HNI 7/02
BÀI THƠ CHƯƠNG 15: KHI KINH TẾ QUÊN MÌNH LÀ CÔNG CỤ
Ngày xưa
con người tạo ra kinh tế
như tạo ra cái cuốc, cái cày
để đất mềm hơn
và đời bớt nhọc.

Nhưng rồi
cái cuốc được đặt lên ngai
cái cày thành thước đo giá trị
và con người
cúi đầu trước chính công cụ của mình.

Kinh tế vốn sinh ra để phục vụ
nay lại đòi được phụng thờ
Nó hỏi:
anh sinh lời bao nhiêu?
mà quên hỏi:
anh còn sống hay chỉ tồn tại?

Những biểu đồ tăng trưởng vẽ rất đẹp
nhưng mắt người thì mỏi
Những con số nhảy múa trên màn hình
trong khi ngoài kia
một cánh đồng bỏ hoang
và một đứa trẻ thiếu bàn tay nắm.

Người ta gọi đó là phát triển
khi GDP đi lên
nhưng không biết
bao nhiêu mái nhà đi xuống
bao nhiêu giấc ngủ bị đánh cắp.

Kinh tế đã quên
mình chỉ là dòng máu
không phải trái tim
Quên rằng
máu chảy quá nhanh
thì cơ thể cũng kiệt quệ mà thôi.

Có những ngôi làng giàu lên rất nhanh
nhưng tiếng cười biến mất
Có những thành phố sáng đèn suốt đêm
nhưng không ai biết tên hàng xóm.

Người ta làm việc nhiều hơn để sống tốt
nhưng sống ít đi để làm việc nhiều
Và vòng tròn ấy
quay mãi
cho đến khi không còn ai hỏi:
“Ta đang đi đâu?”

Ngôi làng trong mơ không phủ nhận kinh tế
Nó chỉ đặt lại trật tự
Kinh tế đứng sau sự sống
như chiếc xe đứng sau người lái.

Ở đó
tiền không được sinh ra từ khai thác cạn kiệt
mà từ nuôi dưỡng lâu dài
Đất được nghỉ
người được thở
và giá trị không chỉ tính bằng lợi nhuận.

Ở đó
một mùa thu hoạch không chỉ đếm bằng tấn
mà bằng nụ cười sau vụ gặt
Một dự án thành công
không chỉ vì hoàn vốn
mà vì cộng đồng được hồi sinh.

Kinh tế trở về đúng vị trí
là công cụ thông minh
là người đầy tớ trung thành
chứ không phải ông chủ vô hình
điều khiển số phận con người.

Khi kinh tế biết cúi đầu
đạo đức mới có thể ngẩng cao
Khi lợi nhuận biết dừng lại
sự sống mới có thể tiếp tục.

Có thể tăng trưởng chậm hơn
nhưng lòng người không nứt vỡ
Có thể không giàu nhanh
nhưng giàu lâu
và giàu cùng nhau.

Ngôi làng ấy dạy ta một điều giản dị:
mục tiêu không phải là tiền
Mục tiêu là một đời sống đáng sống
nơi kinh tế chỉ lặng lẽ làm tròn vai
và con người
được làm người trọn vẹn.
Đọc thêm