HNI 07-8

CHƯƠNG 22: STABLECOIN VÀ ĐƠN VỊ THANH TOÁN ỔN ĐỊNH

 

Nghiên cứu mô hình tài sản số ổn định phục vụ thương mại, dựa trên khuôn khổ pháp lý phù hợp

 

> “Trong một nền kinh tế số, tốc độ là quan trọng, nhưng sự ổn định còn quan trọng hơn. Một phương tiện thanh toán chỉ thực sự hữu ích khi người dùng có thể tin tưởng vào giá trị, cơ chế vận hành và nền tảng pháp lý phía sau nó.”

 

— Henry Le – Lê Đình Hải

 

Thị trường tài sản số đã mở ra một phương thức mới để con người lưu trữ, chuyển giao và trao đổi giá trị.

 

Blockchain cho phép một giao dịch được thực hiện trên mạng lưới số mà không nhất thiết phải phụ thuộc hoàn toàn vào những hệ thống truyền thống.

 

Tuy nhiên, tài sản số cũng có một thách thức lớn.

 

Biến động giá.

 

Một tài sản có thể tăng hoặc giảm giá đáng kể trong thời gian ngắn.

 

Điều này tạo ra nhiều cơ hội cho thị trường, nhưng đồng thời cũng khiến việc sử dụng tài sản số trong các giao dịch thương mại hằng ngày trở nên khó khăn hơn.

 

Một người bán hàng cần biết hôm nay mình nhận được bao nhiêu giá trị.

 

Một người mua hàng cần biết số tiền mình thanh toán có ý nghĩa như thế nào.

 

Doanh nghiệp cần dự toán doanh thu, chi phí và dòng tiền.

 

Chính từ nhu cầu đó, Stablecoin – tài sản số có cơ chế hướng tới sự ổn định giá trị – trở thành một lĩnh vực được nghiên cứu rộng rãi.

 

Trong định hướng của HCoin, stablecoin không được xem đơn giản là một “đồng tiền không giảm giá”.

 

Đó phải là một mô hình kinh tế – công nghệ có cơ chế bảo chứng, phát hành, quản lý rủi ro, minh bạch và tuân thủ pháp luật rõ ràng

 

1. STABLECOIN LÀ GÌ?

 

Stablecoin là tên gọi chung cho các tài sản số được thiết kế nhằm duy trì giá trị tương đối ổn định so với một tài sản tham chiếu.

 

Tài sản tham chiếu có thể là:

 

Tiền pháp định.

 

Một nhóm tài sản.

 

Hàng hóa.

 

Hoặc một cơ chế tài sản khác tùy theo mô hình.

 

Tuy nhiên, “ổn định” không có nghĩa là tuyệt đối không biến động.

 

Mức độ ổn định phụ thuộc vào thiết kế của từng mô hình, chất lượng tài sản bảo chứng, cơ chế phát hành, khả năng đổi trả, quản trị rủi ro và môi trường pháp lý.

 

Vì vậy, stablecoin cần được nhìn nhận bằng góc độ công nghệ, tài chính và pháp lý đồng thời.

 

2. VÌ SAO THƯƠNG MẠI CẦN MỘT ĐƠN VỊ THANH TOÁN ỔN ĐỊNH?

 

Hãy tưởng tượng một doanh nghiệp bán một sản phẩm trị giá 1.000 đơn vị tiền tệ.

 

Nếu phương tiện thanh toán biến động mạnh ngay sau giao dịch, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc xác định doanh thu thực tế.

 

Người mua cũng có thể phải đối mặt với rủi ro biến động.

 

Đối với thương mại xuyên biên giới, vấn đề còn phức tạp hơn.

 

Có nhiều loại tiền tệ.

 

Nhiều hệ thống ngân hàng.

 

Nhiều múi giờ.

 

Nhiều quy định.

 

Một đơn vị thanh toán số có giá trị tương đối ổn định có thể hỗ trợ giảm một phần những khó khăn này nếu được triển khai hợp pháp và an toàn.

 

3. STABLECOIN KHÔNG PHẢI LÀ HCOIN

 

Đây là một điểm cần được phân biệt rõ.

 

HCoin và stablecoin là hai khái niệm khác nhau.

 

HCoin được định hướng là một tài sản số/utility token phục vụ hệ sinh thái.

 

Trong khi đó, stablecoin là một mô hình tài sản số được thiết kế để hướng tới sự ổn định giá trị theo một tài sản hoặc đơn vị tham chiếu.

 

Không nên đồng nhất hai khái niệm.

 

Trong tương lai, nếu HCoin nghiên cứu một đơn vị thanh toán ổn định, đó sẽ là một cấu phần riêng với thiết kế, cơ chế bảo chứng, quản trị và yêu cầu pháp lý riêng.

 

4. NHỮNG MÔ HÌNH STABLECOIN

 

Trên thế giới hiện nay có nhiều mô hình stablecoin.

 

Stablecoin được bảo chứng bằng tiền hoặc tài sản thanh khoản

 

Đây là mô hình trong đó tài sản dự trữ được sử dụng để hỗ trợ giá trị của token.

 

Ví dụ về mặt nguyên lý:

 

Có tài sản dự trữ.

 

Có token được phát hành.

 

Có cơ chế quản lý và kiểm chứng.

 

Có quy trình đổi trả nếu pháp luật và mô hình cho phép.

 

Ưu điểm là cơ chế tương đối dễ hiểu.

 

Nhưng yêu cầu rất cao về quản lý dự trữ, minh bạch và kiểm toán

 

Stablecoin được bảo chứng bằng tài sản số

 

Một số mô hình sử dụng tài sản số làm tài sản thế chấp.

 

Mô hình này có thể được vận hành thông qua hợp đồng thông minh.

 

Tuy nhiên, do tài sản số có biến động mạnh, hệ thống thường cần cơ chế thế chấp vượt mức và quản lý thanh lý.

 

Rủi ro kỹ thuật và thị trường vì vậy cũng cần được đánh giá nghiêm túc

 

Stablecoin thuật toán

 

Đây là mô hình sử dụng thuật toán và cơ chế cung – cầu để hướng tới sự ổn định.

 

Mô hình này từng thu hút nhiều sự quan tâm trong ngành blockchain.

 

Tuy nhiên, kinh nghiệm thị trường cho thấy thiết kế thuật toán không tự động tạo ra sự ổn định.

 

Nếu thiếu tài sản bảo chứng hoặc cơ chế quản trị rủi ro đủ mạnh, hệ thống có thể gặp biến động nghiêm trọng.

 

Vì vậy, đây là lĩnh vực cần nghiên cứu rất thận trọng.

 

5. NGUYÊN TẮC NẾU HCOIN NGHIÊN CỨU STABLECOIN

 

Nếu trong tương lai hệ sinh thái HCoin nghiên cứu hoặc triển khai một đơn vị thanh toán ổn định, nguyên tắc đầu tiên phải là:

 

Không phát hành trước, rồi mới tìm cách chứng minh giá trị sau.

 

Thay vào đó, cần xác định rõ:

 

Tài sản tham chiếu là gì?

 

Cơ chế bảo chứng ra sao?

 

Ai quản lý tài sản dự trữ?

 

Tài sản được lưu ký ở đâu?

 

Ai kiểm toán?

 

Người sử dụng có quyền gì?

 

Cơ chế đổi trả hoạt động như thế nào?

 

Nguồn cung được kiểm soát ra sao?

 

Điều gì xảy ra khi thị trường biến động mạnh?

 

Tất cả phải được trả lời trước khi triển khai.

 

6. MINH BẠCH TÀI SẢN BẢO CHỨNG

 

Nếu một stablecoin tuyên bố có tài sản bảo chứng, thì niềm tin của người dùng phụ thuộc rất lớn vào khả năng xác minh tài sản đó.

 

Không thể chỉ nói:

 

“Có tài sản bảo chứng.”

 

Mà phải có cơ chế chứng minh phù hợp.

 

Có thể bao gồm:

 

Báo cáo tài sản.

 

Đơn vị lưu ký.

 

Kiểm toán độc lập.

 

Công bố nguồn cung.

 

Cơ chế đối chiếu.

 

Bằng chứng dự trữ phù hợp.

 

Việc sử dụng Proof of Reserves hoặc các phương pháp xác minh khác cần được thiết kế phù hợp với loại tài sản và khuôn khổ pháp lý.

 

Minh bạch không phải là một khẩu hiệu.

 

Minh bạch phải có bằng chứng.

 

7. KHÔNG ĐƯỢC NHẦM LẪN “ỔN ĐỊNH” VỚI “KHÔNG CÓ RỦI RO”

 

Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng.

 

Stablecoin có mục tiêu ổn định giá trị.

 

Nhưng không có tài sản tài chính nào nên được mặc định là hoàn toàn không có rủi ro.

 

Stablecoin vẫn có thể đối mặt với:

 

Rủi ro thị trường.

 

Rủi ro thanh khoản.

 

Rủi ro tài sản bảo chứng.

 

Rủi ro đối tác.

 

Rủi ro công nghệ.

 

Rủi ro hợp đồng thông minh.

 

Rủi ro pháp lý.

 

Rủi ro an ninh mạng.

 

Vì vậy, HCoin hướng tới cách tiếp cận minh bạch: nói rõ cả cơ hội và rủi ro

 

8. STABLECOIN TRONG THƯƠNG MẠI

 

Nếu được pháp luật cho phép và đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, stablecoin có thể được nghiên cứu cho nhiều trường hợp sử dụng.

 

Thanh toán hàng hóa.

 

Thanh toán dịch vụ.

 

Thanh toán giữa doanh nghiệp.

 

Giao dịch thương mại điện tử.

 

Thanh toán xuyên biên giới.

 

Quản lý dòng tiền số.

 

Thanh toán giữa các nền tảng.

 

Tuy nhiên, mỗi ứng dụng cần được đánh giá riêng về pháp lý, thuế, kế toán, chống rửa tiền và bảo vệ người tiêu dùng.

 

Không thể áp dụng một mô hình cho tất cả các quốc gia.

 

9. HCOIN VÀ THANH TOÁN XUYÊN BIÊN GIỚI

 

Một trong những tiềm năng lớn nhất của tài sản số là khả năng kết nối các nền kinh tế.

 

Một doanh nghiệp ở Việt Nam.

 

Một đối tác ở Singapore.

 

Một khách hàng ở châu Âu.

 

Một nhà cung cấp ở Mỹ.

 

Các bên có thể hoạt động trong những hệ thống tiền tệ khác nhau.

 

Một hạ tầng thanh toán số có khả năng kết nối nhiều thị trường có thể giúp giảm một số rào cản trong giao thương.

 

Nhưng để thực hiện điều đó, HCoin cần đặt tuân thủ pháp luật lên hàng đầu

 

10. PHÁP LÝ LÀ ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT

 

Stablecoin liên quan trực tiếp đến tiền tệ, thanh toán và tài sản.

 

Do đó, đây là lĩnh vực có yêu cầu pháp lý cao.

 

Một mô hình stablecoin có thể phải đáp ứng các yêu cầu liên quan đến:

 

Giấy phép.

 

Tài sản dự trữ.

 

KYC.

 

AML.

 

Thuế.

 

Báo cáo.

 

Bảo vệ người tiêu dùng.

 

Quy định về dữ liệu.

 

Quy định về thanh toán.

 

Các yêu cầu khác tùy từng quốc gia.

 

Vì vậy, HCoin không xem pháp lý là bước cuối cùng.

 

Pháp lý phải được đặt ngay từ bước thiết kế.

 

11. CÔNG NGHỆ CHỈ LÀ MỘT PHẦN CỦA BÀI TOÁN

 

Một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng blockchain có thể giải quyết tất cả.

 

Blockchain có thể xác nhận một giao dịch trên chuỗi.

 

Nhưng blockchain không tự biết tài sản ngoài đời thực có thực sự tồn tại hay không.

 

Nếu một hệ thống tuyên bố có một lượng tài sản dự trữ trong ngân hàng, cần có cơ chế xác minh độc lập.

 

Nếu tuyên bố có vàng, cần có đơn vị lưu ký và kiểm định phù hợp.

 

Nếu tuyên bố có bất động sản, cần có hồ sơ pháp lý.

 

Điều này cho thấy stablecoin là sự kết hợp của:

 

Công nghệ + tài sản + pháp lý + quản trị + kiểm toán

 

12. TẦM NHÌN CỦA HCOIN

 

Trong dài hạn, HCoin hướng tới một hệ sinh thái có khả năng kết nối:

 

HCoin – HWallet – H-Ecom – HBook – HSchool – HNI – HGroup.

 

Nếu một đơn vị thanh toán ổn định được nghiên cứu và triển khai trong tương lai, nó có thể đóng vai trò bổ trợ cho thương mại và thanh toán trong hệ sinh thái.

 

Nhưng mọi bước đi phải được thực hiện theo từng giai đoạn.

 

Không vội vàng.

 

Không đánh đổi an toàn lấy tốc độ.

 

Không phát hành khi chưa có mô hình bảo chứng và pháp lý phù hợp.

 

Đó là nguyên tắc phát triển có trách nhiệm.

 

13. MỤC TIÊU CUỐI CÙNG

 

Mục tiêu của một stablecoin không phải là tạo ra một đồng tiền "hoàn hảo".

 

Mục tiêu là tạo ra một công cụ thanh toán có cơ chế vận hành minh bạch và rủi ro được nhận diện, quản lý phù hợp.

 

Nếu HCoin có thể xây dựng được một hạ tầng như vậy, lợi ích không chỉ dành cho một nền tảng.

 

Nó có thể mở rộng thành một cầu nối giữa:

 

Con người và doanh nghiệp.

 

Thương mại và công nghệ.

 

Tài sản số và nền kinh tế thực.

 

Các thị trường và cộng đồng trên toàn cầu.

 

THÔNG ĐIỆP CUỐI CHƯƠNG

 

Một nền kinh tế số không chỉ cần tốc độ.

 

Nó cần niềm tin.

 

Một phương tiện thanh toán không chỉ cần công nghệ.

 

Nó cần sự ổn định, minh bạch và trách nhiệm.

 

Stablecoin có thể trở thành một trong những mảnh ghép quan trọng của nền kinh tế blockchain, nhưng chỉ khi được xây dựng trên nền tảng vững chắc của tài sản, công nghệ, quản trị và pháp luật.

 

HCoin hướng tới tương lai đó với một nguyên tắc đơn giản:

 

Không hứa hẹn sự ổn định bằng lời nói.

 

Hãy chứng minh sự ổn định bằng cơ chế.

 

Không nói rằng tài sản được bảo chứng.

 

Hãy chứng minh tài sản bảo chứng.

 

Không chỉ nói về niềm tin.

 

Hãy xây dựng một hệ thống xứng đáng với niềm tin.

 

Bởi tương lai của nền kinh tế số không thuộc về những dự án nói hay nhất.

 

Mà thuộc về những hệ sinh thái minh bạch nhất, có trách nhiệm nhất và tạo ra giá trị thực nhất.

 

HCOIN – KỲ QUAN THỨ 9 CỦA THẾ GIỚI

 

ONE WORLD – ONE COIN – ONE FUTURE

 

Một thế giới – Một đồng tiền – Một tương lai.