HNI 07-9

CHƯƠNG 14: GIÀU NHANH VÀ CÁI GIÁ CỦA SỰ NÓNG VỘI

Những rủi ro của tư duy làm giàu bằng mọi giá

Có một giấc mơ rất đẹp mà hầu như ai cũng từng có: một ngày nào đó, mình sẽ trở nên giàu có.

Giấc mơ ấy không sai.

Mong muốn có một cuộc sống tốt hơn, có tài chính vững vàng, có khả năng chăm lo cho gia đình và tự do lựa chọn cuộc sống là một khát vọng chính đáng. Nhưng vấn đề không nằm ở việc muốn giàu. Vấn đề nằm ở câu hỏi:

Ta muốn giàu bằng cách nào?

Trong cuộc đời, có những người mất nhiều năm để xây dựng tài sản, uy tín và năng lực. Nhưng cũng có người muốn đi thật nhanh, muốn có thật nhiều tiền trong thời gian thật ngắn. Khi sự nóng vội trở thành kim chỉ nam, con người rất dễ đánh đổi những giá trị lâu dài để lấy một kết quả trước mắt.

Và đôi khi, cái giá phải trả không chỉ là tiền.

Đó có thể là danh dự, niềm tin, các mối quan hệ, sự bình an và thậm chí là chính con người mình.

1. Giàu không đáng sợ, đáng sợ là muốn giàu bằng mọi giá

Tiền không phải là điều xấu.

Tiền có thể giúp một gia đình vượt qua khó khăn. Tiền có thể tạo ra cơ hội học tập, chăm sóc cha mẹ, xây dựng doanh nghiệp, giúp đỡ cộng đồng và thực hiện những ước mơ lớn.

Nhưng tiền sẽ trở thành nguy hiểm khi nó được đặt cao hơn tất cả các giá trị khác.

Khi một người bắt đầu nghĩ:

"Miễn có tiền là được."

thì đó là lúc những ranh giới đạo đức bắt đầu bị xóa nhòa.

Ban đầu, người ta có thể tự cho phép mình gian dối một chút.

Sau đó là che giấu một sự thật.

Rồi lợi dụng lòng tin của người khác.

Rồi biện minh rằng: "Ai làm kinh doanh cũng phải như vậy."

Cứ mỗi lần bước qua một ranh giới, lương tâm lại trở nên im lặng hơn một chút.

Cho đến một ngày, người ta có thể kiếm được rất nhiều tiền nhưng không còn nhận ra mình đã trở thành một con người khác.

Giàu có mà đánh mất nhân cách thì đó không phải là thành công trọn vẹn.

2. Cái bẫy nguy hiểm nhất là tâm lý muốn giàu thật nhanh

Thời đại hôm nay khiến con người dễ tin rằng thành công có thể đến rất nhanh.

Chúng ta nhìn thấy những người thành công trên mạng xã hội. Ta thấy những chiếc xe sang, những căn nhà đẹp, những chuyến du lịch xa hoa, những doanh nhân thành đạt và những câu chuyện "đổi đời".

Nhưng chúng ta thường chỉ nhìn thấy kết quả, không nhìn thấy những năm tháng phía sau kết quả đó.

Một doanh nghiệp lớn có thể được xây dựng từ hàng chục năm.

Một chuyên gia giỏi có thể đã dành hàng nghìn giờ học tập.

Một người giàu bền vững có thể đã trải qua vô số lần thất bại.

Nhưng người nóng vội thường chỉ nhìn thấy thành quả cuối cùng và muốn có nó ngay lập tức.

Đó chính là lúc những lời mời gọi "làm giàu siêu tốc" trở nên hấp dẫn.

"Không cần kinh nghiệm."

"Không cần vốn lớn."

"Lợi nhuận cực cao."

"Làm ít, kiếm nhiều."

Những lời hứa ấy đánh trúng vào một điểm yếu rất sâu trong con người:

muốn có kết quả lớn nhưng không muốn trả giá bằng thời gian, kỷ luật và năng lực.

3. Lợi nhuận càng lớn, rủi ro càng phải được nhìn thật rõ

Không phải cơ hội lợi nhuận cao nào cũng xấu. Nhưng một nguyên tắc rất quan trọng cần được ghi nhớ:

Không có lợi nhuận cao nào hoàn toàn miễn phí.

Lợi nhuận càng cao thường đi kèm với rủi ro, yêu cầu năng lực, thời gian, vốn, kiến thức hoặc sự bất định tương ứng.

Người thiếu hiểu biết nhưng bị lòng tham thúc đẩy rất dễ đưa ra quyết định mà mình không hiểu rõ.

Họ vay tiền để đầu tư.

Họ dùng tiền của gia đình.

Họ đặt cược toàn bộ tài sản.

Họ nghe theo lời người khác mà không kiểm chứng.

Và khi thất bại, họ không chỉ mất tiền mà còn có thể kéo theo cả những người thân yêu vào vòng xoáy khó khăn.

Một quyết định tài chính đúng không phải là quyết định khiến ta giàu nhanh nhất.

Đó là quyết định mà sau khi đã tính đến rủi ro, ta vẫn có khả năng đứng vững nếu điều xấu xảy ra.

4. Đừng biến lòng tham thành động lực sống

Khát vọng và lòng tham nhìn bên ngoài có thể rất giống nhau.

Khát vọng nói:

"Tôi muốn trở thành người có giá trị hơn."

Lòng tham nói:

"Tôi muốn có nhiều hơn người khác."

Khát vọng thúc đẩy con người học tập, lao động và sáng tạo.

Lòng tham thúc đẩy con người so sánh, chiếm đoạt và bất chấp.

Khát vọng muốn tạo ra giá trị.

Lòng tham chỉ quan tâm đến việc lấy được bao nhiêu.

Đây là một ranh giới rất nhỏ nhưng quyết định cả một cuộc đời.

Nếu mục tiêu kiếm tiền của chúng ta là để tạo ra sản phẩm tốt hơn, phục vụ khách hàng tốt hơn, xây dựng doanh nghiệp tốt hơn và giúp cuộc sống của nhiều người tốt hơn, thì tiền trở thành phần thưởng của giá trị.

Nhưng nếu mục tiêu duy nhất là tiền, con người rất dễ biến mọi thứ thành công cụ để phục vụ lòng tham.

Khi đó, khách hàng trở thành "con số".

Đối tác trở thành "nguồn lợi".

Nhân viên trở thành "công cụ".

Bạn bè trở thành "mối quan hệ có thể khai thác".

Và cuối cùng, chính bản thân mình cũng trở thành một cỗ máy chạy theo tiền.

5. Cái giá của sự nóng vội

Sự nóng vội thường khiến con người muốn bỏ qua những bước tưởng như chậm chạp nhưng lại vô cùng quan trọng.

Muốn giàu nhưng không muốn học.

Muốn làm chủ nhưng không muốn rèn năng lực.

Muốn doanh nghiệp lớn nhưng không muốn xây hệ thống.

Muốn được người khác tin tưởng nhưng không muốn giữ chữ tín.

Muốn thành công nhưng không muốn trải qua thất bại.

Nhưng cuộc đời không vận hành theo mong muốn của chúng ta.

Cây lớn không thể lớn trong một đêm.

Một con người trưởng thành cũng không thể được tạo nên trong một ngày.

Tài sản bền vững cần thời gian.

Uy tín cần thời gian.

Năng lực cần thời gian.

Một doanh nghiệp có văn hóa cần thời gian.

Một cuộc đời đáng sống cũng cần thời gian.

Vì vậy, nếu phải lựa chọn giữa giàu nhanh và giàu bền vững, hãy đủ tỉnh táo để hiểu rằng tốc độ không phải lúc nào cũng là lợi thế.

Có những con đường càng đi nhanh, ta càng dễ đi sai.

6. Làm giàu bằng giá trị, không bằng thủ thuật

Cách làm giàu bền vững nhất không phải là tìm cách lấy tiền từ người khác.

Mà là tìm cách tạo ra nhiều giá trị hơn cho người khác.

Hãy tự hỏi:

Tôi giải quyết vấn đề gì?

Tôi giúp khách hàng tốt hơn ở đâu?

Tôi tạo ra sản phẩm gì?

Tôi đang làm cuộc sống của người khác thuận tiện hơn, tốt đẹp hơn hay hiệu quả hơn như thế nào?

Khi những câu hỏi ấy trở thành trung tâm, tiền sẽ được nhìn nhận đúng vị trí.

Tiền là kết quả.

Giá trị là nguyên nhân.

Nếu chỉ săn đuổi kết quả mà bỏ quên nguyên nhân, chúng ta có thể kiếm được tiền trong một thời gian, nhưng rất khó giữ được nó lâu dài.

Ngược lại, nếu tập trung xây dựng năng lực, uy tín, sản phẩm, con người và hệ thống, tài sản sẽ có nền móng để phát triển.

Đừng hỏi: "Làm sao để kiếm được thật nhiều tiền?"

Hãy hỏi:

"Làm sao để tôi trở thành người có khả năng tạo ra thật nhiều giá trị?"

Câu hỏi thứ hai có thể thay đổi cả cuộc đời.

7. Chậm không có nghĩa là thất bại

Có những giai đoạn trong cuộc đời, ta cảm thấy mình đi quá chậm.

Bạn bè thành công trước.

Người khác mua nhà trước.

Người khác có doanh nghiệp trước.

Người khác kiếm được nhiều tiền hơn.

Và chúng ta bắt đầu hoài nghi chính mình.

Nhưng mỗi người có một hành trình khác nhau.

Có người đi nhanh nhưng sớm kiệt sức.

Có người đi chậm nhưng đi rất xa.

Có người nổi tiếng sớm nhưng đánh mất mình.

Có người âm thầm nhiều năm rồi mới tạo nên một giá trị lớn.

Điều quan trọng không phải là ta đến đích trước ai.

Điều quan trọng là khi đến đó, ta còn là một con người mà chính mình có thể tự hào hay không.

8. Giàu có đích thực là sự cân bằng

Một người giàu thật sự không chỉ có tài khoản nhiều tiền.

Họ còn có sức khỏe để tận hưởng cuộc sống.

Có gia đình để yêu thương.

Có bạn bè để sẻ chia.

Có cộng đồng để đóng góp.

Có uy tín để người khác tin tưởng.

Có nhân cách để khi đứng trước gương, họ không cần phải trốn tránh chính mình.

Tiền là một phần của sự giàu có.

Nhưng không phải toàn bộ sự giàu có.

Nếu có rất nhiều tiền nhưng mất ngủ mỗi đêm vì sợ hãi, đó chưa chắc là giàu.

Nếu có tài sản nhưng không còn ai tin tưởng, đó chưa chắc là giàu.

Nếu thành công nhưng gia đình tan vỡ, sức khỏe cạn kiệt và tâm hồn trống rỗng, đó cũng chưa chắc là thành công.

Sự giàu có lớn nhất là khi vật chất đi lên mà nhân cách không đi xuống.

9. Hãy đi nhanh, nhưng đừng đi mù

Không ai nói rằng chúng ta phải sống chậm.

Thời đại mới đòi hỏi tốc độ.

Cần học nhanh hơn.

Làm việc thông minh hơn.

Ứng dụng công nghệ tốt hơn.

Nắm bắt cơ hội nhanh hơn.

Nhưng nhanh không có nghĩa là vội.

Nhanh là khả năng hành động quyết đoán sau khi đã hiểu vấn đề.

Vội là hành động trước khi hiểu hậu quả.

Nhanh có chiến lược.

Vội có cảm xúc.

Nhanh biết mình đang đi đâu.

Vội chỉ muốn đến nơi càng sớm càng tốt.

Vì vậy, hãy giữ tốc độ của đôi chân nhưng phải giữ sự tỉnh thức của tâm trí.

 

LỜI NHẮN CUỐI CHƯƠNG

Đừng xấu hổ vì mình chưa giàu.

Hãy xấu hổ nếu vì muốn giàu mà đánh mất chính mình.

Đừng sợ mình đi chậm.

Hãy sợ mình đi sai đường.

Đừng chỉ hỏi bao giờ mình có thật nhiều tiền.

Hãy hỏi:

"Khi có nhiều tiền hơn, tôi sẽ trở thành người như thế nào?"

Bởi cuối cùng, tiền chỉ phóng đại những gì đang tồn tại bên trong một con người.

Nếu bên trong là lòng tốt, tiền có thể giúp lòng tốt lan tỏa.

Nếu bên trong là trí tuệ, tiền có thể tạo ra những giá trị lớn.

Nếu bên trong là lòng tham, tiền có thể làm lòng tham lớn hơn.

Vì vậy, trước khi học cách kiếm nhiều tiền hơn, hãy học cách làm một con người có giá trị hơn.

Giàu nhanh có thể khiến người khác nhìn thấy bạn.

Giàu bền vững khiến người khác tin tưởng bạn.

Nhưng giàu có cả vật chất lẫn nhân cách mới khiến cuộc đời bạn thật sự có ý nghĩa.

Hãy đi nhanh khi cần thiết.

Nhưng đừng bao giờ nóng vội đến mức đánh đổi chữ Tín, chữ Tâm và nhân cách của mình.

Bởi có những thứ mất đi có thể kiếm lại bằng tiền.

Nhưng có những thứ một khi đã mất, cả đời cũng chưa chắc mua lại được.