HNI 07-3
Chương 5: DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ QUYỀN LÀM CHỦ CỦA NHÂN DÂN

Dân chủ là một trong những giá trị nền tảng của đời sống chính trị hiện đại. Trong hệ thống chính trị Việt Nam, dân chủ xã hội chủ nghĩa không chỉ là một nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước mà còn là cơ chế bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Mối quan hệ giữa “Ý Đảng” và “Lòng Dân” chỉ có thể được củng cố bền vững khi quyền làm chủ của nhân dân được tôn trọng, bảo đảm và phát huy đầy đủ.

5.1. Khái niệm dân chủ xã hội chủ nghĩa

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là hình thức tổ chức quyền lực chính trị trong đó nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước. Nhà nước và các thiết chế chính trị hoạt động nhằm bảo đảm quyền tham gia của người dân vào quá trình xây dựng, thực thi và giám sát các quyết định liên quan đến lợi ích chung của xã hội.

Khác với quan niệm dân chủ thuần túy về thủ tục chính trị, dân chủ xã hội chủ nghĩa nhấn mạnh đến ba yếu tố:

Quyền làm chủ của nhân dân trong chính trị

Sự tham gia của nhân dân trong phát triển kinh tế và xã hội

Sự công bằng và bảo đảm lợi ích của cộng đồng

Như vậy, dân chủ không chỉ thể hiện ở quyền bầu cử hay lựa chọn đại diện mà còn thể hiện ở quyền tham gia, quyền giám sát và quyền thụ hưởng thành quả phát triển.

5.2. Nhân dân là chủ thể của quyền lực

Trong mô hình chính trị Việt Nam, nhân dân được xác định là chủ thể của quyền lực nhà nước. Mọi quyền lực chính trị đều bắt nguồn từ nhân dân và phải phục vụ lợi ích của nhân dân.

Quyền làm chủ của nhân dân được thể hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau:

Thứ nhất, quyền tham gia vào quá trình chính trị.
Người dân có quyền tham gia bầu cử, ứng cử và góp ý vào các chủ trương, chính sách quan trọng của quốc gia.

Thứ hai, quyền tham gia quản lý xã hội.
Nhân dân có thể tham gia vào các tổ chức xã hội, các hoạt động cộng đồng và các cơ chế phản biện xã hội.

Thứ ba, quyền giám sát và phản hồi.
Người dân có quyền theo dõi, đánh giá và góp ý đối với hoạt động của