HNI 06-03/2026 - B14 🌺 CHƯƠNG 41 : HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC VÀ VỐN XÃ HỘI 1. Nguồn lực không chỉ là tiền Trong kỷ nguyên thứ tư, nguồn lực không còn được hiểu đơn thuần là ngân sách nhà nước hay vốn đầu tư doanh nghiệp. Nguồn lực lớn nhất của một quốc gia là con người, niềm tin và dữ liệu. Tiền có thể cạn. Tài nguyên có thể hao mòn. Nhưng nếu niềm tin xã hội được củng cố và trí tuệ tập thể được kết nối, nguồn lực sẽ tự tái sinh. Xây dựng xã hội chủ nghĩa số không phải là câu chuyện “xin thêm ngân sách”, mà là bài toán tái cấu trúc và huy động tổng lực hệ sinh thái xã hội. 2. Ba trụ cột nguồn lực của xã hội chủ nghĩa số 2.1. Nguồn lực nhà nước Nhà nước giữ vai trò kiến tạo: Hoàn thiện hạ tầng số Xây dựng khung pháp lý minh bạch Đầu tư các nền tảng dùng chung Bảo đảm an ninh dữ liệu quốc gia Ngân sách không chỉ chi cho công trình vật lý, mà phải ưu tiên cho hạ tầng dữ liệu, AI, điện toán đám mây, an ninh mạng và chính phủ số. 2.2. Nguồn lực doanh nghiệp Doanh nghiệp là động lực sáng tạo và tăng trưởng. Cần tạo cơ chế để: Doanh nghiệp công nghệ tham gia xây dựng nền tảng quốc gia Doanh nghiệp truyền thống chuyển đổi số Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được hỗ trợ mạnh mẽ Hợp tác công – tư (PPP số) trở thành mô hình chủ đạo. Nhà nước không làm thay thị trường, mà định hướng và tạo điều kiện để thị trường phát triển lành mạnh. 2.3. Nguồn lực nhân dân – vốn xã hội Đây là nguồn lực bền vững và sâu rộng nhất. Vốn xã hội bao gồm: Niềm tin giữa người dân với nhà nước Tinh thần hợp tác cộng đồng Mạng lưới liên kết xã hội Văn hóa chia sẻ và trách nhiệm Một xã hội có vốn xã hội cao sẽ giảm chi phí quản lý, giảm xung đột và tăng hiệu quả phối hợp. Chuyển đổi số thành công khi người dân chủ động tham gia, không phải bị áp đặt. 3. Huy động nguồn lực theo tư duy hệ sinh thái Thay vì mô hình “trung ương cấp vốn – địa phương thực hiện”, xã hội chủ nghĩa số vận hành theo tư duy: > Trung tâm dữ liệu chung – phân quyền linh hoạt – trách nhiệm rõ ràng. Các địa phương thí điểm (Chương 40) sẽ trở thành phòng thí nghiệm chính sách. Doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ. Người dân phản hồi và giám sát. Nhà nước điều phối và chuẩn hóa. Nguồn lực được kết nối, không bị phân tán. 4. Tài chính số và huy động vốn minh bạch Trong xã hội số, dòng tiền phải minh bạch và truy xuất được. Ứng dụng: Thanh toán điện tử Hệ thống quản lý ngân sách số Nền tảng gọi vốn cộng đồng hợp pháp Trái phiếu chuyển đổi số Công nghệ blockchain và dữ liệu mở có thể được nghiên cứu áp dụng nhằm tăng tính minh bạch và giảm tham nhũng. Khi niềm tin tăng, chi phí vốn giảm. Khi minh bạch tăng, hiệu quả đầu tư tăng. 5. Huy động trí tuệ tập thể Không có chuyển đổi nào thành công nếu thiếu sự tham gia của giới trí thức, chuyên gia và cộng đồng sáng tạo. Cần thiết lập: Hội đồng tư vấn công nghệ quốc gia Mạng lưới chuyên gia Việt Nam toàn cầu Cơ chế phản biện chính sách mở Mỗi công dân có thể đóng góp ý tưởng. Mỗi nhà khoa học có thể tham gia xây dựng nền tảng quốc gia. Đây chính là dân chủ số trong thực tiễn. 6. Huy động thế hệ trẻ Thanh niên là lực lượng am hiểu công nghệ và thích nghi nhanh. Cần: Đưa chuyển đổi số vào giáo dục phổ thông Tạo môi trường khởi nghiệp số Khuyến khích sáng tạo công nghệ vì cộng đồng Một quốc gia trẻ hóa tư duy sẽ rút ngắn khoảng cách phát triển. 7. Nguyên tắc huy động nguồn lực Để bảo đảm bền vững, việc huy động phải dựa trên các nguyên tắc: Minh bạch Tự nguyện Hiệu quả Không tạo gánh nặng nợ công Không làm gia tăng bất bình đẳng Mọi nguồn lực đều phải phục vụ mục tiêu chung: Nâng cao chất lượng sống của người dân. 8. Từ phân tán đến đồng bộ Hiện nay, nhiều nguồn lực đang tồn tại nhưng phân tán: Dữ liệu không kết nối Dự án chồng chéo Đầu tư thiếu chuẩn chung Chương trình xã hội chủ nghĩa số phải đồng bộ hóa: Chuẩn dữ liệu quốc gia Nền tảng liên thông Hệ thống đánh giá hiệu quả Từ đó, mỗi đồng vốn tạo ra giá trị lớn hơn. 9. Niềm tin – nguồn vốn vô hình lớn nhất Không có niềm tin, không có huy động. Không có minh bạch, không có hợp tác. Niềm tin được xây dựng qua: Chính sách rõ ràng Trách nhiệm giải trình Kết quả thực tế Khi người dân tin, họ sẵn sàng đóng góp. Khi doanh nghiệp tin, họ sẵn sàng đầu tư. Khi trí thức tin, họ sẵn sàng cống hiến. 10. Kết luận Huy động nguồn lực trong xã hội chủ nghĩa số không phải là kêu gọi đóng góp nhất thời, mà là kiến tạo một hệ sinh thái vận hành minh bạch và hiệu quả, nơi mọi thành phần xã hội đều có vai trò và quyền lợi rõ ràng. Nhà nước kiến tạo. Doanh nghiệp sáng tạo. Nhân dân tham gia. Ba trụ cột đó kết nối thành một chỉnh thể. Nếu Chương 40 đặt nền móng thí điểm, thì Chương 41 bảo đảm sức mạnh để triển khai rộng khắp. Bởi vì một tương lai lớn không thể xây bằng nguồn lực nhỏ lẻ, mà phải được kiến tạo bằng sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội.