Chủ đề: Tình yêu, gia đình, quê hương, thân phận con người trong xã hội đổi thay… trở thành mạch nguồn chủ đạo. Thơ trở thành nơi giãi bày tâm sự, đối thoại với chính mình, đối thoại với cuộc đời.
Thơ ca sau 1975, đặc biệt từ sau 1986, chính là nơi thể hiện rõ nhất sự trỗi dậy của cái tôi cá nhân, khẳng định quyền tồn tại của tiếng nói riêng tư trong một nền văn học từng đặt nặng tập thể.
5. Văn xuôi sau 1975: Hiện thực đa chiều và thân phận con người
Nếu thơ là tiếng nói tâm hồn thì văn xuôi lại là tấm gương phản chiếu hiện thực xã hội một cách mạnh mẽ.
Văn học hậu chiến: Nhiều tác phẩm đi sâu phản ánh nỗi đau của con người sau chiến tranh, sự lạc lõng khi trở về đời thường, những bi kịch gia đình, sự đối lập giữa lý tưởng và hiện thực. Đây là mảng văn học đặc sắc, để lại dấu ấn lâu bền.
Văn học đổi mới hiện thực xã hội: Các nhà văn khai thác vấn đề tiêu cực, tham nhũng, bất công, sự tha hóa của con người trong thời kỳ kinh tế thị trường. Văn học trở thành tấm gương phản tỉnh, đặt câu hỏi nhức nhối về đạo đức, công lý, trách nhiệm xã hội.
Đổi mới nghệ thuật tự sự: Các tác phẩm không còn theo lối kể tuyến tính, mà sử dụng nhiều thủ pháp mới: dòng ý thức, hồi ức đan xen, kết cấu phân mảnh, sự kết hợp giữa hiện thực và huyền ảo.
Nhờ đó, văn xuôi Việt Nam sau 1975 đã vươn tới tầm hiện đại, hội nhập với dòng chảy văn học thế giới, đồng thời vẫn giữ được bản sắc riêng.
6. Kịch, phê bình và lý luận văn học sau 1975
Bên cạnh thơ và văn xuôi, kịch nói và phê bình – lý luận văn học cũng có những chuyển biến đáng kể.
Kịch nói: Trước 1975, kịch chủ yếu phục vụ tuyên truyền, giáo dục. Sau 1975, đặc biệt từ cuối những năm 1980, kịch trở thành nơi phản ánh trực diện các vấn đề xã hội. Nhiều vở kịch gây tiếng vang khi dám chạm vào sự thật gai góc, mang đến cho sân khấu sức sống mới.
Phê bình và lý luận: Từ sau Đổi Mới, phê bình văn học không chỉ dừng ở việc minh họa, ca ngợi, mà bắt đầu có những tiếng nói phản biện, đối thoại. Các nhà nghiên cứu mạnh dạn áp dụng phương pháp lý luậ
Đọc thêm