sẻ kiến thức cho hàng trăm doanh nghiệp. Một nền tảng công nghệ có thể phục vụ hàng nghìn khách hàng. Một mạng lưới quan hệ có thể mở ra cơ hội cho rất nhiều doanh nhân. Đó chính là tinh thần của kinh tế chia sẻ. Với HGroup, kinh tế chia sẻ không chỉ là một mô hình kinh doanh. Xa hơn, đó có thể trở thành một triết lý phát triển hệ sinh thái: chia sẻ nguồn lực, tối ưu tài sản, kết nối nhu cầu và cùng tạo ra giá trị. 1. Từ tư duy sở hữu sang tư duy sử dụng Một trong những thay đổi quan trọng nhất của kinh tế hiện đại là sự khác biệt giữa “sở hữu” và “sử dụng”. Trước đây, để sử dụng một nguồn lực, người ta thường nghĩ phải sở hữu nguồn lực đó. Muốn có phương tiện thì phải mua phương tiện. Muốn có chuyên gia thì phải tuyển chuyên gia toàn thời gian. Muốn có công nghệ thì phải đầu tư hệ thống riêng. Muốn tiếp cận thị trường thì phải tự xây dựng mạng lưới. Nhưng kinh tế chia sẻ đặt ra một câu hỏi khác: Nguồn lực này đang được sử dụng bao nhiêu phần trăm thời gian? Phần còn lại có thể tạo giá trị cho ai? Câu hỏi đó mở ra một cách nhìn hoàn toàn mới. Một tài sản được sử dụng 20% thời gian có thể tạo ra giá trị lớn hơn nếu 80% thời gian còn lại được kết nối với người có nhu cầu. Một chuyên gia không thể làm việc đồng thời cho hàng chục doanh nghiệp theo cách truyền thống, nhưng kiến thức của họ có thể được chia sẻ thông qua đào tạo, tư vấn, nền tảng số và cộng đồng.

Như vậy, HGroup cần hướng đến việc tối ưu hóa giá trị sử dụng của nguồn lực, thay vì chỉ tập trung vào việc gia tăng quyền sở hữu. 2. HGroup có thể trở thành nền tảng kết nối nguồn lực nhàn rỗi Trong bất kỳ nền kinh tế nào cũng tồn tại một lượng lớn nguồn lực chưa được sử dụng hết. Đó có thể là mặt bằng trống. Là máy móc chưa hoạt động hết công suất. Là phương tiện chỉ được sử dụng vài giờ mỗi ngày. Là chuyên gia có nhiều thời gian nhưng chưa có dự án phù hợp. Là kho hàng còn dư công suất. Là mạng lưới khách hàng chưa được khai thác đúng mức. Là những mối quan hệ chưa được kết nối. Nếu những nguồn lực đó nằm riêng lẻ, chúng tạo ra rất ít giá trị. Nhưng nếu HGroup có thể nhận diện, phân loại và kết nối chúng với nhu cầu phù hợp, giá trị kinh tế mới sẽ được tạo ra. Đây là một trong những cơ hội quan trọng của HGroup trong nền kinh tế chia sẻ. Không nhất thiết HGroup phải sở hữu tất cả tài sản. HGroup có thể xây dựng cơ chế để tài sản của người này phục vụ nhu cầu của người khác. Đó chính là sức mạnh của nền tảng. 3. Chia sẻ không có nghĩa là cho không Một hiểu lầm phổ biến về kinh tế chia sẻ là “chia sẻ” đồng nghĩa với miễn phí. Thực tế không phải như vậy. Chia sẻ là tối ưu hóa giá trị thông qua việc sử dụng chung. Một người có thể cho thuê tài sản. Một chuyên gia có thể tính phí tư vấn. Một doanh nghiệp có thể cung cấp dịch vụ trên nền tảng. Một đơn vị có thể chia sẻ hạ tầng và thu phí theo mức độ sử dụng. Mô hình chia sẻ tạo ra một cách phân bổ giá trị khác: thay vì người sử dụng phải mua toàn bộ tài sản, họ chỉ trả tiền cho phần giá trị mà họ thực sự sử dụng. Điều này giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu và tăng khả năng tiếp cận nguồn lực. Đối với HGroup, đây có thể là một hướng đi quan trọng để giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận những nguồn lực mà trước đây họ khó có khả năng sở hữu. 4. Kinh tế chia sẻ tạo ra hiệu quả cho cả người có tài sản và người có nhu cầu Một mô hình chia sẻ tốt phải tạo ra lợi ích cho cả hai phía. Người có tài sản có thể biến nguồn lực chưa sử dụng hết thành doanh thu. Người có nhu cầu có thể tiếp cận nguồn lực với chi phí thấp hơn so với việc tự đầu tư. Nền tảng kết nối có thể tạo ra doanh thu từ việc tổ chức giao dịch. Khách hàng cuối cùng được hưởng lợi từ dịch vụ thuận tiện hơn.

Đây là một cấu trúc giá trị nhiều bên. HGroup có thể đóng vai trò trung gian kiến tạo niềm tin và cơ chế vận hành để các bên cùng tham gia. Khi đó, HGroup không chỉ tạo doanh thu từ một giao dịch đơn lẻ mà còn có thể tạo ra giá trị mạng lưới. Càng nhiều người tham gia, càng nhiều nguồn lực được đưa lên hệ thống. Càng nhiều nguồn lực, càng có nhiều nhu cầu được đáp ứng. Càng nhiều nhu cầu được đáp ứng, hệ sinh thái càng trở nên hấp dẫn. Đó là hiệu ứng mạng lưới. 5. Niềm tin là nền móng của kinh tế chia sẻ Nếu không có niềm tin, kinh tế chia sẻ rất khó phát triển. Hãy thử hình dung một người sử dụng tài sản của người khác nhưng không biết chất lượng ra sao. Một doanh nghiệp thuê chuyên gia nhưng không biết năng lực thực tế. Một người cung cấp dịch vụ nhưng không biết khách hàng có thanh toán đúng cam kết hay không. Những rủi ro ấy có thể khiến giao dịch không xảy ra. Vì vậy, HGroup cần xây dựng một hệ thống niềm tin. Có thể thông qua xác thực danh tính. Đánh giá chất lượng. Xếp hạng thành viên. Lịch sử giao dịch. Cam kết dịch vụ. Cơ chế giải quyết tranh chấp. Quy chuẩn ứng xử. Minh bạch thông tin. Công nghệ có thể hỗ trợ rất nhiều, nhưng cuối cùng, nền tảng của kinh tế chia sẻ vẫn là uy tín của con người và tổ chức. Một hệ sinh thái càng đáng tin cậy thì chi phí giao dịch càng thấp và khả năng hợp tác càng cao. 6. Chia sẻ tri thức: tài sản vô hình có giá trị nhất Khi nói về kinh tế chia sẻ, người ta thường nghĩ đến tài sản vật chất. Nhưng với HGroup, một trong những tài sản quan trọng nhất để chia sẻ có thể là tri thức. Một doanh nhân có 20 năm kinh nghiệm có thể giúp một doanh nghiệp trẻ tránh được những sai lầm mà họ phải mất nhiều năm mới nhận ra. Một chuyên gia tài chính có thể giúp hàng chục doanh nghiệp hiểu rõ hơn về dòng tiền. Một chuyên gia công nghệ có thể giúp nhiều doanh nghiệp chuyển đổi số. Một nhà quản trị giỏi có thể chia sẻ phương pháp xây dựng đội ngũ. Tri thức càng được chia sẻ đúng cách thì càng có khả năng tạo ra giá trị mới. Không giống tài sản vật chất, tri thức khi được chia sẻ không bị mất đi. Ngược lại, càng chia sẻ, tri thức càng được hoàn thiện. HGroup vì vậy cần xây dựng văn hóa chia sẻ kinh nghiệm, chia sẻ bài học và chia sẻ năng lực. 7. Chia sẻ khách hàng và cơ hội kinh doanh

Một hệ sinh thái doanh nhân có thể tạo ra một tài sản rất lớn: mạng lưới khách hàng và cơ hội. Một doanh nghiệp có thể có những khách hàng không phù hợp với sản phẩm của mình nhưng lại phù hợp với sản phẩm của một thành viên khác. Nếu biết kết nối, khách hàng vẫn được phục vụ tốt hơn và cả hai doanh nghiệp đều có thêm cơ hội. Ví dụ, một doanh nghiệp cung cấp giải pháp quản trị có thể giới thiệu khách hàng sang một đơn vị đào tạo. Đơn vị đào tạo lại có thể giới thiệu doanh nghiệp sang một công ty công nghệ. Công ty công nghệ tiếp tục tạo cơ hội cho một đơn vị tài chính. Một nhu cầu có thể trở thành nhiều cơ hội liên kết. Đây chính là dòng chảy giá trị trong hệ sinh thái. HGroup càng tổ chức được dòng chảy này tốt, năng lực cạnh tranh của toàn mạng lưới càng cao. 8. Chia sẻ hạ tầng để giảm chi phí Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí đầu tư ban đầu thường là một rào cản lớn. Không phải doanh nghiệp nào cũng cần một văn phòng riêng. Không phải doanh nghiệp nào cũng cần một đội ngũ công nghệ riêng. Không phải doanh nghiệp nào cũng cần một hệ thống logistics riêng. Không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực để xây dựng bộ phận marketing, pháp lý, kế toán hoặc nhân sự quy mô lớn. HGroup có thể phát triển các mô hình dùng chung. Dùng chung không gian. Dùng chung công nghệ. Dùng chung dịch vụ hỗ trợ. Dùng chung kho vận. Dùng chung nguồn nhân lực chuyên môn. Dùng chung nền tảng dữ liệu. Khi nhiều doanh nghiệp cùng sử dụng một hạ tầng, chi phí bình quân có thể giảm xuống, trong khi khả năng tiếp cận nguồn lực lại tăng lên. Đây là một trong những cách kinh tế chia sẻ giúp doanh nghiệp nhỏ có năng lực giống doanh nghiệp lớn hơn mà không phải chịu toàn bộ chi phí sở hữu. 9. HGroup và mô hình “tài sản chung, giá trị chung” Một bước phát triển cao hơn của kinh tế chia sẻ là xây dựng những tài sản phục vụ chung cho hệ sinh thái. HGroup có thể đầu tư hoặc phối hợp đầu tư vào những nền tảng mà nhiều thành viên cùng sử dụng. Ví dụ, một nền tảng công nghệ chung có thể phục vụ quản trị và kết nối. Một trung tâm đào tạo có thể phục vụ nhiều doanh nghiệp. Một hệ thống logistics có thể hỗ trợ nhiều đơn vị. Một cơ sở dữ liệu thị trường có thể giúp nhiều thành viên ra quyết định.

Khi đó, một khoản đầu tư không chỉ phục vụ một doanh nghiệp mà tạo ra giá trị cho cả hệ sinh thái. Đây là cách biến chi phí riêng lẻ thành năng lực chung. 10. Kinh tế chia sẻ thúc đẩy tinh thần hợp tác Sâu xa hơn những lợi ích kinh tế, kinh tế chia sẻ tạo ra một thay đổi về văn hóa. Nó khiến con người nhận ra rằng không phải lúc nào cũng cần sở hữu riêng. Có những thứ có thể dùng chung. Có những thứ có thể cùng đầu tư. Có những thứ có thể cùng phát triển. Có những cơ hội càng chia sẻ càng lớn. Tư duy ấy đặc biệt phù hợp với cộng đồng doanh nhân của HGroup. Một doanh nhân không nhất thiết phải tự xây dựng mọi thứ. Họ có thể tận dụng năng lực của người khác. Đồng thời, họ cũng có thể trở thành nguồn lực cho người khác. Khi tư duy này lan rộng, cạnh tranh không biến mất, nhưng cạnh tranh được đặt trong một hệ thống hợp tác rộng lớn hơn. 11. Công nghệ biến chia sẻ thành một mô hình có thể mở rộng Nếu chỉ dựa vào kết nối thủ công, kinh tế chia sẻ rất khó đạt quy mô lớn. HGroup cần ứng dụng công nghệ để quản lý toàn bộ vòng đời của một giao dịch chia sẻ. Từ việc xác thực người tham gia, đăng tải nguồn lực, tìm kiếm nhu cầu, ghép nối hai bên, định giá, thanh toán, đánh giá chất lượng cho đến chăm sóc sau giao dịch. Khi tất cả được số hóa, quy mô có thể tăng lên rất nhanh. Quan trọng hơn, dữ liệu từ những giao dịch trước có thể giúp hệ thống ngày càng thông minh. Hệ thống có thể hiểu nhu cầu. Hiểu hành vi. Hiểu chất lượng. Hiểu xu hướng. Và từ đó đưa ra những kết nối chính xác hơn. Công nghệ vì vậy không chỉ làm cho kinh tế chia sẻ thuận tiện hơn; nó còn giúp tạo ra một thị trường mới dựa trên dữ liệu và khả năng kết nối. 12. Chia sẻ phải đi cùng trách nhiệm Không có mô hình kinh tế nào chỉ có mặt tích cực. Kinh tế chia sẻ cũng đặt ra những vấn đề về chất lượng, quyền lợi, trách nhiệm, dữ liệu và an toàn giao dịch. Vì vậy, HGroup cần xây dựng nguyên tắc rõ ràng. Ai chịu trách nhiệm khi dịch vụ không đạt yêu cầu? Làm thế nào để bảo vệ khách hàng? Làm thế nào để bảo vệ người cung cấp nguồn lực? Thông tin nào được chia sẻ? Thông tin nào phải bảo mật? Tiêu chuẩn chất lượng được xác định như thế nào? Cơ chế giải quyết tranh chấp ra sao? Một hệ sinh thái chia sẻ muốn phát triển bền vững phải trả lời được những câu hỏi ấy.

Chia sẻ càng rộng thì trách nhiệm càng phải rõ. 13. Từ kinh tế chia sẻ đến kinh tế cộng hưởng Nếu kinh tế chia sẻ chỉ dừng lại ở việc “dùng chung tài sản”, giá trị của nó vẫn còn hạn chế. Tầm nhìn lớn hơn là xây dựng kinh tế cộng hưởng. Ở đó, người ta không chỉ chia sẻ tài sản mà còn chia sẻ tri thức, dữ liệu, khách hàng, công nghệ, kinh nghiệm, quan hệ và cơ hội. Một nguồn lực đi vào hệ sinh thái có thể tạo ra nhiều giá trị liên tiếp. Một chuyên gia chia sẻ kiến thức cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp áp dụng kiến thức để phát triển sản phẩm. Sản phẩm tạo ra khách hàng. Khách hàng tạo ra dữ liệu. Dữ liệu tạo ra nhu cầu mới. Nhu cầu mới lại tạo cơ hội cho những thành viên khác. Một nguồn lực ban đầu có thể tạo thành cả một chuỗi giá trị. Đó mới là cấp độ cao nhất mà HGroup có thể hướng tới. 14. HGroup và một nền kinh tế hiệu quả hơn Kinh tế chia sẻ, nếu được xây dựng đúng cách, có thể giúp xã hội sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn. Tài sản ít bị bỏ không. Kiến thức được lưu chuyển nhanh hơn. Doanh nghiệp giảm được chi phí. Khách hàng có thêm lựa chọn. Cơ hội được phân bổ rộng hơn. Doanh nhân nhỏ có thể tiếp cận những nguồn lực trước đây chỉ dành cho doanh nghiệp lớn. Điều đó tạo ra một nền kinh tế năng động hơn và bao trùm hơn. HGroup có thể đóng góp vào quá trình này bằng việc xây dựng một hệ sinh thái nơi nguồn lực được đưa đến đúng nơi, đúng người và đúng thời điểm. Đó là một mục tiêu lớn hơn nhiều so với việc tạo ra một mô hình kinh doanh. 15. Chia sẻ để cùng lớn mạnh Cuối cùng, tinh thần cốt lõi của kinh tế chia sẻ có thể được cô đọng trong một tư tưởng rất đơn giản: Không phải cứ giữ tất cả cho mình thì mới giàu có. Có những giá trị càng được chia sẻ đúng cách thì càng tạo ra nhiều giá trị hơn. HGroup có thể biến tư tưởng đó thành văn hóa. Chia sẻ nguồn lực. Chia sẻ tri thức. Chia sẻ cơ hội. Chia sẻ công nghệ. Chia sẻ mạng lưới. Chia sẻ kinh nghiệm. Và quan trọng nhất, chia sẻ tinh thần cùng phát triển. Một doanh nghiệp có thể sở hữu một tài sản. Một cộng đồng có thể biến tài sản ấy thành nguồn lực cho hàng trăm doanh nghiệp. Một doanh nhân có thể có một mối quan hệ. Một hệ sinh thái có thể biến mối quan hệ đó thành hàng chục cơ hội. Một chuyên gia có thể có một kiến thức.

Một nền tảng có thể biến kiến thức đó thành năng lực cho cả một cộng đồng. Đó chính là sức mạnh của kinh tế chia sẻ. HGroup không cần trở thành nơi mọi thứ đều thuộc về HGroup. HGroup có thể trở thành nơi những nguồn lực thuộc về nhiều người được kết nối để tạo ra giá trị lớn hơn cho tất cả. Và khi tư duy ấy trở thành văn hóa, HGroup sẽ không chỉ xây dựng một hệ sinh thái kinh doanh. HGroup sẽ góp phần xây dựng một hệ sinh thái cộng hưởng, nơi thành công của một thành viên không phải là sự mất mát của thành viên khác, mà có thể trở thành động lực để cả mạng lưới cùng tiến lên. Bởi trong nền kinh tế của tương lai, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là: “Bạn đang sở hữu bao nhiêu?” Mà sẽ là: “Bạn đang kết nối được bao nhiêu nguồn lực, tạo ra bao nhiêu giá trị và giúp bao nhiêu người cùng phát triển?” Đó chính là tinh thần của HGroup trong kinh tế chia sẻ: chia sẻ để tối ưu, kết nối để cộng hưởng, hợp tác để cùng lớn mạnh và cùng nhau biến những nguồn lực đang bị bỏ quên thành những giá trị mới cho doanh nghiệp, cộng đồng và xã hội.