HNI 09-2

BÀI THƠ CHƯƠNG 35: KINH TẾ KHÔNG ĐẦU CƠ – KHÔNG BÓC LỘT

Ngày xưa tiền sinh ra để đổi công

Để mồ hôi gặp lại hạt cơm bữa tối

Để người làm ruộng không sợ mùa đói

Để kẻ lao động sống được bằng tay mình

Rồi có một ngày tiền rời khỏi đất

Rời bàn tay, rời nhịp thở con người

Tiền bắt đầu chạy nhanh hơn sự sống

Và bỏ quên những phận người phía sau

Có những đồng tiền không tạo ra lúa

Nhưng làm giá lúa tăng gấp trăm lần

Có những đồng tiền chưa từng làm việc

Nhưng bắt người khác làm thay cả đời

Đầu cơ sinh ra từ nỗi sợ thiếu thốn

Và lớn lên trong lòng tham không đáy

Người mua không vì cần, chỉ vì bán

Người giữ không vì dùng, chỉ vì lời

Đất không còn để trồng cây

Đất trở thành con số trên bảng điện

Nhà không còn là nơi trở về

Nhà trở thành món hàng chờ tăng giá

Và con người –

Từ chủ nhân của nền kinh tế

Dần bị biến thành công cụ sản xuất

Làm nhiều hơn để sống ít hơn

Chạy nhanh hơn nhưng chẳng tới đâu

Bóc lột không luôn mang hình roi vọt

Đôi khi nó mang tên “hiệu suất”

Đôi khi là “chỉ tiêu”, là “áp lực”

Là những đêm không ngủ vì miếng cơm

Có những kẻ giàu lên từ sự kiệt quệ

Có những doanh nghiệp lớn bằng mồ hôi người khác

Có những con số tăng trưởng rất đẹp

Nhưng phía sau là những đời sống rạn nứt

Kinh tế khi quên mất con người

Sẽ sớm quên luôn cả tương lai

Vì không nền văn minh nào tồn tại

Trên sự cạn kiệt của chính giống nòi mình

Ngôi Làng Trong Mơ chọn lối khác

Không đi nhanh, không đốt giai đoạn

Không làm giàu bằng cách lấy của nhau

Không xây cao trên nền đất nứt nẻ

Ở đó tiền đi theo lao động

Giá trị đi cùng sự sống

Ai gieo trồng thì được thu hoạch

Ai đóng góp thì được sẻ chia

Không ai giàu lên từ nỗi khổ người khác

Không ai thắng khi cộng đồng thua cuộc

Lợi nhuận không đứng trên đạo lý

Và tăng trưởng không giẫm lên lương tri

Kinh tế ở đây là dòng nước

Chảy đều qua từng mảnh ruộng chung

Không dồn về một chỗ để lũ lụt

Không bỏ nơi khác khô hạn, cằn cỗi

Con người không phải chi phí

Con người là hạt giống

Được nuôi dưỡng bằng sự tôn trọng

Và lớn lên bằng niềm tin

Đầu tư không còn là đặt cược

Mà là cam kết dài lâu

Cam kết với đất, với người

Với thế hệ chưa kịp ra đời

Bởi kinh tế suy cho cùng

Là cách một cộng đồng chọn sống

Là câu trả lời cho câu hỏi lớn

Ta muốn trở thành ai trên Trái Đất này

Giàu nhanh hay giàu bền

Thắng một mình hay cùng nhau tồn tại

Chiếm đoạt hay phụng sự

Hủy hoại hay chữa lành

Ngôi Làng Trong Mơ không hứa thiên đường

Nhưng hứa một con đường đúng

Nơi tiền không cai trị con người

Và con người không bán rẻ linh hồn

Khi kinh tế quay về với sự sống

Tiền lại biết cúi đầu trước đạo lý

Và con người – sau bao nhiêu lạc lối

Cuối cùng cũng được sống như một con người.