HNI 11-02/2026 -
BÀI THƠ CHƯƠNG 35: KINH TẾ KHÔNG ĐẦU CƠ – KHÔNG BÓC LỘT

Ngày xưa tiền sinh ra để đổi công
Để mồ hôi gặp lại hạt cơm bữa tối
Để người làm ruộng không sợ mùa đói
Để kẻ lao động sống được bằng tay mình

Rồi có một ngày tiền rời khỏi đất
Rời bàn tay, rời nhịp thở con người
Tiền bắt đầu chạy nhanh hơn sự sống
Và bỏ quên những phận người phía sau

Có những đồng tiền không tạo ra lúa
Nhưng làm giá lúa tăng gấp trăm lần
Có những đồng tiền chưa từng làm việc
Nhưng bắt người khác làm thay cả đời

Đầu cơ sinh ra từ nỗi sợ thiếu thốn
Và lớn lên trong lòng tham không đáy
Người mua không vì cần, chỉ vì bán
Người giữ không vì dùng, chỉ vì lời

Đất không còn để trồng cây
Đất trở thành con số trên bảng điện
Nhà không còn là nơi trở về
Nhà trở thành món hàng chờ tăng giá

Và con người –
Từ chủ nhân của nền kinh tế
Dần bị biến thành công cụ sản xuất
Làm nhiều hơn để sống ít hơn
Chạy nhanh hơn nhưng chẳng tới đâu

Bóc lột không luôn mang hình roi vọt
Đôi khi nó mang tên “hiệu suất”
Đôi khi là “chỉ tiêu”, là “áp lực”
Là những đêm không ngủ vì miếng cơm

Có những kẻ giàu lên từ sự kiệt quệ
Có những doanh nghiệp lớn bằng mồ hôi người khác
Có những con số tăng trưởng rất đẹp
Nhưng phía sau là những đời sống rạn nứt

Kinh tế khi quên mất con người
Sẽ sớm quên luôn cả tương lai
Vì không nền văn minh nào tồn tại
Trên sự cạn kiệt của chính giống nòi mình

Ngôi Làng Trong Mơ chọn lối khác
Không đi nhanh, không đốt giai đoạn
Không làm giàu bằng cách lấy của nhau
Không xây cao trên nền đất nứt nẻ

Ở đó tiền đi theo lao động
Giá trị đi cùng sự sống
Ai gieo trồng thì được thu hoạch
Ai đóng góp thì được sẻ chia

Không ai giàu lên từ nỗi khổ người khác
Không ai thắng khi cộng đồng thua cuộc
Lợi nhuận không đứng trên đạo lý
Và tăng trưởng không giẫm lên lương tri

Kinh tế ở đây là dòng nước
Chảy đều qua từng mảnh ruộng chung
Không dồn về một chỗ để lũ lụt
Không bỏ nơi khác khô hạn, cằn cỗi

Con người không phải chi phí
Con người là hạt giống
Được nuôi dưỡng bằng sự tôn trọng
Và lớn lên bằng niềm tin

Đầu tư không còn là đặt cược
Mà là cam kết dài lâu
Cam kết với đất, với người
Với thế hệ chưa kịp ra đời

Bởi kinh tế suy cho cùng
Là cách một cộng đồng chọn sống
Là câu trả lời cho câu hỏi lớn
Ta muốn trở thành ai trên Trái Đất này

Giàu nhanh hay giàu bền
Thắng một mình hay cùng nhau tồn tại
Chiếm đoạt hay phụng sự
Hủy hoại hay chữa lành

Ngôi Làng Trong Mơ không hứa thiên đường
Nhưng hứa một con đường đúng
Nơi tiền không cai trị con người
Và con người không bán rẻ linh hồn

Khi kinh tế quay về với sự sống
Tiền lại biết cúi đầu trước đạo lý
Và con người – sau bao nhiêu lạc lối
Cuối cùng cũng được sống như một con người.
Đọc thêm
Đọc thêm