HNI 25/10

SÁCH TRẮNG: ĐẠO & ĐỜI

Tác giả: Henryle – Lê Đình Hải

CHƯƠNG 32. ĐẠO ĐỨC TRONG KỶ NGUYÊN TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

Trách nhiệm khi con người sở hữu những công cụ ngày càng mạnh

1. Công cụ càng mạnh, trách nhiệm càng lớn

Trong lịch sử phát triển của nhân loại, mỗi bước tiến về công nghệ đều mở ra những cơ hội mới, đồng thời đặt con người trước những câu hỏi mới về đạo đức. Lửa có thể sưởi ấm nhưng cũng có thể thiêu rụi một khu rừng. Máy móc có thể giải phóng sức lao động nhưng cũng có thể bị sử dụng để gây tổn hại. Trí tuệ nhân tạo cũng vậy: nó có thể giúp con người học nhanh hơn, làm việc hiệu quả hơn, sáng tạo nhiều hơn, nhưng cũng có thể khuếch đại sai lầm, sự gian dối và những định kiến vốn đã tồn tại trong xã hội.

Điều đáng suy ngẫm không chỉ là AI có thể làm được những gì, mà còn là con người sẽ lựa chọn sử dụng nó như thế nào.

Một công cụ càng mạnh càng đòi hỏi người sử dụng phải có nhận thức, kỷ luật và trách nhiệm tương xứng. Khi khả năng tạo ra kết quả tăng lên, hậu quả của một quyết định sai lầm cũng có thể lan rộng hơn. Một thông tin giả được tạo ra trong vài giây có thể ảnh hưởng đến hàng nghìn người. Một quyết định tự động thiếu công bằng có thể tác động đến cơ hội học tập, việc làm và cuộc sống của nhiều cá nhân.

Vì thế, đạo đức không phải là thứ được bổ sung sau khi công nghệ phát triển. Đạo đức phải đồng hành ngay từ đầu, để định hướng mục đích, giới hạn cách sử dụng và xác định ai chịu trách nhiệm khi có sai sót.

Năng lực tạo ra sức mạnh, nhưng đạo đức quyết định sức mạnh ấy được sử dụng để làm gì.

2. AI có thể tạo ra câu trả lời, nhưng con người phải chịu trách nhiệm về quyết định

Trí tuệ nhân tạo có thể phân tích dữ liệu, tổng hợp kiến thức, đưa ra dự báo và đề xuất nhiều phương án trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, một câu trả lời nghe có vẻ hợp lý chưa chắc đã đúng; một kết quả có vẻ chính xác chưa chắc đã phù hợp với hoàn cảnh thự