CHƯƠNG 41. 10 NGUYÊN TẮC SỐNG CÓ ĐỨC

Bộ nguyên tắc thực hành hằng ngày

Đạo đức không nằm ở những lời nói hay, mà nằm trong cách một con người lựa chọn khi không có ai quan sát. Một người có thể nói về lòng tốt rất nhiều, nhưng giá trị thật sự của họ được thể hiện qua từng hành động nhỏ: cách họ đối xử với cha mẹ, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, đối tác, người yếu thế và cả những người không thể mang lại lợi ích cho mình.

Sống có đức không có nghĩa là trở thành một con người hoàn hảo. Sống có đức là mỗi ngày biết tự soi lại mình, biết điều gì nên làm, điều gì không nên làm và đủ bản lĩnh để lựa chọn điều đúng ngay cả khi điều đúng không phải lúc nào cũng đem lại lợi ích trước mắt.

Dưới đây là 10 nguyên tắc sống có đức có thể thực hành mỗi ngày.

1. SỐNG THẬT – KHÔNG DỐI MÌNH, KHÔNG DỐI NGƯỜI

Sự trung thực là nền móng đầu tiên của nhân cách.

Trước khi yêu cầu người khác tin mình, hãy học cách sống thật với chính mình. Dám nhận mình sai, dám nói “tôi chưa biết”, dám thừa nhận khuyết điểm và dám sửa chữa là biểu hiện của một người trưởng thành.

Đừng vì một lợi ích nhỏ mà đánh đổi sự thật. Một lời nói dối có thể giúp chúng ta vượt qua một tình huống trước mắt, nhưng nhiều lời nói dối sẽ tạo nên một cuộc đời thiếu niềm tin.

Thực hành mỗi ngày:

  • Nói đúng sự thật.

  • Không bóp méo thông tin để có lợi cho mình.

  • Khi sai, nhận lỗi thay vì tìm người để đổ lỗi.

  • Không xây dựng hình ảnh giả tạo về bản thân.

2. GIỮ CHỮ TÍN – ĐÃ HỨA THÌ CỐ GẮNG THỰC HIỆN

Chữ tín là cây cầu nối con người với con người.

Một người có thể chưa giàu, chưa giỏi, chưa thành công, nhưng nếu giữ được chữ tín thì vẫn có thể xây dựng tương lai. Ngược lại, một người có nhiều tiền nhưng thường xuyên thất hứa sẽ dần đánh mất niềm tin của mọi người.

Hãy cẩn trọng trước khi nói “tôi sẽ làm”. Nhưng một khi đã cam kết, hãy xem lời hứa của mình như một trách nhiệm.

Thực hành mỗi ngày:

  • Không hứa những điều mình không thể làm.

  • Đúng giờ khi đã cam kết.

  • Hoàn thành công việc đúng trách nhiệm.

  • Nếu có sự cố, chủ động thông báo thay vì im lặng.

3. BIẾT ƠN – NHỚ NGƯỜI ĐÃ GIÚP MÌNH

Không ai trưởng thành hoàn toàn bằng sức của riêng mình.

Phía sau mỗi thành công thường có bóng dáng của cha mẹ, thầy cô, bạn bè, cộng sự, khách hàng và những người đã từng giúp đỡ chúng ta trên hành trình cuộc đời.

Biết ơn không có nghĩa là mang ơn một cách nặng nề. Biết ơn là hiểu giá trị của những điều mình đã nhận được và biết trao lại giá trị cho cuộc đời.

Thực hành mỗi ngày:
Mỗi ngày hãy nhớ đến ít nhất một người đã giúp mình. Một lời cảm ơn chân thành đôi khi có thể làm ấm lòng một con người hơn rất nhiều món quà vật chất.

4. KHÔNG LỢI DỤNG LÒNG TIN CỦA NGƯỜI KHÁC

Có những thứ mất đi có thể kiếm lại được. Nhưng lòng tin một khi bị phá vỡ có thể mất rất nhiều năm mới xây dựng lại.

Người có đức không biến sự tin tưởng của người khác thành công cụ để trục lợi. Trong kinh doanh, không vì lợi nhuận mà bán sản phẩm không phù hợp. Trong quan hệ, không lợi dụng bí mật của người khác để phục vụ lợi ích cá nhân.

Thực hành mỗi ngày:
Hãy tự hỏi trước mỗi quyết định:

“Nếu người khác biết toàn bộ sự thật về việc này, tôi có còn cảm thấy mình đang làm đúng không?”

Nếu câu trả lời là không, hãy dừng lại.

5. BIẾT ĐẶT MÌNH VÀO VỊ TRÍ CỦA NGƯỜI KHÁC

Một trong những biểu hiện đẹp nhất của đạo đức là lòng đồng cảm.

Trước khi phán xét một người, hãy thử nhìn hoàn cảnh của họ. Trước khi trách móc, hãy thử lắng nghe. Trước khi nói một lời có thể làm tổn thương người khác, hãy tự hỏi nếu mình là người nghe, mình sẽ cảm thấy thế nào.

Đồng cảm không có nghĩa là đồng ý với tất cả mọi người. Đồng cảm là hiểu con người trước khi phán xét hành vi.

Thực hành mỗi ngày:

  • Lắng nghe nhiều hơn.

  • Không vội kết luận về người khác.

  • Không dùng điểm yếu của người khác để chế giễu.

  • Giúp đỡ khi mình có khả năng.

6. KHÔNG THAM LỢI BẤT CHÍNH

Tiền bạc là cần thiết, nhưng cách chúng ta kiếm tiền quan trọng không kém số tiền chúng ta kiếm được.

Một khoản lợi nhuận có được bằng sự lừa dối có thể đem lại tiền trong ngắn hạn nhưng làm nghèo đi nhân cách trong dài hạn.

Người sống có đức hiểu rằng không phải mọi cơ hội kiếm tiền đều đáng để nắm lấy.

Thực hành mỗi ngày:
Trước một cơ hội có lợi cho mình, hãy đặt ba câu hỏi:

  1. Điều này có hợp pháp không?

  2. Điều này có công bằng với người khác không?

  3. Điều này có khiến tôi phải xấu hổ nếu một ngày mọi người biết sự thật không?

Nếu một lợi ích đòi hỏi chúng ta đánh đổi nhân cách, cái giá ấy quá đắt.

7. BIẾT GIỮ MIỆNG – KHÔNG GÂY HẠI BẰNG LỜI NÓI

Có những vết thương không chảy máu nhưng có thể tồn tại rất lâu.

Một lời xúc phạm, một tin đồn, một câu nói thiếu suy nghĩ có thể phá vỡ một mối quan hệ được xây dựng trong nhiều năm.

Người có đức không dùng lời nói để hạ thấp người khác nhằm nâng mình lên.

Thực hành mỗi ngày:
Trước khi nói, hãy nhớ ba điều:

Đúng – Cần – Tử tế.

Nếu điều mình sắp nói không đúng, không cần thiết hoặc không mang lại giá trị, đôi khi im lặng là lựa chọn tốt nhất.

8. SỐNG CÓ TRÁCH NHIỆM VỚI GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI

Đạo đức không chỉ thể hiện trong những việc lớn. Nó bắt đầu từ trách nhiệm rất gần gũi.

Một người thành công nhưng bỏ bê cha mẹ, vô trách nhiệm với gia đình, thiếu trung thực với cộng sự thì thành công ấy vẫn chưa trọn vẹn.

Khi có nhiều hơn, trách nhiệm cũng phải lớn hơn.

Thực hành mỗi ngày:

  • Quan tâm đến gia đình.

  • Làm tốt công việc của mình.

  • Tôn trọng cộng đồng.

  • Không xả rác, không phá hoại môi trường.

  • Giúp đỡ người khác trong khả năng của mình.

9. BIẾT SỬA MÌNH MỖI NGÀY

Không ai sống đúng trong mọi hoàn cảnh.

Điều quan trọng không phải là chúng ta chưa từng sai, mà là sau mỗi sai lầm, chúng ta có trở thành phiên bản tốt hơn hay không.

Một người có đức luôn có khả năng tự soi mình.

Cuối mỗi ngày, hãy dành vài phút để hỏi:

Hôm nay tôi đã làm điều gì tốt?
Tôi đã làm ai tổn thương không?
Tôi có điều gì cần sửa?
Ngày mai tôi có thể trở thành người tốt hơn ở điểm nào?

Sự tự kiểm điểm mỗi ngày chính là chiếc gương giúp con người trưởng thành.

10. LÀM ĐIỀU ĐÚNG NGAY CẢ KHI KHÔNG AI NHÌN THẤY

Đây là nguyên tắc cao nhất của đời sống có đức.

Nếu chỉ làm điều tốt khi có người nhìn thấy, đó có thể là hình ảnh. Nhưng nếu vẫn làm điều đúng khi không ai biết, đó mới là nhân cách.

Hãy trả lại món đồ mình nhặt được dù không ai biết. Hãy giữ lời hứa dù người khác không thể kiểm chứng. Hãy từ chối lợi ích không chính đáng dù chẳng ai phát hiện.

Bởi cuối cùng, người chứng kiến cuộc đời mình nhiều nhất chính là chính mình.

BỘ THỰC HÀNH 10 NGUYÊN TẮC MỖI NGÀY

Mỗi buổi sáng, hãy tự nhắc:

Tôi sẽ sống thật.
Tôi sẽ giữ chữ tín.
Tôi sẽ biết ơn.
Tôi sẽ không lợi dụng lòng tin.
Tôi sẽ biết đồng cảm.
Tôi sẽ không tham lợi bất chính.
Tôi sẽ cẩn trọng với lời nói.
Tôi sẽ sống có trách nhiệm.
Tôi sẽ sửa mình mỗi ngày.
Và tôi sẽ làm điều đúng ngay cả khi không ai nhìn thấy.

Nếu thực hành được 10 nguyên tắc ấy trong một ngày, hãy tiếp tục thực hành trong ngày thứ hai.

Một ngày tạo thành một thói quen.
Một thói quen tạo thành một tính cách.
Một tính cách tạo thành một cuộc đời.

Sống có đức không phải để trở thành người được tất cả mọi người ca ngợi. Sống có đức là để khi nhìn lại cuộc đời mình, ta có thể bình thản nói rằng: “Tôi đã cố gắng sống một cuộc đời tử tế, ngay thẳng và có ích.”

Đó chính là một trong những thành công lớn nhất của một con người.