-1/09 CHƯƠNG 10. KỶ LUẬT QUAN TRỌNG HƠN SỐ TIỀN BAN ĐẦU Bạn không cần bắt đầu với thật nhiều tiền. Bạn cần bắt đầu với một nguyên tắc mà mình có thể giữ được trong nhiều năm. Có một câu hỏi rất nhiều người thường đặt ra khi nói về tiết kiệm: “Tôi phải có bao nhiêu tiền mới bắt đầu được?” 100 triệu đồng? 50 triệu? 10 triệu? Hay ít nhất phải có một mức thu nhập thật cao? Câu trả lời có thể khiến bạn bất ngờ: Không có một con số tối thiểu nào có thể biến một người thành người biết quản lý tiền. Một người có 5 triệu đồng nhưng biết giữ lại một phần thu nhập, biết kiểm soát chi tiêu và biết xây dựng tài sản có thể đang đi đúng hướng. Một người kiếm 50 triệu đồng nhưng tiêu hết 50 triệu, thậm chí vay thêm để duy trì lối sống, vẫn có thể đang đứng trên một nền tảng tài chính rất mong manh. Khác biệt không nằm hoàn toàn ở số tiền. Nó nằm ở kỷ luật. Tiền lớn mà không có kỷ luật có thể biến mất. Tiền nhỏ nhưng được quản lý đúng cách có thể trở thành nền móng. Đó là lý do nguyên tắc thứ hai của việc xây dựng Tài khoản Tương lai không phải là: “Bạn phải tiết kiệm thật nhiều.” Mà là: “Bạn phải học cách tiết kiệm một cách đều đặn.” 1. Kỷ luật tài chính là gì? Kỷ luật tài chính không có nghĩa là bạn phải sống kham khổ. Nó cũng không có nghĩa là không được mua những thứ mình thích. Kỷ luật tài chính đơn giản là: Bạn biết tiền của mình đi đâu trước khi nó rời khỏi tài khoản. Bạn biết mình kiếm được bao nhiêu. Bạn biết mình cần bao nhiêu để sống. Bạn biết mình có thể dành bao nhiêu cho tương lai. Và quan trọng nhất: Bạn thực hiện những điều đó ngay cả khi cảm xúc của bạn không muốn. Có những tháng bạn rất hào hứng tiết kiệm. Có những tháng bạn mệt mỏi và muốn tự thưởng cho bản thân. Có những ngày bạn nhìn thấy một món đồ và nghĩ: “Thôi, mua một lần cũng không sao.” Một quyết định không sao. Nhưng hàng trăm quyết định “không sao” có thể tạo thành một vấn đề rất lớn. Kỷ luật chính là khả năng nhìn xa hơn cảm xúc của một khoảnh khắc. Bạn không hỏi: “Bây giờ tôi có muốn tiêu tiền không?” Bạn hỏi: “Quyết định này có phù hợp với mục tiêu tài chính của tôi không?” 2. Đừng tiết kiệm bằng ý chí Đây là một trong những bài học quan trọng nhất: Đừng xây dựng hệ thống tài chính dựa vào ý chí.

Ý chí của con người thay đổi từng ngày. Ngày nhận lương, bạn có thể rất quyết tâm. Cuối tháng, sau một tuần làm việc căng thẳng, bạn có thể không còn muốn kiểm soát bất cứ điều gì. Nếu bạn phải nhớ: “À, hôm nay mình phải chuyển tiền tiết kiệm.” thì rất dễ quên. Nếu bạn phải tự nhắc: “Tháng này nhất định không được tiêu quá nhiều.” thì rất dễ phá vỡ nguyên tắc. Nhưng nếu hệ thống được tự động hóa, mọi thứ trở nên đơn giản hơn. Ví dụ: Ngày nhận lương → một khoản tiền tự động chuyển vào Tài khoản Tương lai. Bạn không cần quyết định lại mỗi tháng. Không cần tranh luận với chính mình. Không cần chờ cuối tháng xem còn bao nhiêu. Hệ thống đã quyết định thay bạn. Đây là sức mạnh của tự động hóa. 3. Hãy tiết kiệm trước khi bạn kịp tiêu Giả sử bạn nhận 20 triệu đồng mỗi tháng. Nếu 20 triệu đồng nằm trong tài khoản chi tiêu, bộ não của bạn rất dễ coi đó là: “20 triệu mình có thể sử dụng.” Bạn nhìn số dư và cảm thấy mình đang có nhiều tiền. Rồi bạn bắt đầu chi. Một chút cho ăn uống. Một chút cho mua sắm. Một chút cho giải trí. Một chút cho những khoản phát sinh. Cuối tháng, số dư giảm xuống. Bạn bắt đầu tiết kiệm phần còn lại. Nhưng nếu ngay khi nhận lương, bạn chuyển 2 triệu đồng sang Tài khoản Tương lai, bạn chỉ còn 18 triệu đồng để lập kế hoạch cuộc sống. Bộ não sẽ dần thích nghi với con số mới. Sau một thời gian, 18 triệu trở thành “mức sống bình thường”. Bạn không cảm thấy mình mất 2 triệu. Bạn hiểu rằng: 2 triệu đó chưa bao giờ thuộc về cuộc sống hiện tại. Nó thuộc về tương lai. Đây là một thay đổi rất nhỏ trong cách vận hành tiền bạc nhưng có thể tạo ra khác biệt rất lớn. 4. Tự động hóa biến quyết tâm thành thói quen Hãy thử nghĩ về việc đánh răng. Bạn có cần mỗi tối ngồi suy nghĩ: “Hôm nay mình có nên đánh răng không?” Không. Nó đã trở thành một thói quen. Tài chính cũng có thể được xây dựng theo cách tương tự. Mục tiêu không phải là mỗi tháng bạn phải “cố gắng” tiết kiệm. Mục tiêu là biến việc tiết kiệm thành một hành động gần như tự động. Ví dụ: Ngày 1: nhận thu nhập. Ngày 1 hoặc ngày 2: tiền tự động chuyển vào tài khoản tương lai. Phần còn lại: dùng để chi tiêu theo kế hoạch. Sau một thời gian, bạn gần như không cần suy nghĩ nhiều. Đó chính là lúc kỷ luật trở thành hệ thống.

Và hệ thống tốt luôn mạnh hơn sự quyết tâm nhất thời. 5. Hãy bắt đầu bằng một tỷ lệ bạn có thể duy trì 10% là một nguyên tắc đơn giản để bắt đầu. Nhưng 10% không phải một con số thần kỳ phù hợp với mọi người. Nếu hiện tại thu nhập thấp hoặc bạn đang có những nghĩa vụ tài chính lớn, hãy chọn một tỷ lệ thực tế : 5%. 10%. 15%. Hoặc một con số cố định phù hợp với hoàn cảnh. Điều quan trọng là: Đừng đặt mục tiêu quá cao đến mức bạn không thể duy trì. Một người tiết kiệm 20% trong hai tháng rồi bỏ cuộc có thể kém hiệu quả hơn một người tiết kiệm 10% đều đặn trong nhiều năm. Tài chính cá nhân là cuộc chơi đường dài. Không phải cuộc thi xem ai khởi đầu ấn tượng nhất. Người chiến thắng thường là người không bỏ cuộc. 6. Khi thu nhập tăng, hãy tăng tỷ lệ tiết kiệm Một trong những thời điểm nguy hiểm nhất đối với tài chính cá nhân là khi thu nhập tăng. Bởi vì khi thu nhập tăng, con người thường nâng mức sống theo. Trước đây đi xe bình thường. Sau khi tăng lương, muốn mua xe tốt hơn. Trước đây ở căn hộ nhỏ. Sau khi thu nhập tăng, muốn chuyển sang nơi đắt hơn. Trước đây ăn uống đơn giản. Sau khi kiếm được nhiều hơn, bắt đầu chi tiêu thường xuyên cho những trải nghiệm đắt tiền. Không có gì sai với việc nâng cao chất lượng cuộc sống. Nhưng nếu toàn bộ phần thu nhập tăng thêm đều biến thành chi phí mới, bạn sẽ không tiến gần tự do tài chính hơn bao nhiêu. Vì vậy, hãy tạo một quy tắc: Mỗi lần thu nhập tăng, tương lai cũng phải được tăng phần của nó. Ví dụ, nếu lương tăng 5 triệu đồng mỗi tháng, bạn không nhất thiết phải tiêu hết 5 triệu. Bạn có thể dành 2 hoặc 3 triệu cho tương lai và sử dụng phần còn lại để cải thiện cuộc sống. Đây là cách tận hưởng thành quả mà không đánh mất tốc độ xây dựng tài sản. 7. Đừng để tiết kiệm biến thành hình phạt Một số người bắt đầu tiết kiệm bằng cách cắt bỏ tất cả những gì khiến cuộc sống vui vẻ. Không cà phê. Không ăn ngoài. Không du lịch. Không mua quần áo. Không giải trí. Không gặp bạn bè. Họ biến quản lý tài chính thành một chế độ trừng phạt. Kết quả? Sau một thời gian, họ cảm thấy quá ngột ngạt và phá bỏ toàn bộ kế hoạch. Một hệ thống tốt không khiến bạn ghét tiền. Nó giúp bạn sử dụng tiền có chủ đích. Hãy có một khoản dành cho tương lai.

Có một khoản cho nhu cầu thiết yếu. Và cũng có một khoản cho niềm vui. Bạn không cần phải sống như một người nghèo để trở thành người có tài chính tốt. Bạn chỉ cần: Không tiêu tiền hôm nay bằng cách đánh đổi quá nhiều tự do của ngày mai. 8. Hãy tạo khoảng cách giữa “muốn” và “mua” Một trong những cách đơn giản nhất để tăng kỷ luật tài chính là tạo ra một khoảng thời gian trước khi mua những món đồ không thiết yếu. Ví dụ: Món đồ dưới một mức tiền nhất định: có thể cân nhắc ngay. Món đồ lớn hơn: chờ 24 giờ. Món đồ rất đắt: chờ vài ngày hoặc lâu hơn. Khoảng thời gian này tạo ra một điều cực kỳ quan trọng: Khoảng cách giữa cảm xúc và hành động. Khi nhìn thấy một món đồ hấp dẫn, cảm xúc nói: “Mua ngay!” Nhưng sau 48 giờ, cảm xúc có thể thay đổi. Bạn nhận ra mình không thật sự cần nó. Hoặc bạn nhận ra có một lựa chọn tốt hơn. Hoặc bạn nhận ra số tiền đó có thể phục vụ một mục tiêu quan trọng hơn. Không phải mọi mong muốn đều cần biến thành giao dịch. Bạn có quyền muốn một thứ mà không cần sở hữu nó. 9. Kỷ luật không phải là không bao giờ mắc sai lầm Đây là điều rất quan trọng. Bạn sẽ có những tháng chi tiêu vượt kế hoạch. Bạn sẽ có lúc mua một món đồ không cần thiết. Bạn có thể có một khoản đầu tư không như mong đợi. Bạn có thể quên chuyển tiền tiết kiệm. Không sao. Sai lầm không đáng sợ bằng việc biến một sai lầm thành lý do để từ bỏ. Nếu một tháng bạn không tiết kiệm được 10%, hãy quay lại vào tháng sau. Nếu một ngày bạn chi quá tay, đừng biến nó thành cả một tuần. Nếu một khoản đầu tư thất bại, hãy học nguyên nhân trước khi quyết định tiếp theo. Kỷ luật không phải là hoàn hảo. Kỷ luật là: lệch hướng rồi quay lại. 10. Hãy theo dõi tiền như một người làm chủ Bạn không thể quản lý thứ mà mình không nhìn thấy. Vì vậy, hãy biết ít nhất ba con số: Bạn kiếm được bao nhiêu. Bạn chi bao nhiêu. Bạn đang sở hữu bao nhiêu tài sản và nợ bao nhiêu. Không cần một bảng tính phức tạp. Chỉ cần đủ rõ để bạn biết tình hình tài chính của mình đang đi lên hay đi xuống. Mỗi tháng, hãy dành một khoảng thời gian ngắn để nhìn lại: Thu nhập tháng này là bao nhiêu? Tỷ lệ tiết kiệm đạt bao nhiêu? Khoản chi nào tăng bất thường? Có khoản nào có thể cắt giảm? Tài khoản tương lai đã tăng bao nhiêu? Nợ đã giảm chưa?

Tài sản có tăng không? Bạn không cần phán xét bản thân. Chỉ cần nhìn vào sự thật. Con số không xúc phạm bạn. Nó chỉ cho bạn biết mình đang ở đâu. 11. Một người bình thường có thể xây dựng một hệ thống phi thường Bạn không cần là chuyên gia tài chính. Bạn không cần có bằng cấp kinh tế. Bạn không cần kiếm hàng trăm triệu đồng mỗi tháng. Bạn chỉ cần một hệ thống đơn giản: Thu nhập → Tài khoản Tương lai → Chi phí thiết yếu → Chi tiêu cá nhân → Phần còn lại. Hoặc một hệ thống phù hợp hơn với hoàn cảnh của mình. Điểm quan trọng là tiền phải có nhiệm vụ trước khi bạn sử dụng nó. Hãy tưởng tượng mỗi đồng tiền bạn nhận được đều là một nhân viên. Bạn có thể để họ chạy lung tung. Hoặc bạn giao nhiệm vụ: Đồng này trả tiền nhà. Đồng kia mua thức ăn. Đồng khác dành cho gia đình. Một phần xây dựng quỹ dự phòng. Một phần đầu tư cho tương lai. Một phần cho niềm vui. Khi mỗi đồng có nhiệm vụ, bạn sẽ ít cảm thấy tiền “biến mất”. Bởi vì bạn biết nó đang làm gì. 12. Kỷ luật hôm nay tạo ra sự nhẹ nhõm ngày mai Có một loại niềm vui rất đặc biệt mà tiêu tiền không mang lại. Đó là cảm giác: “Tôi có tiền để xử lý chuyện này.” Xe hỏng? : Bạn có khoản dự phòng. Mất việc? : Bạn có thời gian để tìm công việc mới. Cơ hội học tập xuất hiện? : Bạn có khả năng nắm lấy. Muốn thay đổi công việc? : Bạn không hoàn toàn bị ép phải ở lại chỉ vì tháng sau không có tiền trả hóa đơn. Đó chính là giá trị của kỷ luật. Nó không làm bạn giàu ngay lập tức. Nó làm bạn bớt mong manh. Và khi sự mong manh giảm xuống, sự tự tin tăng lên. Bạn không còn sống từ tháng này sang tháng khác với tâm trạng lo lắng: “Không biết nếu có chuyện gì xảy ra thì sao?” Bạn bắt đầu có một lớp đệm. Một khoảng thở. Một lựa chọn. Đó là một dạng tự do. 13. Hãy xây dựng “cỗ máy tự động” của riêng bạn Nếu muốn bắt đầu ngay hôm nay, hãy thiết lập một hệ thống thật đơn giản. Bước một: Xác định tỷ lệ tương lai. Bắt đầu với 10% nếu phù hợp với hoàn cảnh. Bước hai: Tách tài khoản. Không để tiền tương lai chung với tiền chi tiêu hàng ngày. Bước ba: Tự động chuyển tiền. Thực hiện ngay khi nhận thu nhập. Bước bốn: Theo dõi một lần mỗi tháng. Không cần kiểm tra liên tục. Bước năm: Tăng dần tỷ lệ.

Khi thu nhập tăng hoặc chi phí giảm, hãy dành thêm một phần cho tương lai. Bước sáu: Không phá hệ thống vì cảm xúc nhất thời. Nếu có vấn đề thực sự, hãy điều chỉnh kế hoạch. Nhưng đừng từ bỏ nguyên tắc chỉ vì một tháng khó khăn. Bạn không cần làm điều gì quá phức tạp. Bạn chỉ cần tạo một hệ thống mà ngay cả phiên bản thiếu động lực của bạn vẫn có thể thực hiện. LỜI KẾT CỦA CHƯƠNG Một người có thể bắt đầu với 100.000 đồng. Một người khác bắt đầu với 10 triệu đồng. Một người có thể kiếm 10 triệu mỗi tháng. Người khác kiếm 100 triệu. Điểm xuất phát khác nhau. Nhưng có một thứ ai cũng có thể xây dựng: kỷ luật. Và kỷ luật có một sức mạnh đặc biệt. Nó biến những quyết định nhỏ thành kết quả lớn. Bạn không cần quyết định một lần rằng mình sẽ trở nên giàu có. Bạn chỉ cần quyết định mỗi tháng rằng: “Tôi sẽ giữ lại một phần tiền cho tương lai.” Rồi lặp lại : Tháng này. Tháng sau. Năm này. Năm sau. Đến một ngày, bạn nhìn lại và nhận ra mình không còn là người chỉ biết kiếm tiền nữa. Bạn đã trở thành người biết: kiếm tiền, giữ tiền và xây dựng tài sản. Đó mới là sự trưởng thành về tài chính. Đừng chờ đến khi có nhiều tiền mới bắt đầu kỷ luật. Chính kỷ luật là thứ giúp bạn biết phải làm gì khi có nhiều tiền. Đừng chờ một ngày hoàn hảo. Đừng chờ thu nhập tăng. Đừng chờ hết mọi khoản chi. Đừng chờ cuộc sống trở nên dễ dàng. Hãy bắt đầu với những gì bạn đang có. Bởi vì tương lai tài chính của bạn không được quyết định bởi một khoản tiền khổng lồ bất ngờ xuất hiện. Nó được quyết định bởi những khoản tiền nhỏ bạn đã không tiêu, những quyết định bạn đã giữ vững và những thói quen bạn đã lặp lại trong nhiều năm. Và có lẽ một ngày nào đó, bạn sẽ nhìn vào tài khoản của mình và nhận ra: Thứ lớn nhất mình đã tích lũy không chỉ là tiền. Mà là khả năng làm chủ chính cuộc đời mình. Kỷ luật hôm nay có thể khiến bạn phải nói “không” với một vài mong muốn. Nhưng chính nó sẽ giúp bạn nói “có” với rất nhiều lựa chọn trong tương lai.