HNI 15/9 - 🌺Chương 17: Nguyễn Tuân – Người nghệ sĩ của cái đẹp Phần 1. Dẫn nhập: Nguyễn Tuân và hành trình đi tìm cái đẹp Trong dòng chảy văn học Việt Nam hiện đại, hiếm có một nhà văn nào mang trong mình khát vọng truy tầm cái đẹp mãnh liệt và bền bỉ như Nguyễn Tuân. Ông không chỉ là một nghệ sĩ ngôn từ, mà còn là một triết gia về cái đẹp trong đời sống, một kẻ lãng tử đi tìm sự toàn bích ở mọi nơi, mọi khoảnh khắc. Nguyễn Tuân viết văn bằng tất cả sự kiêu hãnh, coi ngòi bút như một công cụ để khẳng định nhân cách nghệ sĩ, để tạc khắc những hình tượng lung linh của cái đẹp, ngay cả giữa những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. Chính vì thế, trong toàn bộ sự nghiệp sáng tác, từ tập tùy bút “Vang bóng một thời” cho đến bút ký “Sông Đà”, độc giả luôn bắt gặp một Nguyễn Tuân tài hoa, uyên bác, đầy phong cách. Đó là một “người nghệ sĩ của cái đẹp”, lấy cái đẹp làm cứu cánh tối hậu, lấy văn chương làm con đường biểu đạt. Phần 2. Quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Tuân về cái đẹp Cái đẹp như giá trị vĩnh hằng Nguyễn Tuân quan niệm rằng trong bất cứ lĩnh vực nào của đời sống, từ thiên nhiên, lao động, văn hóa đến con người, đều ẩn chứa những giá trị thẩm mỹ cần được khám phá. Ông thường không dừng lại ở bề mặt sự việc, mà đi sâu tìm kiếm những hạt ngọc ẩn giấu trong lớp bụi của thời gian. Cái đẹp gắn liền với tài hoa và độc đáo Người pha trà, viết chữ, đánh thơ trong “Vang bóng một thời” cũng là những nghệ nhân biết nâng lao động thành nghệ thuật. Cái đẹp như biểu tượng của nhân cách Phần 3. Nguyễn Tuân trước Cách mạng – cái tôi tài hoa, ngông nghênh Vang bóng một thời – hoài niệm cái đẹp cổ truyền Tập truyện “Vang bóng một thời” (1940) là bức tranh hoài cổ về những thú chơi tao nhã của kẻ sĩ Việt Nam xưa. Ngông và cái tôi cá nhân Cái đẹp lúc này mang màu sắc cá nhân chủ nghĩa, phản ánh tâm trạng cô đơn của một trí thức trong xã hội cũ. Phần 4. Nguyễn Tuân sau Cách mạng – người nghệ sĩ hòa vào cái đẹp của nhân dân Bước ngoặt tư tưởng Sông Đà – bản trường ca cái đẹp của thiên nhiên và con người Trong bút ký “Sông Đà” (1960), Nguyễn Tuân đã vẽ nên bức tranh hùng vĩ, trữ tình của thiên nhiên Phần 5. Phong cách nghệ thuật – dấu ấn của một nghệ sĩ tài hoa Ngôn ngữ giàu tính tạo hình và cảm xúc Dù ở giai đoạn nào, Nguyễn Tuân vẫn giữ được cái tôi tài hoa, độc đáo. Ông được coi là “bậc thầy của tùy bút” – thể loại đòi hỏi sự phóng khoáng, sự bay bổng và sự hòa quyện giữa chất trữ tình, chất trí tuệ, chất nghệ sĩ. Phần 6. Nguyễn Tuân – biểu tượng của nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp Nguyễn Tuân không bao giờ chấp nhận sự tầm thường. Ông sống và viết như một cuộc hành trình bất tận đi tìm sự hoàn thiện thẩm mỹ. Phần 7. Kết luận: Giá trị di sản Nguyễn Tuân Nguyễn Tuân xứng đáng được gọi là “người nghệ sĩ của cái đẹp”. Ông đã góp phần mở ra một chân trời thẩm mỹ mới cho văn học Việt Nam hiện đại. Từ sự hoài cổ của “Vang bóng một thời” đến sự ca ngợi con người lao động trong “Sông Đà”, Nguyễn Tuân luôn giữ cho ngòi bút một sứ mệnh cao cả: làm cho cái đẹp tỏa sáng, làm cho đời sống thêm ý nghĩa. Di sản Nguyễn Tuân để lại không chỉ là những áng văn bất hủ, mà còn là một quan niệm sống: sống là phải tìm và tạo ra cái đẹp. Đó chính là thông điệp vĩnh cửu mà ông gửi lại cho hậu thế – một lời nhắc nhở rằng cái đẹp không bao giờ chết, và người nghệ sĩ chân chính phải là kẻ biết nâng niu, trân trọng cái đẹp ấy.