HNI 29-7

CHƯƠNG 7: SỨ MỆNH – TẦM NHÌN – GIÁ TRỊ CỐT LÕI

 

Một gia đình muốn phát triển bền vững cần nhiều hơn một ngôi nhà, một công việc hay một khoản tài sản. Gia đình cần biết mình đang đi đâu, vì sao mình muốn đi đến đó và những nguyên tắc nào sẽ được giữ vững trong suốt hành trình. Đó chính là nền tảng của ba khái niệm: sứ mệnh, tầm nhìn và giá trị cốt lõi.

 

Trong một doanh nghiệp, sứ mệnh trả lời câu hỏi: Chúng ta tồn tại để làm gì? Tầm nhìn trả lời: Chúng ta muốn trở thành ai trong tương lai? Giá trị cốt lõi trả lời: Chúng ta sẽ sống và hành động theo những nguyên tắc nào? Khi áp dụng vào gia đình, ba yếu tố này giúp mỗi thành viên hiểu rõ mục đích chung, biết hướng phát triển và có một hệ quy chiếu để đưa ra những quyết định quan trọng.

 

Một gia đình không có định hướng thường sống theo những mục tiêu ngắn hạn. Hôm nay lo tiền, ngày mai lo công việc, năm sau lo mua nhà, rồi lại lo cho con học hành. Các thành viên có thể rất chăm chỉ nhưng vẫn cảm thấy mình luôn chạy theo cuộc sống. Ngược lại, một gia đình có sứ mệnh rõ ràng sẽ biết điều gì thực sự quan trọng, từ đó lựa chọn cách sử dụng thời gian, tiền bạc và năng lực phù hợp hơn.

 

Sứ mệnh của gia đình không nhất thiết phải là một câu nói lớn lao. Đó có thể là một tuyên bố giản dị nhưng có ý nghĩa sâu sắc, chẳng hạn: “Xây dựng một gia đình hạnh phúc, tự chủ về kinh tế, không ngừng học tập và tạo ra giá trị tốt đẹp cho cộng đồng.” Một gia đình khác có thể đặt sứ mệnh là “Nuôi dưỡng những thế hệ có tri thức, nhân cách và năng lực tự lập”. Mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau nên sứ mệnh cũng khác nhau.

 

Điều quan trọng là sứ mệnh phải phản ánh điều gia đình thực sự coi trọng.

 

Sứ mệnh không phải khẩu hiệu để treo trên tường. Nó là lời nhắc nhở trong những thời điểm phải lựa chọn. Khi đứng trước một cơ hội kiếm tiền rất lớn nhưng có nguy cơ ảnh hưởng đến đạo đức, gia đình có thể nhìn lại sứ mệnh của mình. Khi phải lựa chọn giữa việc chạy theo vật chất và dành thời gian cho con cái, sứ mệnh sẽ giúp xác định điều gì quan trọng hơn. Khi có một cơ hội kinh doanh mới, gia đình có thể tự hỏi: cơ hội này có phù hợp với con đường chúng ta đang theo đuổi không?

 

Như vậy, sứ mệnh giúp gia đình tránh bị cuốn theo những điều hào nhoáng nhưng không thực sự thuộc về mình.

Nếu sứ mệnh trả lời câu hỏi “Vì sao chúng ta tồn tại?”, thì tầm nhìn trả lời câu hỏi “Chúng ta muốn trở thành như thế nào trong tương lai?”.

 

Một gia đình có thể xây dựng tầm nhìn cho 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc thậm chí lâu hơn. Tầm nhìn không chỉ nói về số tiền muốn có. Một tầm nhìn tốt cần bao quát cả con người, tài sản, tri thức, sức khỏe, các mối quan hệ và đóng góp xã hội.

 

Ví dụ, sau 10 năm, gia đình muốn có nền tảng tài chính như thế nào? Con cái sẽ được trang bị những năng lực gì? Các thành viên có duy trì sức khỏe tốt không? Gia đình có sở hữu một hay nhiều hoạt động kinh doanh? Có xây dựng được thương hiệu riêng không? Có đóng góp gì cho cộng đồng? Có tạo ra tài sản đủ để hỗ trợ thế hệ sau không?

 

Những câu hỏi ấy giúp biến một mong muốn mơ hồ thành một bức tranh tương lai cụ thể hơn.

 

Tầm nhìn cần đủ lớn để tạo cảm hứng nhưng cũng phải đủ thực tế để có thể từng bước thực hiện. Nếu một gia đình đặt mục tiêu quá xa nhưng không có kế hoạch, tầm nhìn sẽ chỉ là giấc mơ. Ngược lại, nếu chỉ đặt những mục tiêu quá nhỏ, gia đình có thể đạt được chúng nhưng không tạo ra sự thay đổi đáng kể.

 

Vì vậy, tầm nhìn cần được chuyển hóa thành những mục tiêu có thể đo lường.

 

Một gia đình có thể đặt mục tiêu trong 5 năm là xây dựng quỹ dự phòng, giảm nợ, phát triển thêm một nguồn thu nhập và đầu tư cho giáo dục. Trong 10 năm, có thể hướng đến việc sở hữu những tài sản tạo ra dòng tiền, xây dựng một hoạt động kinh doanh ổn định hoặc phát triển thương hiệu gia đình. Trong 20 năm, mục tiêu có thể là hình thành một nền tảng tài sản và tri thức đủ vững để thế hệ sau tiếp tục phát triển.

 

Khi tầm nhìn được chia thành những chặng đường cụ thể, mỗi thành viên sẽ biết mình cần làm gì hôm nay.

 

Tuy nhiên, một gia đình có tầm nhìn lớn vẫn có thể đi sai đường nếu thiếu giá trị cốt lõi. Giá trị cốt lõi chính là những nguyên tắc mà gia đình cam kết giữ gìn, ngay cả khi hoàn cảnh thay đổi.

 

Tiền có thể thay đổi. Công nghệ có thể thay đổi. Nghề nghiệp có thể thay đổi. Thị trường có thể thay đổi. Nhưng những giá trị cốt lõi cần được giữ vững.

Gia đình có thể lựa chọn những giá trị như trung thực, trách nhiệm, chữ tín, yêu thương, học tập, kỷ luật, hợp tác, biết ơn và phụng sự. Không nhất thiết phải có quá nhiều giá trị. Một gia đình nên chọn một số giá trị thật sự quan trọng và biến chúng thành hành vi cụ thể.

 

Nếu giá trị là “trung thực”, các thành viên phải nói thật về tài chính và những sai lầm của mình. Nếu giá trị là “trách nhiệm”, mỗi người phải hoàn thành phần việc đã cam kết. Nếu giá trị là “học tập”, cả gia đình phải dành thời gian để cập nhật kiến thức. Nếu giá trị là “yêu thương”, điều đó phải được thể hiện bằng hành động chứ không chỉ bằng lời nói.

 

Giá trị chỉ có ý nghĩa khi được sống mỗi ngày.

 

Một trong những giá trị quan trọng nhất của gia đình tương lai là chữ tín. Trong một nền kinh tế kết nối, danh tiếng có thể trở thành tài sản vô hình rất lớn. Một gia đình giữ chữ tín trong kinh doanh sẽ xây dựng được niềm tin với khách hàng, đối tác và cộng đồng. Ngược lại, một quyết định thiếu trung thực có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả gia đình trong thời gian dài.

 

Giá trị thứ hai là trách nhiệm. Không thể xây dựng một gia đình đa ngành nếu mọi người chỉ muốn hưởng lợi mà không muốn đóng góp. Mỗi thành viên cần hiểu rằng quyền lợi luôn đi cùng trách nhiệm. Người có nhiều năng lực hơn cần đóng góp nhiều hơn. Người đang ở giai đoạn học tập cần tập trung phát triển bản thân. Người có kinh nghiệm cần hỗ trợ thế hệ trẻ.

 

Giá trị thứ ba là học tập suốt đời. Trong thời đại AI, kiến thức thay đổi rất nhanh. Những gì đúng hôm nay có thể trở nên lỗi thời trong vài năm tới. Vì vậy, gia đình cần xây dựng văn hóa học tập liên tục. Cha mẹ học công nghệ, con cái học kỹ năng sống, người lớn tuổi chia sẻ kinh nghiệm, người trẻ mang kiến thức mới về gia đình.

 

Một gia đình không ngừng học hỏi sẽ có khả năng thích nghi tốt hơn.

 

Giá trị thứ tư là hợp tác. Mỗi thành viên có thể có năng lực khác nhau nhưng không nên hoạt động tách rời. Một người giỏi kinh doanh có thể kết hợp với người giỏi công nghệ. Người có chuyên môn có thể hỗ trợ người làm truyền thông. Người có kinh nghiệm quản trị có thể đồng hành cùng thế hệ trẻ. Khi những năng lực riêng biệt được kết nối, gia đình sẽ tạo ra sức mạnh lớn hơn tổng khả năng của từng cá nhân.

Đây cũng là tinh thần có thể mở rộng trong hệ sinh thái HGroup. Mỗi gia đình là một đơn vị có thế mạnh riêng. Khi các gia đình cùng kết nối, chia sẻ nguồn lực và hợp tác trong những lĩnh vực phù hợp, giá trị có thể được nhân lên. HGroup, theo định hướng của cuốn sách, không chỉ là một hệ thống các nền tảng mà còn hướng đến tư duy liên kết giữa các gia đình, doanh nghiệp và cộng đồng.

 

Nhưng muốn kết nối với bên ngoài, mỗi gia đình trước hết phải có một nền tảng bên trong đủ vững.

 

Sứ mệnh giúp gia đình biết vì sao mình tồn tại. Tầm nhìn giúp gia đình biết mình muốn đi đến đâu. Giá trị cốt lõi giúp gia đình biết mình sẽ đi bằng cách nào.

 

Ba yếu tố này cần được xây dựng cùng nhau.

 

Một gia đình có thể bắt đầu bằng một buổi trò chuyện đơn giản. Các thành viên ngồi lại và trả lời ba câu hỏi: “Gia đình chúng ta coi trọng điều gì nhất?”, “Mười hoặc hai mươi năm nữa chúng ta muốn trở thành một gia đình như thế nào?”, “Có những nguyên tắc nào chúng ta nhất định không đánh đổi?”.

 

Những câu trả lời có thể khác nhau. Người cha quan tâm đến tài chính. Người mẹ quan tâm đến hạnh phúc. Người trẻ quan tâm đến tự do. Người lớn tuổi quan tâm đến truyền thống. Nhưng qua đối thoại, gia đình có thể tìm ra điểm chung.

 

Đó chính là quá trình hình thành bản sắc của một gia đình.

 

Khi đã xác định được sứ mệnh, tầm nhìn và giá trị cốt lõi, gia đình cần biến chúng thành hành động. Mỗi năm nên xem lại một lần. Tầm nhìn có thể được điều chỉnh khi hoàn cảnh thay đổi. Mục tiêu có thể được cập nhật. Nhưng những giá trị nền tảng cần được bảo vệ.

 

Một gia đình không thể xây dựng tương lai chỉ bằng những kế hoạch tài chính. Cần có một lý do để cùng nhau phấn đấu. Không thể chỉ tích lũy tài sản mà không biết tài sản đó phục vụ điều gì. Không thể chỉ tạo ra nhiều nguồn thu nhập mà không biết những nguồn lực ấy sẽ được sử dụng để xây dựng cuộc sống nào.

 

Sứ mệnh giúp tiền bạc có mục đích. Tầm nhìn giúp nỗ lực có phương hướng. Giá trị cốt lõi giúp thành công không làm con người đánh mất chính mình.

Và khi mỗi thành viên cùng nhìn về một hướng, gia đình sẽ không còn là những cá nhân sống cạnh nhau, mà trở thành một đội ngũ cùng kiến tạo tương lai. Khi đó, “công ty gia đình đa ngành” không chỉ được xây dựng bằng tài sản và dòng tiền, mà được xây dựng bằng một nền tảng sâu sắc hơn: một sứ mệnh chung, một tầm nhìn chung và những giá trị đủ mạnh để dẫn đường qua nhiều thế hệ.