03/09 CHƯƠNG 29. KỶ LUẬT CÁ NHÂN VÀ SỨC MẠNH CỦA THÓI QUEN Có một điều rất kỳ lạ về cuộc sống: Những việc nhỏ thường không tạo ra kết quả lớn ngay lập tức. Một ngày đọc mười trang sách dường như chẳng thay đổi điều gì. Một ngày tiết kiệm một khoản tiền nhỏ dường như chẳng khiến bạn giàu hơn. Một buổi tập thể dục dường như không làm cơ thể khỏe mạnh ngay. Một ngày làm việc tập trung hơn cũng chưa chắc khiến sự nghiệp thay đổi. Nhưng hãy lặp lại những việc đó trong một năm, Năm năm, Mười năm. Khi ấy, bạn sẽ nhận ra rằng cuộc đời được xây dựng từ những việc rất nhỏ mà chúng ta làm lặp đi lặp lại. Thành công hiếm khi xuất hiện từ một hành động vĩ đại duy nhất. Nó thường là kết quả của hàng nghìn hành động bình thường được thực hiện một cách nhất quán. Đó là sức mạnh của kỷ luật. Và đó cũng là sức mạnh của thói quen. 1. Kỷ luật là làm điều cần làm ngay cả khi không muốn Ai cũng có động lực vào một số thời điểm. Ngày đầu năm, chúng ta muốn tập thể dục. Sau khi đọc một cuốn sách truyền cảm hứng, chúng ta muốn thay đổi cuộc đời. Sau khi nhận lương, chúng ta muốn tiết kiệm. Sau một thất bại, chúng ta quyết tâm làm lại. Nhưng động lực có một đặc điểm: nó không ổn định. Có ngày bạn rất hào hứng. Có ngày bạn mệt mỏi. Có ngày bạn tự tin. Có ngày bạn nghi ngờ chính mình. Nếu chỉ hành động khi có động lực, kết quả của bạn sẽ phụ thuộc vào cảm xúc. Kỷ luật thì khác. Kỷ luật nói rằng: “Hôm nay tôi không muốn tập, nhưng tôi vẫn tập.” “Hôm nay tôi không muốn học, nhưng tôi vẫn học.” “Hôm nay tôi muốn tiêu tiền, nhưng tôi vẫn giữ ngân sách.” “Hôm nay tôi không muốn làm việc khó, nhưng tôi vẫn hoàn thành.” Kỷ luật không phải là không có cảm xúc. Kỷ luật là không để cảm xúc quyết định tất cả hành động của mình. 2. Thói quen biến điều khó thành điều bình thường Khi mới bắt đầu một việc, chúng ta thường phải dùng rất nhiều ý chí. Lần đầu thức dậy sớm rất khó. Lần đầu chạy bộ rất khó. Lần đầu ngồi tập trung làm việc trong một giờ rất khó. Lần đầu tiết kiệm thay vì mua thứ mình thích cũng khó. Nhưng nếu lặp lại đủ lâu, não bộ bắt đầu coi hành động ấy là bình thường. Điều từng cần rất nhiều nỗ lực trở thành một phần trong cuộc sống. Đó chính là lúc thói quen xuất hiện.

Bạn không cần mỗi sáng phải tranh luận với bản thân xem hôm nay có nên đánh răng hay không. Bạn làm nó gần như tự động. Mục tiêu của việc xây dựng thói quen tốt cũng như vậy. Hãy biến những hành động có lợi thành điều bình thường đến mức không cần phải suy nghĩ quá nhiều mới thực hiện. Khi đó, bạn không còn phải chiến đấu với bản thân mỗi ngày. 3. Đừng cố thay đổi cả cuộc đời trong một ngày Một trong những lý do khiến nhiều người thất bại là họ bắt đầu quá lớn. Họ muốn: Tập thể dục mỗi ngày hai tiếng. Đọc năm mươi trang sách mỗi ngày. Dậy lúc năm giờ sáng. Học một ngoại ngữ trong vài tháng. Tiết kiệm một nửa thu nhập. Cắt bỏ hoàn toàn mọi thói quen xấu. Những mục tiêu đó có thể rất tốt. Nhưng nếu khả năng duy trì chưa đủ, kế hoạch quá lớn sẽ nhanh chóng tạo ra cảm giác quá tải. Sau vài ngày, họ bỏ cuộc. Rồi họ kết luận: “Tôi thiếu kỷ luật.” Thực ra đôi khi vấn đề không phải là thiếu kỷ luật. Vấn đề là bạn đã đặt yêu cầu quá cao ngay từ đầu. Hãy bắt đầu nhỏ. Mười phút tập luyện. Năm trang sách. Mười phút học kỹ năng mới. Một khoản tiết kiệm nhỏ. Một thói quen duy nhất. Khi đã duy trì được, hãy tăng dần. Thành công lâu dài không cần khởi đầu hoành tráng. Nó cần một khởi đầu đủ nhỏ để bạn không bỏ cuộc. 4. Những thay đổi nhỏ tạo ra sức mạnh lớn theo thời gian Hãy tưởng tượng bạn có một khoản tiền nhỏ và đều đặn đầu tư trong nhiều năm. Mỗi khoản đóng góp riêng lẻ có thể rất nhỏ. Nhưng thời gian tạo ra sức mạnh cộng dồn. Thói quen cũng hoạt động theo nguyên lý tương tự. Một ngày không đọc sách có vẻ không đáng kể. Một ngày không tập thể dục có vẻ không đáng kể. Một ngày tiêu quá tay có vẻ không đáng kể. Một ngày trì hoãn công việc có vẻ không đáng kể. Nhưng vấn đề nằm ở sự lặp lại. Một hành động nhỏ lặp lại hàng trăm lần sẽ không còn nhỏ nữa. Bạn có thể không nhìn thấy sự thay đổi từng ngày. Nhưng sau một thời gian đủ dài, khoảng cách giữa người duy trì và người bỏ cuộc có thể trở nên rất lớn. Đó là lý do đừng coi thường những việc nhỏ. 5. Kỷ luật tài chính bắt đầu từ những thói quen rất đơn giản Nhiều người muốn trở nên giàu có nhưng lại chỉ quan tâm đến cách kiếm thật nhiều tiền. Trong khi đó, cách bạn sử dụng số tiền đang có cũng quan trọng không kém.

Một người kiếm nhiều nhưng tiêu hết có thể vẫn không tích lũy được tài sản. Một người kiếm vừa phải nhưng có thói quen tiết kiệm, kiểm soát chi tiêu và đầu tư hợp lý có thể xây dựng nền tảng tài chính vững chắc theo thời gian. Kỷ luật tài chính không nhất thiết bắt đầu bằng những quyết định lớn. Nó có thể bắt đầu bằng: Biết mình đang tiêu tiền vào đâu. Không mua chỉ vì cảm xúc nhất thời. Có một khoản tiết kiệm đều đặn. Không để mức sống tăng nhanh hơn thu nhập. Suy nghĩ trước khi vay tiền. Phân biệt nhu cầu và mong muốn. Những nguyên tắc nghe có vẻ đơn giản. Nhưng chính những điều đơn giản được duy trì lâu dài mới tạo ra khác biệt. 6. Kỷ luật trong công việc giúp tài năng trở thành kết quả Tài năng là lợi thế. Nhưng tài năng không được rèn luyện sẽ nhanh chóng bị vượt qua bởi năng lực được xây dựng bằng kỷ luật. Một người rất thông minh nhưng thường xuyên trì hoãn có thể thua một người bình thường nhưng làm việc đều đặn. Một người có nhiều ý tưởng nhưng không hoàn thành có thể thua một người có ít ý tưởng hơn nhưng luôn biến ý tưởng thành sản phẩm. Một người có năng khiếu viết nhưng chỉ viết khi có cảm hứng có thể thua người viết một cách đều đặn mỗi ngày. Thành quả thường thuộc về người hoàn thành, không chỉ thuộc về người có tiềm năng. Vì vậy, hãy xây dựng những nguyên tắc làm việc cố định. Giờ nào làm việc sâu. Giờ nào trả lời tin nhắn. Giờ nào học. Giờ nào nghỉ. Khi lịch trình được thiết kế hợp lý, bạn giảm số lần phải đưa ra quyết định. Và càng ít quyết định không cần thiết, bạn càng có năng lượng cho những việc quan trọng. 7. Môi trường quan trọng hơn ý chí Có một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng chỉ cần đủ mạnh mẽ thì chúng ta có thể chống lại mọi cám dỗ. Nhưng con người không phải lúc nào cũng mạnh. Nếu điện thoại liên tục hiện thông báo, bạn rất dễ mất tập trung. Nếu đồ ăn không lành mạnh luôn ở ngay trước mặt, bạn dễ ăn nhiều hơn. Nếu môi trường xung quanh toàn những người thích than phiền, bạn dễ bị ảnh hưởng. Nếu bàn làm việc đầy những thứ gây xao nhãng, việc tập trung sẽ khó hơn. Vì vậy, thay vì chỉ cố gắng dùng ý chí để chống lại môi trường, hãy thiết kế môi trường để hỗ trợ thói quen tốt. Muốn đọc sách, đặt sách ở nơi dễ nhìn.

Muốn tập thể dục, chuẩn bị quần áo từ tối hôm trước. Muốn tiết kiệm, tự động chuyển một phần thu nhập sang tài khoản tiết kiệm. Muốn giảm sử dụng điện thoại, tắt những thông báo không cần thiết. Khi môi trường được thiết kế đúng, việc tốt trở nên dễ dàng hơn. 8. Hãy xây dựng thói quen dựa trên con người bạn muốn trở thành Có một cách mạnh mẽ để xây dựng thói quen: Đừng chỉ hỏi: “Tôi muốn đạt được điều gì?” Hãy hỏi: “Tôi muốn trở thành người như thế nào?” Nếu muốn khỏe mạnh, đừng chỉ nghĩ “tôi muốn giảm cân”. Hãy nghĩ: “Tôi là người biết chăm sóc cơ thể.” Nếu muốn đọc sách, đừng chỉ nghĩ: “Tôi muốn đọc hai mươi cuốn mỗi năm.” Hãy nghĩ: “Tôi là người ham học.” Nếu muốn quản lý tiền tốt, hãy nghĩ: “Tôi là người có trách nhiệm với tiền bạc.” Khi một hành động phù hợp với hình ảnh bạn muốn trở thành, bạn sẽ dễ duy trì hơn. Bạn không tập thể dục chỉ vì một con số trên cân. Bạn tập vì bạn coi mình là một người khỏe mạnh. Bạn không đọc sách chỉ để hoàn thành mục tiêu. Bạn đọc vì bạn là người luôn học hỏi. Thói quen mạnh nhất thường bắt đầu từ bản sắc. 9. Đừng để một ngày tệ biến thành một tuần tệ Không ai duy trì kỷ luật hoàn hảo. Sẽ có ngày bạn bỏ tập. Có ngày bạn tiêu quá tay. Có ngày bạn trì hoãn. Có ngày bạn ăn uống không đúng kế hoạch. Có ngày bạn hoàn toàn mất động lực. Điều đó không đáng sợ. Điều đáng sợ là sau một ngày thất bại, bạn nghĩ: “Đã phá rồi thì thôi.” Một bữa ăn không lành mạnh không phá hỏng sức khỏe. Một ngày không tập không phá hỏng thể lực. Một ngày tiêu quá tay không phá hỏng kế hoạch tài chính. Nhưng nếu một ngày trở thành một tuần, một tuần thành một tháng, vấn đề sẽ lớn hơn. Vì vậy, hãy nhớ một nguyên tắc đơn giản: Có thể thất bại một lần, nhưng đừng thất bại hai lần liên tiếp nếu có thể tránh được. Ngày mai quay lại. Không cần hoàn hảo. Chỉ cần tiếp tục. 10. Kỷ luật không có nghĩa là ép bản thân đến kiệt sức Một số người hiểu sai về kỷ luật. Họ nghĩ rằng người kỷ luật phải làm việc liên tục, không được nghỉ ngơi và luôn phải vượt qua giới hạn. Không phải vậy. Kỷ luật thực sự còn bao gồm khả năng nghỉ ngơi đúng lúc. Cơ thể cần phục hồi. Bộ não cần khoảng trống. Cảm xúc cần được chăm sóc.

Một người làm việc quá sức trong thời gian dài cuối cùng có thể mất năng lượng để duy trì chính những thói quen mà họ đang cố xây dựng. Vì vậy, hãy có kỷ luật cả trong việc nghỉ. Ngủ đủ. Nghỉ giữa các khoảng làm việc. Dành thời gian cho gia đình. Có những khoảng thời gian không làm gì để đầu óc phục hồi. Mục tiêu không phải là biến cuộc sống thành một cỗ máy năng suất. Mục tiêu là xây dựng một cuộc sống bền vững. 11. Kỷ luật giúp bạn giữ lời hứa với chính mình Mỗi khi bạn đặt ra một mục tiêu rồi liên tục bỏ cuộc, bạn không chỉ mất kết quả. Bạn còn dần mất niềm tin vào chính mình. Bạn nói: “Ngày mai tôi sẽ bắt đầu.” Nhưng ngày mai lại không bắt đầu. Bạn nói: “Từ tháng sau tôi sẽ tiết kiệm.” Nhưng tháng sau lại tiếp tục tiêu như cũ. Sau nhiều lần như vậy, trong sâu thẳm bạn bắt đầu nghi ngờ chính lời nói của mình. Ngược lại, mỗi lần bạn đặt một mục tiêu nhỏ và hoàn thành nó, bạn xây dựng lại niềm tin. Bạn nói sẽ đọc năm trang và bạn đọc. Bạn nói sẽ đi bộ hai mươi phút và bạn đi. Bạn nói sẽ tiết kiệm một khoản nhỏ và bạn thực hiện. Những chiến thắng nhỏ ấy gửi cho não bộ một thông điệp: “Tôi là người có thể tin tưởng chính mình.” Đó là một loại sức mạnh rất lớn. 12. Đừng theo đuổi cảm giác hoàn hảo, hãy theo đuổi sự nhất quán Có người bắt đầu rất mạnh. Họ làm mọi thứ hoàn hảo trong một tuần. Nhưng sau đó mệt mỏi và bỏ cuộc. Có người bắt đầu rất bình thường. Họ chỉ làm một chút mỗi ngày. Nhưng họ duy trì trong nhiều năm. Ai có khả năng đi xa hơn? Thông thường, không phải người bắt đầu mạnh nhất. Mà là người duy trì lâu nhất. Cuộc sống giống như một cuộc chạy đường dài. Bạn không cần chạy nhanh nhất trong ngày đầu tiên. Bạn cần một tốc độ mà mình có thể duy trì. Đó là lý do những thói quen đơn giản thường mạnh hơn những kế hoạch quá tham vọng. 13. Hãy tập trung vào hệ thống thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu Mục tiêu cho bạn biết mình muốn đi đâu. Hệ thống quyết định bạn có đi đến đó hay không. Mục tiêu: “Tôi muốn đọc 20 cuốn sách.” Hệ thống: “Mỗi tối tôi đọc 20 phút.” Mục tiêu: “Tôi muốn tiết kiệm 100 triệu.” Hệ thống: “Mỗi khi nhận thu nhập, tôi tự động dành một phần để tiết kiệm.” Mục tiêu: “Tôi muốn khỏe hơn.” Hệ thống: “Tôi tập luyện vào những ngày cố định trong tuần.”

Mục tiêu: “Tôi muốn trở thành chuyên gia.” Hệ thống: “Mỗi ngày tôi dành thời gian học và thực hành chuyên môn.” Khi hệ thống tốt, kết quả trở thành hệ quả tự nhiên của những hành động được lặp lại. 14. Những thói quen hôm nay đang âm thầm tạo ra tương lai của bạn Bạn của năm năm tới có thể được quyết định bởi những gì bạn làm hôm nay. Nếu mỗi ngày bạn học thêm một chút, bạn sẽ có một nền tảng kiến thức khác. Nếu mỗi ngày bạn rèn luyện, sức khỏe sẽ khác. Nếu mỗi tháng bạn tiết kiệm, tài chính sẽ khác. Nếu mỗi ngày bạn giữ lời hứa, uy tín sẽ khác. Nếu mỗi ngày bạn làm việc có chất lượng, sự nghiệp sẽ khác. Điều đáng sợ là quá trình này diễn ra rất chậm nên chúng ta thường không nhận ra. Không ai thức dậy vào một buổi sáng và đột nhiên trở nên khỏe mạnh. Không ai thức dậy và đột nhiên có một sự nghiệp vững chắc. Không ai tự nhiên có kỷ luật. Mọi thứ đều được xây dựng. Tương lai không xuất hiện một cách bất ngờ. Nó được tích lũy từ những lựa chọn lặp lại mỗi ngày. 15. Hãy bắt đầu bằng một thói quen nhỏ nhưng có sức ảnh hưởng lớn Bạn không cần thay đổi toàn bộ cuộc sống ngay ngày mai. Hãy chọn một thứ. Một thói quen mà nếu duy trì trong một năm, cuộc sống của bạn chắc chắn tốt hơn. Có thể là: Đọc mười trang sách mỗi ngày. Tập thể dục hai mươi phút. Ghi lại chi tiêu. Học một kỹ năng mới. Dậy sớm hơn một chút. Đi ngủ đúng giờ. Dành một khoảng thời gian làm việc không bị gián đoạn. Mỗi ngày hoàn thành một việc quan trọng trước khi giải trí. Hãy chọn một việc. Làm nhỏ. Làm đều. Theo dõi. Điều chỉnh. Rồi sau khi thói quen đầu tiên trở nên tự nhiên, hãy xây dựng thói quen thứ hai. Đừng vội vàng. Bạn không cần biến thành một con người hoàn toàn khác trong một tuần. Bạn chỉ cần trở thành một phiên bản tốt hơn một chút mỗi ngày. KẾT LUẬN: Cuộc đời được xây bằng những ngày bình thường Nhiều người chờ một cơ hội lớn để thay đổi cuộc đời. Họ chờ một công việc tốt hơn. Một khoản tiền lớn. Một người đặc biệt. Một cơ hội kinh doanh. Một thời điểm hoàn hảo. Nhưng cuộc đời thường không thay đổi nhờ một khoảnh khắc kỳ diệu. Nó thay đổi từ những buổi sáng bình thường. Những tối bình thường. Những quyết định không ai nhìn thấy. Những lần bạn chọn học thay vì lướt mạng. Chọn tiết kiệm thay vì tiêu hết.

Chọn tập luyện thay vì trì hoãn. Chọn hoàn thành thay vì bỏ cuộc. Chọn im lặng suy nghĩ thay vì phản ứng nóng giận. Không ai vỗ tay cho những điều đó. Nhưng chính chúng âm thầm tạo nên con người bạn. Hãy nhớ: Kỷ luật không phải là làm những điều phi thường. Kỷ luật là làm những điều bình thường đủ lâu để tạo ra kết quả phi thường. Bạn không cần thắng cuộc đời trong một ngày. Bạn chỉ cần thắng bản thân một chút hôm nay. Ngày mai lại thêm một chút. Ngày kia thêm một chút nữa. Một ngày có thể không tạo ra khác biệt. Nhưng một nghìn ngày thì có. Một thói quen có vẻ nhỏ. Nhưng một thói quen được duy trì trong mười năm có thể trở thành một phần của số phận. Vì vậy, hãy cẩn thận với những điều bạn làm lặp lại. Bởi vì những gì bạn lặp lại sẽ trở thành thói quen. Thói quen sẽ trở thành tính cách. Tính cách sẽ ảnh hưởng đến quyết định. Và những quyết định được lặp lại theo thời gian sẽ tạo nên cuộc đời. Bạn không xây dựng tương lai bằng những gì mình dự định làm. Bạn xây dựng tương lai bằng những gì mình thực sự làm mỗi ngày. Hãy bắt đầu từ hôm nay. Không cần lớn. Không cần hoàn hảo. Chỉ cần đều đặn. Bởi vì cuối cùng, người đi xa nhất không phải lúc nào cũng là người tài giỏi nhất. Mà thường là người biết mình muốn đi đâu, kiên trì bước từng bước nhỏ và không dễ dàng bỏ cuộc trên đường đi.