23/09 CHƯƠNG 13. HỌC CÁCH YÊU CHÍNH MÌNH Có một điều rất lạ trong cuộc đời. Chúng ta có thể dành nhiều năm để yêu một người khác, chăm sóc cha mẹ, nuôi dạy con cái, lo cho gia đình, làm việc cho công ty, cố gắng đáp ứng kỳ vọng của xã hội. Nhưng đôi khi, người mà chúng ta quên mất lại chính là mình. Ta biết người khác thích gì. Biết con mình cần gì. Biết cha mẹ mong muốn điều gì. Biết khách hàng muốn gì. Biết cấp trên đánh giá điều gì. Nhưng khi được hỏi: “Còn bạn, bạn thực sự muốn gì?” Chúng ta lại im lặng. Có lẽ đó là một trong những câu hỏi khó nhất của tuổi trưởng thành. Bởi trong suốt nhiều năm, chúng ta đã quen với việc sống cho những vai trò của mình. Là một người con. Một người vợ hoặc người chồng. Một người cha hoặc người mẹ. Một người lao động. Một người lãnh đạo. Một người kiếm tiền. Một người có trách nhiệm. Nhưng phía sau tất cả những vai trò ấy vẫn có một con người. Đó là chính mình. Và đến một lúc nào đó, chúng ta cần quay trở về với con người ấy. Không phải để ích kỷ. Mà để học cách sống một cuộc đời không bỏ quên chính mình. 1. Yêu chính mình không có nghĩa là chỉ nghĩ cho mình Có một sự nhầm lẫn phổ biến rằng yêu bản thân là ích kỷ. Không phải. Ích kỷ là chỉ nhìn thấy lợi ích của mình và không quan tâm đến người khác. Còn yêu chính mình là hiểu rằng bản thân cũng là một con người cần được chăm sóc, tôn trọng và tha thứ. Một người luôn hy sinh cho người khác nhưng trong lòng đầy oán trách chưa chắc đã thực sự hạnh phúc. Một người luôn nói “không sao đâu” nhưng bên trong kiệt sức cũng không phải là người đang sống tốt. Chúng ta có thể yêu gia đình mà vẫn cần thời gian cho mình. Có thể giúp đỡ người khác mà vẫn biết giới hạn. Có thể hy sinh khi cần thiết nhưng không biến cả cuộc đời thành một chuỗi hy sinh. Yêu chính mình là biết rằng mình cũng đáng được quan tâm. 2. Đừng chờ người khác công nhận rồi mới thấy mình có giá trị Khi còn trẻ, chúng ta thường tìm kiếm sự công nhận. Một lời khen khiến ta vui. Một chức vụ khiến ta tự hào. Một mức lương cao khiến ta cảm thấy mình thành công. Một ngôi nhà lớn khiến ta thấy mình đã làm được điều gì đó. Một lời ngưỡng mộ từ người khác khiến ta cảm thấy mình có giá trị.

Nhưng nếu giá trị của mình hoàn toàn phụ thuộc vào ánh mắt của người khác, chúng ta sẽ không bao giờ thật sự tự do. Bởi hôm nay họ khen, ngày mai họ có thể chê. Hôm nay ta thành công, ngày mai có thể thất bại. Hôm nay ta được trọng vọng, một ngày nào đó người khác có thể không còn nhớ đến ta. Nếu mỗi lần người khác thay đổi cách nhìn, ta lại thay đổi cách nhìn về chính mình, thì cuộc đời ta sẽ bị điều khiển bởi những người bên ngoài. Tuổi trưởng thành dạy chúng ta một điều: Giá trị của một con người không nên được quyết định hoàn toàn bởi tiếng vỗ tay. 3. Hãy ngừng nói những lời cay nghiệt với chính mình Có những người rất tử tế với tất cả mọi người, nhưng lại vô cùng khắc nghiệt với bản thân. Họ tha thứ cho người khác nhưng không tha thứ cho chính mình. Họ hiểu một người bạn mắc sai lầm, nhưng lại không cho bản thân quyền được sai. Họ nói: “Tôi thật vô dụng.” “Tôi đã quá muộn.” “Tôi chẳng làm được gì.” “Tại sao tôi lại ngu ngốc như vậy?” Nếu một người bạn thân nói với bạn những lời đó mỗi ngày, bạn có muốn tiếp tục ở bên người ấy không? Có lẽ không. Vậy tại sao chúng ta lại nói những lời như thế với chính mình? Đã đến lúc thay đổi cách đối thoại bên trong. Thay vì: “Tôi đã thất bại.” Hãy thử nói: “Tôi đã có một lần không thành công.” Thay vì: “Tôi quá già để bắt đầu.” Hãy nói: “Tôi đang bắt đầu ở một độ tuổi khác.” Thay vì: “Tôi đã lãng phí cuộc đời.” Hãy nói: “Từ hôm nay, tôi muốn sử dụng phần đời còn lại tốt hơn.” Một vài từ ngữ có thể không thay đổi hoàn cảnh. Nhưng chúng có thể thay đổi cách chúng ta nhìn chính mình. 4. Hãy tha thứ cho người mà bạn từng là Có lẽ đây là một trong những việc khó nhất. Nhìn lại tuổi trẻ, chúng ta thường thấy rất nhiều điều đáng tiếc. Những quyết định sai. Những cơ hội bỏ lỡ. Những người đã làm tổn thương. Những người mình từng làm tổn thương. Những năm tháng chỉ biết kiếm tiền mà quên gia đình. Những ngày chỉ biết lo cho người khác mà quên sức khỏe. Những giấc mơ từng bỏ lại phía sau. Nhưng hãy nhớ: Bạn của ngày hôm qua không có kiến thức của bạn ngày hôm nay. Nếu lúc ấy bạn hiểu như bây giờ, có lẽ bạn đã lựa chọn khác. Nhưng bạn không thể quay lại. Điều bạn có thể làm là nhìn người trẻ tuổi ngày xưa bằng lòng thương thay vì sự khinh trách.

Người ấy đã cố gắng bằng tất cả những gì họ biết. Có thể họ chưa đủ khôn ngoan. Có thể họ đã sai. Nhưng họ đã đưa bạn đến đây. Vì vậy, hãy cảm ơn họ. Rồi bước tiếp. 5. Đừng dùng cuộc đời người khác làm thước đo cuộc đời mình Một trong những nguyên nhân khiến con người khó yêu chính mình là so sánh. Người khác có nhà đẹp hơn. Con người khác thành công hơn. Người kia nhiều tiền hơn. Bạn bè cùng tuổi đã nghỉ hưu. Một người quen đã có tất cả những gì mình chưa có. Nhưng chúng ta thường chỉ nhìn thấy phần nổi của cuộc đời người khác. Ta nhìn thấy chiếc xe, không thấy khoản nợ. Nhìn thấy nụ cười, không thấy những đêm mất ngủ. Nhìn thấy thành công, không thấy những năm tháng họ đã trả giá. Mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau. Một xuất phát điểm khác nhau. Một gia đình khác nhau. Một cơ hội khác nhau. Một cuộc đời khác nhau. Vì vậy, so sánh hai cuộc đời đôi khi giống như so sánh hai cuốn sách hoàn toàn khác nhau chỉ vì chúng có cùng số trang. Bạn không cần sống giống người khác để chứng minh rằng cuộc đời mình có giá trị. 6. Yêu chính mình đôi khi bắt đầu bằng một chữ “không” Có những người cả đời chỉ biết nói “được”. Ai nhờ cũng giúp. Ai gọi cũng nghe. Ai cần cũng có mặt. Họ sợ người khác thất vọng. Sợ bị cho là ích kỷ. Sợ mất lòng. Nhưng đến một ngày, họ kiệt sức. Bởi họ đã dành quá nhiều thời gian để làm hài lòng người khác. Tuổi trưởng thành cần học một kỹ năng rất quan trọng: Biết nói “không”. Không với một cuộc gặp không cần thiết. Không với một mối quan hệ làm mình tổn thương. Không với một yêu cầu vượt quá khả năng. Không với những việc trái với nguyên tắc. Không phải lời từ chối nào cũng là sự lạnh lùng. Đôi khi, nói “không” với người khác chính là nói “có” với sức khỏe, thời gian và sự bình yên của mình. 7. Hãy chăm sóc cơ thể như chăm sóc một người bạn lâu năm Cơ thể là nơi chúng ta sống suốt cuộc đời. Thế nhưng nhiều năm liền, chúng ta đối xử với nó như một công cụ. Làm việc quá sức. Ăn uống thất thường. Thiếu ngủ. Căng thẳng kéo dài. Đến khi cơ thể lên tiếng, chúng ta mới bắt đầu quan tâm. Ở tuổi 50, yêu bản thân không nhất thiết là mua những thứ đắt tiền. Đôi khi chỉ là ngủ đủ hơn. Ăn uống điều độ hơn. Đi bộ thường xuyên. Khám sức khỏe phù hợp.

Bớt rượu bia nếu đang sử dụng quá mức. Dành thời gian nghỉ ngơi. Nghe cơ thể khi nó mệt. Cơ thể không đòi hỏi chúng ta phải hoàn hảo. Nó chỉ cần chúng ta đừng bỏ mặc nó. 8. Hãy cho phép mình được nghỉ Xã hội thường ca ngợi sự bận rộn. Người càng bận càng có vẻ quan trọng. Người làm việc nhiều được xem là chăm chỉ. Nhưng cuộc đời không phải một cuộc thi xem ai kiệt sức trước. Có những người đã làm việc 30 năm nhưng vẫn cảm thấy có lỗi khi ngồi yên một buổi chiều. Họ nghĩ rằng nghỉ ngơi là lười biếng. Không. Một cái cây cũng cần mùa nghỉ. Một cánh đồng cũng cần thời gian để đất phục hồi. Con người càng không thể chạy mãi. Nghỉ ngơi không phải từ bỏ cuộc sống. Nghỉ ngơi là trả lại cho mình năng lượng để tiếp tục sống. Đôi khi, một buổi chiều không làm gì cả có thể đáng giá hơn một ngày cố gắng chứng minh mình quan trọng. 9. Hãy làm lại những điều từng khiến mình vui Có những người đã quên mất mình từng thích gì. Ngày trẻ từng thích đọc sách. Từng thích đi bộ. Từng thích nghe nhạc. Từng thích viết. Từng thích trồng cây. Từng thích gặp bạn bè. Từng có một giấc mơ rất đơn giản. Rồi công việc đến. Gia đình đến. Tiền bạc đến. Trách nhiệm đến. Và những điều nhỏ bé ấy lần lượt biến mất. Nhưng chúng không thực sự chết. Chúng chỉ đang chờ được đánh thức. Ở tuổi 50, không nhất thiết phải bắt đầu một cuộc đời hoàn toàn mới. Đôi khi chỉ cần tìm lại một phần con người mà mình từng bỏ quên. Một cuốn sách. Một cây đàn. Một chuyến đi. Một khu vườn. Một người bạn cũ. Một sở thích từng bị bỏ dở. Hạnh phúc đôi khi không phải tìm thấy điều mới, mà là tìm lại điều cũ đã từng làm trái tim mình vui. 10. Đừng đợi đến khi mất đi mới biết yêu chính mình Chúng ta thường có một thói quen kỳ lạ: Đợi bệnh mới quý sức khỏe. Đợi mất người thân mới quý những cuộc trò chuyện. Đợi thất nghiệp mới quý công việc. Đợi già mới tiếc tuổi trẻ. Đợi cô đơn mới nhớ những người từng ở bên. Nhưng có một cách khác. Đó là học cách trân trọng khi mọi thứ vẫn còn. Hôm nay còn cha mẹ, hãy gọi điện. Hôm nay còn người mình yêu, hãy nói một lời tử tế. Hôm nay còn sức khỏe, hãy chăm sóc nó. Hôm nay còn thời gian, hãy sử dụng nó cho điều có ý nghĩa. Hôm nay còn chính mình, hãy đối xử với mình bằng sự tử tế.

Bởi chúng ta không biết cuộc đời sẽ lấy đi điều gì trước. 11. Yêu chính mình là chấp nhận rằng mình không hoàn hảo Có thể đây là điều quan trọng nhất. Bạn sẽ không bao giờ trở thành một con người hoàn hảo. Sẽ có những ngày bạn yếu đuối. Có những lúc bạn nóng giận. Có những quyết định bạn sẽ hối tiếc. Có những người bạn không thể giữ. Có những giấc mơ không thể thực hiện. Có những điều dù cố gắng đến đâu cũng không thể thay đổi. Nhưng cuộc đời không yêu cầu chúng ta phải hoàn hảo. Nó chỉ đặt trước mặt chúng ta một câu hỏi: “Bạn có thể sống thành thật với con người mình không?” Yêu chính mình không phải nhìn vào gương và nói rằng mình tuyệt vời mỗi ngày. Đôi khi chỉ đơn giản là nhìn vào những khiếm khuyết và nói: “Tôi biết mình còn nhiều điều chưa tốt. Nhưng tôi vẫn xứng đáng được yêu thương.” Đó là sự trưởng thành. 12. Khi biết yêu chính mình, chúng ta không còn quá sợ tuổi già Người không yêu chính mình thường sợ tuổi già. Bởi họ nghĩ tuổi già là mất đi. Mất vẻ đẹp. Mất sức mạnh. Mất sự hấp dẫn. Mất vị trí. Mất sự chú ý. Nhưng khi đã biết trân trọng bản thân, tuổi già trở thành một chương khác của cuộc đời. Không cần trẻ lại. Không cần cạnh tranh với người trẻ. Không cần chứng minh. Chỉ cần sống sâu hơn. Nhẹ nhàng hơn. Có chọn lọc hơn. Và bình thản hơn. Khi ấy, những sợi tóc bạc không còn là kẻ thù. Chúng trở thành dấu hiệu rằng ta đã đi được một đoạn đường dài. Những nếp nhăn không còn là điều phải xấu hổ. Chúng trở thành những trang sách trên khuôn mặt. Và những ngày tháng còn lại không còn là phần đời bị bỏ quên. Chúng trở thành phần đời đáng được sống nhất. Tuổi 50 có thể là lúc con người nhận ra rằng mình đã dành quá nhiều năm để trở thành người mà người khác mong muốn. Đã đến lúc quay về. Không phải quay về với tuổi trẻ. Mà quay về với chính mình. Một con người từng có những ước mơ. Từng có những tổn thương. Từng mắc sai lầm. Từng yêu. Từng thất bại. Từng đứng dậy. Và vẫn còn ở đây. Hãy nhìn mình trong gương một lần nữa. Đừng chỉ nhìn mái tóc bạc. Đừng chỉ nhìn nếp nhăn. Đừng chỉ nhìn những thứ đã mất. Hãy nhìn người đã đi qua tất cả những điều đó mà vẫn còn có thể mỉm cười. Rồi nói với chính mình: “Cảm ơn vì đã không bỏ cuộc.”

Bởi sau cùng, người đồng hành với chúng ta lâu nhất không phải là tiền bạc, chức vụ hay danh tiếng. Mà chính là bản thân mình. Và nếu đã phải sống cùng một người suốt cả cuộc đời, thì người đó xứng đáng được chúng ta yêu thương. Không phải ngày mai. Không phải khi thành công. Không phải khi trẻ đẹp hơn. Mà là ngay hôm nay. Bởi học cách yêu chính mình cũng chính là học cách yêu cuộc đời mà mình đang có.