CHƯƠNG 8: VUA PHẢI ĐƯỢC BẢO VỆ

 

Ở Chương 7, chúng ta đã nói về quyền lực của sự giới hạn.

 

Vua không làm tất cả.

 

Vua biết trao quyền.

 

Vua biết đứng lùi lại đúng lúc để những quân cờ khác phát huy sức mạnh.

 

Nhưng khi Vua là quân cờ quan trọng nhất, một câu hỏi khác xuất hiện:

 

Ai bảo vệ Vua?

 

Trong một tổ chức, người đứng đầu thường là người có quyền lực lớn nhất, nhưng cũng có thể là người chịu nhiều áp lực nhất.

 

Mọi vấn đề lớn đều có thể tìm đến người đứng đầu.

 

Mọi quyết định khó đều có thể chờ người đứng đầu.

 

Mọi sai sót nghiêm trọng đều có thể đẩy lên người đứng đầu.

 

Nếu không có một hệ thống quản trị đủ tốt, chính người sáng lập có thể trở thành nút thắt của cả tổ chức.

 

Vì vậy, bảo vệ Vua không phải là nuông chiều Vua.

 

Bảo vệ Vua là bảo vệ khả năng lãnh đạo, sự ổn định và tương lai của cả bàn cờ.

 

1. Bảo vệ Vua khỏi quá tải

 

Một người đứng đầu có thể rất nhiệt huyết.

 

Nhưng nhiệt huyết không đồng nghĩa với khả năng làm vô hạn.

 

Một ngày chỉ có 24 giờ.

 

Một bộ não cũng có giới hạn.

 

Nếu người sáng lập phải xử lý từ chiến lược lớn đến những công việc nhỏ nhất, từ tuyển dụng đến từng khách hàng, từ tài chính đến truyền thông, từ công nghệ đến vận hành, thì sớm muộn cũng xuất hiện quá tải.

 

Khi quá tải, những quyết định quan trọng có thể bị chậm lại.

 

Những vấn đề nhỏ chiếm hết thời gian dành cho vấn đề lớn.

 

Người đứng đầu mất khả năng nhìn toàn cảnh.

 

Đó là lý do tổ chức cần phân quyền và phân công rõ ràng.

 

Vua phải có thời gian để nhìn bàn cờ.

 

Nếu Vua chỉ bận xử lý từng quân cờ, Vua sẽ không còn thời gian nhìn thấy toàn bộ thế trận.

 

2. Bảo vệ Vua khỏi quyết định tùy tiện

 

Quyền lực tập trung vào một người luôn đi kèm một rủi ro:

 

Một quyết định sai có thể tạo ra ảnh hưởng rất lớn.

 

Người sáng lập có kinh nghiệm, trực giác và tầm nhìn.

 

Nhưng không ai luôn đúng.

 

Vì vậy, một hệ thống tốt không được xây dựng dựa trên niềm tin rằng:

 

“Người đứng đầu lúc nào cũng đúng.”

 

Thay vào đó, cần có dữ liệu, quy trình, nguyên tắc và những người đủ năng lực để phản biện.

 

Một quyết định quan trọng nên được nhìn từ nhiều góc độ.

 

Tài chính nhìn một góc.

 

Pháp lý nhìn một góc.

 

Kinh doanh nhìn một góc.

 

Nhân sự nhìn một góc.

 

Khách hàng nhìn một góc.

 

Người đứng đầu cuối cùng có thể là người quyết định, nhưng quyết định đó nên được đặt trên một nền tảng thông tin đủ rộng.

 

Phản biện đúng không làm yếu Vua.

Phản biện đúng giúp Vua nhìn rõ hơn bàn cờ.

 

3. Bảo vệ khỏi xung đột lợi ích

 

Khi quyền lực lớn tập trung vào một vị trí, vấn đề xung đột lợi ích cần được nhận diện rõ ràng.

 

Một quyết định có thể mang lại lợi ích cho tổ chức nhưng cũng có thể liên quan đến lợi ích cá nhân của người ra quyết định.

 

Vì vậy, quản trị tốt cần có nguyên tắc minh bạch.

 

Những vấn đề có khả năng tạo ra xung đột lợi ích cần được công khai trong phạm vi phù hợp và được xem xét bởi những người có trách nhiệm.

 

Không phải vì nghi ngờ người lãnh đạo.

 

Mà vì cơ chế tốt phải bảo vệ cả người lãnh đạo khỏi những tình huống dễ gây hiểu lầm hoặc tranh chấp.

 

Minh bạch không phải là thiếu niềm tin.

 

Minh bạch là cách bảo vệ niềm tin.

 

4. Bảo vệ tổ chức khỏi sự phụ thuộc vào một cá nhân

 

Một doanh nghiệp mà mọi thứ đều xoay quanh người sáng lập có thể hoạt động nhanh trong giai đoạn đầu.

 

Nhưng càng lớn, sự phụ thuộc ấy càng trở thành rủi ro.

 

Nếu người sáng lập vắng mặt thì sao?

 

Nếu người sáng lập không thể trực tiếp điều hành thì sao?

 

Nếu một quyết định quan trọng cần được đưa ra ngay nhưng người sáng lập không có mặt thì sao?

 

Một tổ chức trưởng thành phải có câu trả lời.

 

Các chức danh quan trọng cần có người có thể thay thế.

 

Các quy trình quan trọng cần được ghi nhận.

 

Kiến thức quan trọng cần được chia sẻ.

 

Quyền hạn cần có cơ chế chuyển giao.

 

Một hệ thống tốt không chỉ biết người đang làm việc gì, mà còn phải biết nếu người đó không còn ở vị trí ấy thì ai có thể tiếp tục.

 

5. Bảo vệ Vua bằng đội ngũ kế nhiệm

 

Một trong những trách nhiệm lớn nhất của người sáng lập là chuẩn bị cho ngày mình không còn trực tiếp điều hành.

 

Đó không phải là chuyện xa vời.

 

Đó là dấu hiệu của một tổ chức trưởng thành.

 

Người sáng lập cần nhìn thấy những người có tiềm năng lãnh đạo.

 

Trao cho họ cơ hội.

 

Giao cho họ trách nhiệm.

 

Cho họ trải nghiệm.

 

Để họ được thử sức.

 

Để họ được mắc lỗi trong phạm vi có thể kiểm soát.

 

Và từng bước trưởng thành.

 

Khi đó, kế nhiệm không phải là một cuộc tìm kiếm vội vàng khi có khủng hoảng.

 

Kế nhiệm trở thành một quá trình được chuẩn bị từ nhiều năm trước.

 

Người sáng lập càng chuẩn bị tốt cho người kế nhiệm, di sản càng có cơ hội đi xa hơn mình.

 

6. Bảo vệ Vua cũng là bảo vệ văn hóa

 

Người đứng đầu không chỉ đại diện cho quyền lực.

 

Họ còn là biểu tượng của văn hóa tổ chức.

 

Nếu người đứng đầu làm việc thiếu nguyên tắc, cấp dưới có thể học theo.

 

Nếu người đứng đầu coi thường quy trình, cấp dưới cũng có thể xem nhẹ quy trình.

 

Nếu người đứng đầu tôn trọng con người, minh bạch và chịu trách nhiệm, những giá trị ấy có cơ hội lan tỏa.

 

Vì vậy, hệ thống quản trị phải vừa bảo vệ người đứng đầu, vừa đặt người đứng đầu trong chính những nguyên tắc mà tổ chức đã xây dựng.

 

Vua được bảo vệ bởi luật chơi, không đứng ngoài luật chơi.

 

Đây là một nguyên tắc rất quan trọng.

 

Bảo vệ không có nghĩa là tạo ra đặc quyền.

 

Bảo vệ có nghĩa là tạo ra một hệ thống giúp người đứng đầu có đủ thời gian, thông tin, đội ngũ và cơ chế kiểm soát để thực hiện đúng vai trò của mình.

 

---

 

HGroup muốn đi đường dài không thể chỉ hỏi:

 

“Ai đang lãnh đạo?”

 

Mà cần hỏi:

 

“Hệ thống lãnh đạo có đủ mạnh để bảo vệ người đứng đầu và bảo vệ cả tổ chức hay chưa?”

 

Bảo vệ Vua khỏi quá tải.

 

Bảo vệ Vua khỏi những quyết định thiếu thông tin.

 

Bảo vệ Vua khỏi xung đột lợi ích.

 

Bảo vệ tổ chức khỏi sự phụ thuộc vào một cá nhân.

 

Và quan trọng nhất:

 

Bảo vệ tương lai bằng cách chuẩn bị người kế nhiệm.

 

Trên bàn cờ, nếu Vua bị đe dọa, tất cả các quân cờ đều phải quan tâm.

 

Trong doanh nghiệp cũng vậy.

 

Khi người đứng đầu được đặt trong một hệ thống quản trị tốt, người đứng đầu có thể tập trung vào những việc quan trọng nhất:

 

nhìn xa, giữ hướng, bảo vệ giá trị và xây dựng tương lai.

 

Vua không thể tự bảo vệ mình bằng cách làm tất cả.

 

Vua được bảo vệ bởi một đội ngũ tốt, một hệ thống tốt và những nguyên tắc tốt.

 

Và khi Vua đã có hệ thống bảo vệ, một câu hỏi tiếp theo lại xuất hiện:

 

Liệu Vua có thể đứng một mình trên bàn cờ?

 

Câu trả lời nằm ở Chương 9 – Vua không thể đứng một mình.