CHƯƠNG 15. PHÓ TỔNG MATERIALS

Trong một công trình xây dựng, vật liệu không đơn thuần là những viên gạch, bao xi măng, thanh thép hay tấm kính. Vật liệu quyết định chất lượng, độ bền, thẩm mỹ, chi phí và ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ bền vững của công trình.

Trong mô hình DRHOUSES – Thiết kế & Thi công Xây dựng Tuần hoàn, Phó Tổng Materials là người chịu trách nhiệm tổ chức và kiểm soát toàn bộ dòng chảy vật liệu từ nguồn cung → lựa chọn → kiểm soát chất lượng → kho → vận chuyển → công trường → truy xuất → tái sử dụng.

Đây chính là một trong những mắt xích quan trọng để biến tư duy xây dựng tuần hoàn thành hoạt động thực tế.

1. VẬT LIỆU XÂY DỰNG – NỀN TẢNG CỦA CÔNG TRÌNH

Một bản thiết kế tốt chỉ có thể trở thành một công trình tốt khi được hiện thực hóa bằng vật liệu phù hợp.

Phó Tổng Materials có trách nhiệm xây dựng hệ thống quản lý các nhóm vật liệu chủ yếu như:

• Vật liệu kết cấu.

• Vật liệu xây – trát.

• Vật liệu hoàn thiện.

• Vật liệu nội thất.

• Vật liệu cách âm, cách nhiệt.

• Vật liệu chống thấm.

• Vật liệu cơ điện.

• Vật liệu có khả năng tái sử dụng và tái chế.

Nguyên tắc quan trọng là:

Đúng vật liệu – Đúng tiêu chuẩn – Đúng số lượng – Đúng thời điểm – Đúng công trình.

Không lựa chọn vật liệu chỉ dựa trên giá thấp. Một vật liệu rẻ ở thời điểm mua nhưng nhanh xuống cấp có thể làm tăng chi phí bảo trì, sửa chữa và thay thế trong suốt vòng đời công trình.

Vì vậy, DRHOUSES nhìn vật liệu theo chi phí vòng đời, thay vì chỉ nhìn vào giá mua ban đầu.

2. VẬT LIỆU XANH – HƯỚNG ĐẾN XÂY DỰNG BỀN VỮNG

Xây dựng tuần hoàn đòi hỏi một cách nhìn mới về vật liệu.

Phó Tổng Materials có nhiệm vụ nghiên cứu, lựa chọn và từng bước đưa các loại vật liệu xanh vào hệ sinh thái DRHOUSES.

Ưu tiên những vật liệu có đặc điểm:

Ít gây tác động tiêu cực đến môi trường; tiết kiệm tài nguyên; có tuổi thọ cao; có khả năng tái chế, tái sử dụng; thuận lợi cho bảo trì và thay thế; đồng thời bảo đảm an toàn cho người sử dụng.

Mục tiêu không phải thay thế tất cả vật liệu truyền thống ngay lập tức.

Mục tiêu là tạo ra quá trình chuyển đổi có kiểm soát:

Vật liệu truyền thống → Vật liệu tối ưu → Vật liệu xanh → Vật liệu tuần hoàn.

Qua đó, mỗi công trình không chỉ phục vụ nhu cầu hiện tại mà còn giảm gánh nặng tài nguyên cho tương lai.

3. XÂY DỰNG HỆ THỐNG NHÀ CUNG CẤP

Không doanh nghiệp xây dựng nào có thể phát triển bền vững nếu thiếu một mạng lưới nhà cung cấp đáng tin cậy.

Phó Tổng Materials chịu trách nhiệm xây dựng hệ thống nhà cung cấp theo các tiêu chí rõ ràng về:

Chất lượng – Giá cả – Năng lực cung ứng – Tiến độ – Minh bạch – Trách nhiệm – Khả năng hợp tác lâu dài.

Nhà cung cấp không chỉ là nơi bán hàng.

Trong hệ sinh thái DRHOUSES, những đơn vị đáp ứng tiêu chuẩn có thể trở thành đối tác chiến lược.

Hệ thống cần có hồ sơ đánh giá từng nhà cung cấp, lịch sử giao dịch, chất lượng vật liệu, tỷ lệ giao hàng đúng hạn, phản hồi từ công trường và khả năng xử lý sự cố.

Từ đó, việc lựa chọn nhà cung cấp không dựa trên cảm tính hay quan hệ cá nhân mà dựa trên dữ liệu và tiêu chuẩn.

4. QUẢN LÝ KHO

Kho là điểm trung chuyển quan trọng của dòng vật liệu.

Quản lý kho yếu có thể dẫn đến tồn kho quá mức, thất thoát, hư hỏng, nhầm vật liệu hoặc thiếu vật liệu khi công trường cần.

Phó Tổng Materials phải xây dựng quy trình:

Nhập kho → Kiểm tra → Phân loại → Lưu trữ → Theo dõi → Xuất kho → Đối soát.

Mỗi loại vật liệu cần được quản lý về số lượng, chất lượng, vị trí, thời gian nhập, công trình sử dụng và tình trạng thực tế.

Trong định hướng số hóa, DRHOUSES tiến tới quản lý kho bằng dữ liệu để người quản lý có thể biết:

Có gì trong kho? Bao nhiêu? Đang ở đâu? Dùng cho công trình nào? Khi nào cần bổ sung?

Kho vì vậy không còn là nơi đơn thuần để chứa vật liệu mà trở thành một bộ phận của hệ thống dữ liệu vận hành.

5. LOGISTICS – ĐƯA ĐÚNG VẬT LIỆU ĐẾN ĐÚNG NƠI

Một công trình có thể bị chậm tiến độ chỉ vì vật liệu đến muộn.

Ngược lại, đưa vật liệu đến quá sớm cũng gây áp lực lên mặt bằng công trường, tăng nguy cơ hư hỏng và thất thoát.

Phó Tổng Materials vì thế phải phối hợp chặt chẽ với bộ phận thi công và quản lý dự án để xây dựng kế hoạch logistics.

Dòng vận hành cần được kiểm soát:

Nhà cung cấp → Kho → Vận chuyển → Công trường → Vị trí sử dụng.

Mục tiêu là vật liệu đến đúng loại, đúng số lượng, đúng địa điểm và đúng thời điểm cần thiết.

Khi logistics được tổ chức tốt, công trường giảm thời gian chờ, giảm tồn kho, hạn chế vận chuyển không cần thiết và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

6. TRUY XUẤT NGUỒN GỐC

Trong hệ thống xây dựng hiện đại, câu hỏi không chỉ là:

“Vật liệu này giá bao nhiêu?”

Mà còn phải biết:

Vật liệu này từ đâu đến? Ai sản xuất? Tiêu chuẩn nào? Lô sản xuất nào? Được đưa vào công trình nào?

Đó chính là truy xuất nguồn gốc.

DRHOUSES hướng tới việc xây dựng hồ sơ vật liệu cho từng công trình.

Tùy loại vật liệu và yêu cầu dự án, dữ liệu có thể bao gồm nhà sản xuất, nhà cung cấp, mã sản phẩm, chứng nhận chất lượng, ngày nhập, vị trí sử dụng và các thông tin phục vụ bảo trì sau này.

Khi công trình cần sửa chữa hoặc cải tạo, hệ thống có thể hỗ trợ xác định vật liệu đã sử dụng để đưa ra phương án phù hợp.

Đây cũng là nền tảng để kết nối vật liệu với BIM, Digital Twin và dữ liệu vòng đời công trình.

7. VẬT LIỆU TRONG MÔ HÌNH XÂY DỰNG TUẦN HOÀN

Trong xây dựng tuyến tính, dòng vật liệu thường kết thúc bằng:

Khai thác → Sản xuất → Xây dựng → Sử dụng → Phá bỏ → Thải bỏ.

DRHOUSES hướng đến một vòng tuần hoàn dài hơn:

Lựa chọn → Sử dụng → Bảo trì → Thu hồi → Phân loại → Tái sử dụng → Tái chế → Đưa trở lại chu trình.

Điều đó có nghĩa vật liệu cần được xem như một tài sản có vòng đời, chứ không phải thứ sẽ trở thành phế thải khi công trình thay đổi.

Phó Tổng Materials phải phối hợp với các bộ phận thiết kế, thi công, cải tạo và công nghệ để từng bước hình thành hệ thống quản lý vòng đời vật liệu.

8. PHỐI HỢP TRONG HỆ SINH THÁI DRHOUSES

Phó Tổng Materials không hoạt động độc lập.

Với bộ phận Design, cần phối hợp để lựa chọn vật liệu phù hợp ngay từ giai đoạn thiết kế.

Với Construction, phải bảo đảm vật liệu đúng tiêu chuẩn và đúng tiến độ thi công.

Với Circular Economy, cần xác định khả năng bảo trì, thu hồi, tái sử dụng và tái chế.

Với Technology, cần số hóa dữ liệu vật liệu, kho, nhà cung cấp và truy xuất nguồn gốc.

Khi những bộ phận này kết nối, vật liệu trở thành một dòng dữ liệu xuyên suốt vòng đời công trình.

9. MỤC TIÊU CỦA PHÓ TỔNG MATERIALS

Phó Tổng Materials phải hướng đến sáu mục tiêu lớn:

Chất lượng – Minh bạch – Tiết kiệm – Đúng tiến độ – Bền vững – Tuần hoàn.

Không chỉ mua được vật liệu tốt, mà phải xây dựng được hệ thống vật liệu tốt.

Không chỉ quản lý từng đơn hàng, mà phải quản lý cả chuỗi cung ứng.

Không chỉ biết vật liệu được đưa vào đâu, mà còn phải từng bước biết vật liệu sẽ được quản lý như thế nào trong suốt vòng đời của công trình.

Đó là sự chuyển đổi từ quản lý vật liệu sang quản trị vòng đời vật liệu.

KẾT LUẬN

Trong mô hình DRHOUSES, Phó Tổng Materials giữ vai trò kết nối giữa vật liệu – nhà cung cấp – kho – logistics – công trường – dữ liệu – vòng đời công trình.

Một hệ thống vật liệu tốt giúp công trình kiểm soát chất lượng tốt hơn, giảm lãng phí, tối ưu chi phí và tạo nền tảng cho xây dựng tuần hoàn.

Vì vậy, triết lý của vị trí này có thể cô đọng thành một dòng:

Biết vật liệu đến từ đâu – biết vật liệu đang ở đâu – biết vật liệu được dùng vào đâu – và biết vật liệu sẽ đi đâu sau vòng đời sử dụng.

Khi quản trị được dòng chảy ấy, DRHOUSES không chỉ xây dựng những căn nhà, mà từng bước xây dựng một hệ sinh thái vật liệu minh bạch, hiệu quả và tuần hoàn.