HNI 06-2

BÀI THƠ CHƯƠNG 8: NHỮNG CON ĐƯỜNG CỨU THẾ ĐÃ GÃY

Nhân loại đi qua những cơn hoảng loạn

bằng bản vẽ, biểu đồ và niềm tin

rằng chỉ cần thêm một mô hình nữa

là thế giới sẽ yên bình.

Người ta dựng lên những tòa tháp giải pháp

cao hơn cây, sâu hơn đất

nhưng quên hỏi:

mình đang đứng trên nền gì?

GDP tăng như nhịp tim cưỡng ép

thành phố sáng đèn suốt đêm

nhưng trong từng căn hộ khép kín

là những linh hồn mất tiếng gọi nhau.

Phúc lợi trải dài như tấm chăn ấm

che được thân

nhưng không sưởi được lòng

khi con người quên cách tự đứng

tự làm

tự sống cùng nhau.

Công nghệ được xưng tụng như đấng cứu rỗi

AI học nhanh hơn trẻ nhỏ

nhưng không học được

cách chào nhau buổi sáng.

Robot thay bàn tay

màn hình thay ánh mắt

dữ liệu thay ký ức

và con người thay chính mình

bằng một phiên bản tiện lợi hơn.

Những bài giảng tâm linh vang vọng

trên sân khấu sáng đèn

nhưng sau giờ thiền

người ta vẫn ăn một mình

và không biết tên hàng xóm.

Tôn giáo bay cao khỏi mặt đất

kinh tế đào sâu vào lòng đất

còn con người thì treo lơ lửng

giữa hai tầng mất gốc.

Mỗi cuộc cải cách lại hứa hẹn thiên đường

nhưng quên sửa lại mái nhà

nơi bếp lửa không còn cháy

và tiếng cười không còn vang.

Không mô hình nào thất bại vì thiếu trí tuệ

chúng thất bại

vì quên một điều rất nhỏ:

Con người không sinh ra để sống một mình.

Trước khi có quốc gia

đã có làng

trước khi có luật

đã có tình

trước khi có hệ thống

đã có bàn tay nắm bàn tay.

Khi làng biến mất khỏi đời sống

mọi con đường cứu thế

đều trở thành đường vòng.

Chúng ta chạy về phía trước

mà không biết

điểm bắt đầu đã bị bỏ quên phía sau.

Có lẽ nhân loại không cần thêm

một mô hình vĩ đại

mà cần nhớ lại

mình đã từng sống thế nào

khi còn là người.

Và trong tro tàn của những thất bại

một hạt giống lặng lẽ thì thầm:

Muốn cứu thế giới

hãy bắt đầu từ nơi

con người còn biết sống cùng nhau.