HNI 10/9

CHƯƠNG 27. LỢI NHUẬN VÀ GIỚI HẠN ĐẠO ĐỨC

Không phải mọi khoản lợi nhuận đều đáng để theo đuổi.

1. Lợi nhuận không phải là mục tiêu duy nhất

Kinh doanh cần lợi nhuận. Không có lợi nhuận, doanh nghiệp khó tồn tại, người lao động khó có thu nhập, nhà đầu tư khó tiếp tục đồng hành và những giá trị tốt đẹp mà doanh nghiệp muốn tạo ra cũng khó được duy trì.

Nhưng lợi nhuận không phải là tất cả.

Một doanh nghiệp có thể kiếm được rất nhiều tiền trong thời gian ngắn bằng cách bán sản phẩm kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật, khai thác nỗi sợ của khách hàng, bóc lột người lao động hoặc tận dụng những lỗ hổng của thị trường. Trên bảng cân đối kế toán, đó có thể là lợi nhuận. Nhưng trên bảng cân đối của đạo đức, đó có thể là một khoản nợ.

Bởi vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là:

“Ta kiếm được bao nhiêu tiền?”

Mà còn phải là:

“Khoản tiền này được tạo ra bằng cách nào?”

Có những đồng tiền làm doanh nghiệp lớn lên.

Cũng có những đồng tiền khiến con người nhỏ lại.

Có những khoản lợi nhuận tạo ra sự thịnh vượng cho nhiều người. Có những khoản lợi nhuận được xây dựng trên sự thiệt thòi của người khác.

Người làm kinh doanh có trí tuệ phải biết phân biệt hai điều đó.

2. Có những ranh giới không nên bước qua

Đạo đức trong kinh doanh không phải là lời nói trang trí trên khẩu hiệu của doanh nghiệp. Đạo đức chính là những giới hạn mà chúng ta tự đặt ra cho mình ngay cả khi không ai nhìn thấy.

Khi một doanh nghiệp đứng trước cơ hội kiếm thêm lợi nhuận bằng cách giảm chất lượng sản phẩm nhưng khách hàng khó nhận biết, đâu là lựa chọn?

Khi có thể che giấu một khuyết điểm để ký được hợp đồng lớn, đâu là lựa chọn?

Khi có thể ép người lao động làm việc quá sức để giảm chi phí, đâu là lựa chọn?

Khi có thể đưa ra những lời quảng cáo quá mức để bán được nhiều hàng hơn, đâu là lựa chọn?

Pháp luật có thể quy định một số giới hạn tối thiểu. Nhưng đạo đức đòi hỏi chúng ta phải tự đặt ra những giới hạn cao hơn.

Không phải điều gì pháp luật chưa cấm cũng là điều đáng làm.

Đó chính là khoảng c