HNI 15/9 - B14. 💥💥💥. 🌺 CHƯƠNG 3: LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VĂN HỌC VIỆT NAM (1) MỞ ĐẦU: VĂN HỌC NHƯ TẤM GƯƠNG LỊCH SỬ DÂN TỘC Văn học Việt Nam không chỉ là nghệ thuật ngôn từ, mà còn là dòng chảy tâm hồn của cả dân tộc qua hàng nghìn năm. Mỗi thời kỳ, mỗi triều đại, mỗi biến động lịch sử đều để lại dấu ấn trong văn học. Đó là nơi ghi lại khát vọng tự do, nỗi đau mất nước, niềm kiêu hãnh trước chiến thắng, và cả những rung động rất đời thường của con người. Để hiểu văn học Việt Nam, trước hết phải đặt nó trong mối quan hệ gắn bó mật thiết với lịch sử hình thành và phát triển của quốc gia. (2) VĂN HỌC DÂN GIAN – NỀN MÓNG CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM Trước khi có chữ viết, dân tộc ta đã sáng tạo nên một kho tàng văn học dân gian đồ sộ, vừa là nguồn vui giải trí, vừa là vũ khí tinh thần giữ gìn bản sắc. Truyền thuyết và thần thoại: Những câu chuyện như Con Rồng Cháu Tiên, Thánh Gióng, Sơn Tinh – Thủy Tinh vừa giải thích nguồn gốc dân tộc, vừa nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, yêu nước. Ca dao, tục ngữ: Chứa đựng triết lý sống, kinh nghiệm lao động, tình cảm gia đình và tình yêu quê hương. Những câu ca dao mộc mạc: “Thân em vừa trắng lại vừa tròn…” hay “Bầu ơi thương lấy bí cùng…” đã trở thành tiếng nói chung của muôn thế hệ. Truyện cười, truyện ngụ ngôn: Góp phần phê phán thói hư tật xấu, đem lại tiếng cười giải tỏa và khơi dậy tinh thần phản kháng. Văn học dân gian là cội nguồn, là “dòng sữa mẹ” nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc, đồng thời tạo nền móng vững chắc cho văn học viết sau này. (3) Văn học thời kỳ Bắc thuộc – ý thức dân tộc trong bóng tối nô lệ Trong gần một thiên niên kỷ Bắc thuộc, văn học Việt Nam vừa chịu ảnh hưởng của Hán học, vừa âm thầm bảo lưu những giá trị bản địa. Chữ Hán trở thành công cụ sáng tác chính, nhưng tinh thần dân tộc vẫn rực cháy. Tác phẩm tiêu biểu: Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên, khẳng định chủ quyền thiêng liêng. Các văn bia, thơ ca thời kỳ này thường sử dụng chữ Hán, thể hiện trí tuệ và khí phách của những người trí thức