HNI 19-8

PHẦN VII — MẶT SÁNG CỦA CON NGƯỜI

CHƯƠNG 31. LÒNG TỐT

 

Tại sao con người có khả năng hy sinh lợi ích cá nhân để giúp người khác?

 

Khi nói về bản chất con người, chúng ta thường nhắc đến bản năng sinh tồn, lòng tham, sự ích kỷ, nỗi sợ và khát vọng quyền lực. Nhưng nếu chỉ nhìn con người qua những mặt tối ấy, chúng ta sẽ bỏ quên một điều rất quan trọng: con người cũng có khả năng yêu thương, chia sẻ và hy sinh lợi ích của mình để giúp đỡ người khác.

 

Một người có thể dành tiền bạc cho người đang khó khăn. Một người mẹ có thể thức trắng nhiều đêm chăm con. Một người xa lạ có thể dừng lại giúp người gặp nạn. Có người sẵn sàng dành thời gian, công sức, thậm chí chấp nhận nguy hiểm để bảo vệ người khác.

 

Tại sao con người lại làm như vậy?

 

Nếu mọi hành vi đều chỉ nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân, những hành động hy sinh ấy sẽ rất khó giải thích.

 

Lòng tốt cho thấy bản chất con người phức tạp hơn một phép tính đơn giản về lợi ích và mất mát.

 

Trước hết, lòng tốt bắt nguồn từ khả năng đồng cảm.

 

Con người không chỉ cảm nhận nỗi đau của chính mình. Chúng ta còn có khả năng nhận ra nỗi đau của người khác. Khi nhìn thấy một đứa trẻ khóc, một người già cô đơn hay một người đang gặp khó khăn, chúng ta có thể xuất hiện cảm giác thương cảm và mong muốn giúp đỡ.

 

Đồng cảm khiến ranh giới giữa “nỗi đau của tôi” và “nỗi đau của người khác” trở nên gần nhau hơn.

 

Một người có thể nghĩ:

 

“Nếu mình ở trong hoàn cảnh ấy thì sao?”

 

Chỉ một câu hỏi như vậy cũng có thể làm thay đổi hành vi.

 

Lòng tốt vì thế không nhất thiết bắt đầu bằng một hành động lớn. Nó có thể bắt đầu từ khả năng nhìn thấy người khác.

 

Một lời hỏi thăm.

 

Một sự lắng nghe.

 

Một bàn tay giúp đỡ.

 

Một bữa cơm được chia sẻ.

 

Một khoản tiền được trao đúng lúc.

 

Những hành động nhỏ ấy có thể mang lại giá trị rất lớn cho người nhận.

 

Lòng tốt cũng được hình thành từ gia đình và giáo dục.

 

Một đứa trẻ được sống trong môi trường biết yêu thương thường dễ học được cách quan tâm đến người khác. Khi cha mẹ biết chia sẻ, bi